AKŞAM'da dün, deprem felaketi sürecindeki yalan haberlerin yarattığı yıkımı manşete taşıdık.

Her defasında aynı yerden sokuluyoruz.

22 Nisan 2022 Cuma günkü yazımda, "Mısır'ın Fehmi'si"nden, "ABD'nin Lindsey'i"nden söz etmiştim.

Kimi gazetecilere 'ödüller' verilerek, sonra 'ödüllü gazeteciler' kullanılarak nasıl uluslararası bir operasyon yapılabildiğinin sadece bir örneğiydi.

Türkiye'ye karşı yapılmıştı o operasyon...

İfşa edildi, parası kesildi, kapandı, gazeteciler de ortadan kayboldu...

Şubat ortasında, bir 'uluslararası sosyal ve siyasal manipülasyon çetesi' ifşa edildi.

Çetenin kod adı 'Team Jorge/Jorge Takımı'ydı.

Elebaşı, İsrail ve ABD'de bilişim teknolojisi, danışmanlık ve halkla ilişkiler alanında şirketleri olan İsrailli eski istihbaratçı Tal Hannan.

Sunduğu hizmet, bilgisayar korsanlığı ve yalan haberlerle kişiler, kurumlar, şirketler, siyasi partiler, hükümetler veya devletler, sivil toplum örgütleri hakkında halkı yanıltmak, yönlendirmek, algı oluşturmak.

Bugüne kadar ABD, İngiltere ve Almanya dahil 33 ülkede seçimlere müdahale ettikleri tespit edilmiş.

Twitter, LinkedIn, Facebook, Telegram, Gmail, Instagram ve YouTube'da binlerce sahte profil ve bot oluşturabilen 'Advanced İmpact Media Solutions' (AIMS) yazılımını kullanıyorlar.

Sahte hesapları ve botları ayırmak neredeyse imkansız.

Çünkü AIMS yazılımı, sahte hesaplara güvenilirlik de kazandırabiliyor.

Telefon numarası ve e-posta adresi doğrulaması yapıyor.

Bunun için 50 cent karşılığında tek seferlik SMS doğrulama hizmeti veren web siteleri bile var.

Team Jorge, telefonla doğrulama için SMSpva.com adlı bir hizmeti kullanıyor.

AIMS ayrıca, botlardan gelen internet trafiğini insanların evleri üzerinden yeniden yönlendiren konut proxy'lerini de kullanır.

Böylece herkes, botları evi, adresi, telefonu belli gerçek kişiler zanneder.

Gazetecilerin araştırması, AIMS ile on binlerce tweet üretmiş olan bin 700'den fazla Twitter hesabı buldu.

Team Jorge'nin patronu Tal Hanan'ın kardeşi ve iş ortağı Zohar Hanan, AIMS'in belirli anahtar sözcükleri, üslubu ve konuyu kullanarak sahte haberler üretmek için yapay zeka yazılımını da gösterdi ve "Bir operatörün 300 kadar profili olabilir. Yani iki saat içinde tüm ülke benim istediğim mesajı konuşur" dedi.

Ve her dilde paylaşım yapabiliyorlar.

İlk paylaşımlarıyla 'güven' oluşturuyorlar.

Sonra yalan haber paylaşmaya başlıyorlar. Yani 'zehirli bal' veriyorlar.

Yalan haberleri de, yine çetenin oluşturduğu sahte internet sitelerinden alıyorlar.

On binlerce bot hesabın yaydığı mesajlar, durumun farkında olmayan yüz binlerce kişi tarafından da paylaşılarak kartopu etkisi yaratılıyor.

Seçim kampanyası yürütenlerin e-posta ve telefonlarını ele geçiriyorlar; rehberlerindeki herkese kampanyalarına zarar verecek mesajlar gönderiyorlar.

Yalan haberi, meşru medya organlarına da yerleştiriyorlar.

Bu ya satın alınmış veya kendine fazla güvenen gazeteciler aracılığıyla yapılıyor.

Ekip bu şekilde, Fransız BFM kanalının Fas asıllı sunucusu Rachid M'Barki'nin sunduğu bir haber bültenine de böyle bir haber yerleştirmiş. BFM, sunucuyu görevden aldı.

İsrail haaretz gazetesine göre, bu yöntemi kişiler, şirketler ve STK'lar için de kullandılar.

