Bergama ile Berlin arasındaki ilişkinin geçmişi yüzyıllar öncesine dayanıyor. Avrupa'nın Louvre ve British Museum'dan sonra en çok ziyaret edilen üçüncü müzesi olan Pergamon Müzesi'nin içinde yapılan, iki bin yıl önceki günlük hayatı anlatan dev panoramik eseri, sanatçısı Asisi ile gezdik.

Berlin'in 'Mitte' yani 'merkez' bölgesi, eskiden Doğu Almanya Cumhuriyeti'nin vitriniydi. Bu bölge yeniden düzenlenerek bir bilim ve uygarlık adası oluşturulmuş: 'Museum Insel-Müzeler Adası' denmişti. İki Berlin birleştikten sonra da yani son 20 yıldır da Berlin'in kültür adası yine bu bölge. 
Ancak son gidişimizde adanın göbeğinde yer alan Pergamon Müzesi'nin önünde randevulaştığımız Bergama Belediye Başkanı Mehmet Gönenç'le buluşmaya giderken birden fark ettik ki, kocaman Pergamon Museum yazısını göremiyoruz. Önüne 25 metre yükseklikte bir kule konmuş... Başkanla buluşuyoruz ve az sonra yanımıza 'Müze Adası'nın içine bu kötü silindiri yerleştirdiği için tepkimizi çeken İranlı Azeri kökenli Yadigar Asisi (Siz Azizi okuyun) geldi. O kötü kulenin yaklaşık 100 metrelik iç cephesini kaplayan 'Bergama Panoraması' adlı eser, ancak içine girip gördüğünüzde çarpıyormuş insanı. Karşımıza çıkan görüntüyü ne bu sayfalarda yayımladığımız fotoğraflar anlatabilir ne de bir kamera...

AZERİ SANATÇI
Birkaç cümleyle Yadigar Asisi'yi anlatayım. 'Kreatörler Kenti' Berlin'in 'harikalarından' biri. Hayatı trajik bir olayla başlamış. Babası İran'da Şah'a karşı direnen bir komünist, gözaltına alınmış... Annesi de bu sırada hamileymiş. Cezaevinde, ziyarete gittiğinde babası 'Benim buradan canlı çıkma ihtimalim yok, seni komünist arkadaşlarım Doğu Almanya'ya kaçıracaklar. Karnındaki çocuğu Berlin'de doğur, o benden sana yadigar' demiş ve birkaç ay sonra Berlin'de doğan çocuğa gerçekten de Yadigar adı verilmiş. Şaha karşı Humeyni'yi savunan komünist babasından da bir daha haber gelmemiş.

27 BİN FOTOĞRAF
Bergama'nın panoramasını Başkan Gönenç ve Yadigar Asisi ile birlikte gezdik. Asisi, hazırlık aşamasında Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün İstanbul masasıyla birlikte çalışmış. Resmin tamamlanması için sanatçı Asisi tarafından Türkiye'de (Bergama ve çevresinde) 27 bin fotoğraf çekilmiş; taslak çizimler yapılmış; ayrıca Bergamalı gençler, yaşlılar, yarı-profesyonel tiyatrocular, fotoğraflar için görev almış. Panoramik genel resimle Roma İmparatoru Hadrian'ın Bergama Kentini ziyareti, M.S. 129 yılındaki hali canlandırılmış. Canlandırma sırasında 3 boyutlu yapılar, meydanlar ve heykeller hazırlanmış. Tarihçi ve uzmanlardan oluşan bir heyetin gözetimi altında bilgisayar ortamında yeniden düzenlenen şehir, bu şekilde ortaya çıkarılmış... 25x100 metrelik kule şeklinde hazırlanmış bir resimle... Sanki antik kentte yaşıyormuş hissi veriyor. Mükemmel... Antik Bergama'yı aşağıdan yukarıdan seyrediyorsunuz, ovasıyla, tümülüsleriyle zeytin ağaçlarıyla, ta Çandarlı'daki Ege'ye kadar... Bergama'nın bütün zenginliğini kültürünü ve mimarisini hissetmek mümkün o an...

BERGAMA'NIN RUHU
Asisi, 'Pergamon'un Ruhu' başlığı ile anlatıyordu projesini: 'Pergamon Müzesi'ne ilk gittiğimde on iki ya da on üç yaşımdaydım. Şehrin yerleşim şeklini, evlerin ve tapınakların farklı teraslamalarla tepeden aşağıya nasıl aktığını, tiyatronun dik yamacı nasıl kucakladığını ve Dionysos terasının nasıl cesurca eğimi karşıladığını görünce tamamen büyülenmiştim... Bergama'yı ziyaret ettiğimiz zamanlarda, Akropol büyük ölçüde doğa tarafından örtülmüştü ve eski uygarlık 'daha gizliydi', hatta belki bugünkü halinden bile daha gizemliydi. Öğrencilerim ve ben, eski Pergamon şehrinin bizi bir aura gibi, içten bir ruh gibi sardığını hissettik.
Dik Akropol Tepesi'nde antik mimari örneklerinin çok fazla görülmemesine rağmen eski yapıların ve sokakların arasında yürüdük. Pergamon Antik Kentini yeniden diriltme fikrini üreten sadece manzaranın genel görümü değildi. Her nasılsa Pergamon hiçbir zaman diğer kazı alanları gibi sadece harabe yığınları değil, fakat her zaman bütün bir şehir olarak; her zaman orada, güzel ve görkemliydi. Sadece bazı şanssız durumlar yüzünden birkaç yüzyıl ortadan kayboldu.' Kaybolan Bergama'yı adeta geri getirmişti Asisi... Sergiyi 30 Eylül 2012'ye kadar iki milyondan fazla insanın gezmesini bekliyor.
Serginin sonrasında, Bergama'nın UNESCO adaylığını desteklemek adına bu panoramayı Bergama'daki Kızıl Avlu'nun yanı başına gelmesini beklemekten başka yapacak bir iş de yok...

Bergama Kralı II. Eumenes, tarihin en görkemli sunağını, Galatları yendiği için tanrı Zeus'a şükran armağanı olarak Bergama'da yaptırmıştı... Carl Human'ın 1870'lerde parçalayarak kaçırdığı dev sunak, Berlin'deki 'Pergamon Museum'da 'vatan hasreti' çekerken eski Belediye Başkanı Safa Taşkın'ın 90'larda başlattığı, 'sürgündeki Zeus'u kurtarma' girişimleri bugüne dek sonuçsuz kaldı. 'Pergamon Museum'da sergilenen dev panoramik eseri sanatçısı Yadigar Asisi