Örneğin, Meksika'da işkence suçlamasıyla yargılanırken İsrail'e kaçan bir eski devlet görevlisinin iade edilmemesi için 'iddiaların siyasi olduğu' yönünde algı kampanyası yürüttü.

Aynı şeyi, Ekvador'dan ABD'ye kaçan bir başka kişi hakkındaki zimmet iddiaları için de yaptı.

Kaliforniya'da bir nükleer santralin ruhsatını yenilemeyen valiye karşı, internet ortamında kampanya yaptılar; sonuçta ruhsat yenilendi.

İngiltere'de Kovid salgını sırasında soruşturma açılan bir sağlık kuruluşu hakkında aklama kampanyası yürüttü.

Kripto paraların 'değerini şişirme' operasyonları da yaptı.

Haaretz'in tanımıyla bu sektör bir 'kiralık dezenformasyon endüstrisi', Jorge Takımı da bu endüstrinin bir 'zehirli uluslararası kaos makinesi'...

Her sosyal olayda, her depremde, her seçimde kiralık dezenformasyon endüstrisi çalışıyor.

Ve zehirli kaos makineleri yalan haber üretiyor, yayıyor.

Zehirlenenler de bunu salgın hale getiriyor.

Binaları yıkıma karşı hazırlayalım.

Ama toplumsal yıkıma karşı da kendimizi güçlendirelim.

Sosyal medyada 'fay hatlarını bombalayanlara' ilgi gösterdiğimiz kadar toplumsal ve siyasal fay hatlarımızı tetikleyen güçlere karşı da uyanık olalım.

Zor değil...

YAPAY ZEKAYA KARŞI TEK BAŞIMIZAYIZ AMA ZAYIF DEĞİLİZ

Facebook, Twitter, Instagram vb kullanıcısı olarak siz, biz, hepimiz çok akıllıyız ve bir o kadar da uyanığız.

En yeni, en gelişmiş teknolojiyi kullanıyoruz; dünyayı avucumuzun içine getiriyoruz; posta, telefon hatta görüntülü görüşme hizmetleri alıyoruz; duygu ve düşüncelerimizi, birikimimizi dünyaya duyurabiliyoruz; aile, akraba ve eş dostla iletişimimizi canlı tutuyoruz, anılarımızı-anlarımızı paylaşabiliyoruz.

Üstelik bunlar için tek kuruş ödemiyoruz.

Ama 'bedava peynir fare kapanında olur'...

Size bedava açılan sosyal medya şirketi nasıl milyar, trilyon dolarlık şirket olabiliyor?

Çünkü;

Milliyet, yaş, cinsiyet, meslek vb bilgilerinizi veriyorsunuz.

Duygusal bilgilerinizi veriyorsunuz. İlgi alanlarınızı açıklıyorsunuz.

Dini, milli, ahlaki değerlerinizi ortaya koyuyorsunuz.

Hayallerinizi, planlarınızı, arzularınızı bildiriyorsunuz.

Bütün bunların hangi olaylar esnasında nasıl değiştiğine dair bilgileri de veriyorsunuz.

Sağlık bilgilerinizi de -ya doğrudan ya da yaptığınız aramalarla- veriyorsunuz.

'Kendinizi test edin' adı altında zekanıza, görme yetinize, renk ve şekil algılarınıza ilişkin bilgileri veriyorsunuz.

Beğen/beğenme tuşlarına basmanız, sosyal kişiliğinizi ortaya koyuyor.

Ve sizin değersiz bulduğunuz bilgileriniz, ilgileriniz, duygu durumunuz, karakteriniz bazıları için çok değerli.

O 'kapan'ın sahibi de bu bilgilerden para kazanıyor.

Sadece 'size özel' reklamlar göstermiyor, bilgilerinizi de satıyor...

Şirketler ambalaj renginden, reklamda kullanacağı oyuncu/sanatçıya kadar bu bilgilerle karar veriyor.

Araştırdığınız ürünler, hizmetler, fiyatlar 'indirimli, ucuz, ekonomik' veya 'lüks, seçkin' gibi sloganlarla size sunuluyor.

Duygu durumunuzun yansımasını filmlerde, dizilerde görüyorsunuz, 'aa, aynı ben' diyorsunuz.

Siyasal ve sosyal olaylarda ise özellikle milli, manevi ve insani değerleriniz 'paha biçilemez' öneme sahip.

Hangi olaya ne tepki verebileceğinizi ve siyasi görüşünüzü tahmin edebiliyorlar...

Hatta 'belirleyebiliyorlar'...

Açık veri ve Teknoloji Derneği Başkanı, dijitalhayat.tv yayın yönetmeni bilgisayar mühendisi Bilal Eren'in digitalage.com.tr sitesinde 2018'de yayınlanan makalesini okudum.

Cambridge Analytica skandalı üzerinden 'modern siyasal mühendislik' analizi yapmış.

Daha önce ben de değinmiştim, Facebook, kullanıcı bilgilerini bu şirkete satmış, bu şirket de İsrail merkezli, eski istihbaratçı ve psikolojik savaş uzmanlarını çalıştıran sosyal kışkırtıcılık ve siyasal mühendislik şirketleri ile 'proje bedeli' mukabilinde paylaşmıştı.

Şirket, verilerimizi davranış bilimlerini kullanarak analiz ediyor.

Ve şunu söylüyorlar:

"Bir Facebook kullanıcısının hangi partiye oy vereceği, 'sadece 68 beğenisine bakarak' yüzde 85 doğrulukla ölçebiliriz."

"Aynı kişiyi, 70 beğenisi üzerinden arkadaşından, 150 beğenisi üzerinden ailesinden, 300 beğenisi üzerinden eşinden, daha fazla beğeni üzerinden ise 'kendisinden bile daha iyi' tanırız."

Bu sadece 'beğeni' üzerinden...

Daha yüklenen fotoğraflar, okunan ve paylaşılan haberler, mesajlar, cevaplanan testler, dinlenen müzikler var...

Uygulamaların indirildiği telefon veya bilgisayardan yapılan aramalar da cabası...

Kişilerin 'yapı taşlarını' çözdükten sonra, onları 'ihtiyacı olana' satmak ve tersine mühendislikle 'yeniden inşa etmek' kolay...

Şirketlere 'müşteri', partilere 'seçmen' bulmak.

Dahası, kişileri müşteri ve seçmen haline getirmek....

Şirketin elde ettiği verileri 'siyasal mühendislik' olarak ilk kullanan aşırı sağcı yalan haber sitesi Breitbart'ın kurucusu Steve Bannon.

Bannon'u ABD eski Başkanı Donald Trump'ın kampanya stratejisti olarak tanıdık.

Cumhuriyetçi seçmen kitlesini sıkılaştırdılar, daha az politik olanları yönlendirdiler, Trump'a asla oy vermeyecek Miami'deki siyahlara 'sandığa gitmeme eğilimi yaratacak' haberler sundular.

Trump'ın seçim kampanyasının dijital kısmını yöneten Theresa Hong, "Facebook olmasaydı, seçimi kazanamazdık" dedi.

İnsan zeki bir yaratıktır.

Ama işlem kapasitesi 'yapay zeka' ile aynı değil.

Yapay zeka, dünyada üretilmiş tüm bilimsel verileri, sosyal ve siyasal verileri, araştırmaları, sonuçlarını uygulamalarını;

Dünyadaki tüm ülkeler ve toplumların etnik yapılarını; yaş, cinsiyet, inanç, siyasal eğilim, eğitim, sağlık ve altyapı verilerini;

Ve internet kullanıcıları olarak bizim verdiğimiz kişisel bilgileri 'aynı anda' ve 'birbirleriyle ilişkileri' ile birlikte analiz edebilir.

Ve bu zekayı kullananlar da her birimiz gibi 'tek akıl' ile değil; bilim insanları, politik, askeri ve istihbari strateji ve teknikler geliştiren, sahada uygulayan devlet görevlileri, askerler, istihbaratçılar, siyasi analistler ve reklamcılardan oluşan bir 'ortak akıl'...

Üstelik onlar 'organize', biz ise tek başımızayız...

Maruz kalmaktan kaçınamayız.

Ama ilgimizi açık tutar, bilgi kaynaklarına itibar eder ve 'tehdidi' tanımlayabilirsek, o ölçüde etkilenmemeyi başarabiliriz.

Bilal Eren'in TRT Radyo'daki programlarının bazılarını dinledim.

Başkaları da var.

Popüler olanı değil 'doğru' kaynağı izlemekle başlayabiliriz.