Yeni tip koronavirüs, Çin’de ortaya çıktı, Çin’le birlikte en çok İran ve İtalya üzerinden dünyaya yayıldı.

Üç ülke de aynı hataları yaptı:

Gizlemek;

Karantinada geç kalmak;

Kontrol ve tedavide gevşek davranmak.

Çin, virüs duyurusunu 12 Aralık 2019’da yaptı.

Ancak virüsün çıktığı Vuhan’daki hastanede çalışan Dr. Li Wenliang’in, virüsü 3 Aralık’ta teşhis ettiği ortaya çıktı.

Virüs Çin’den Uzakdoğu ülkelerine, İran ve Avrupa’ya taşındı.

İran, Şii mezhebinin merkezleri Kum ve Meşhed kentlerine gelenleri kontrol etmedi, ilk vakaları gizledi.

İtalya, bir gemiyle Çin’den gelen 30 kişiyi taramadan geçirmedi, Avrupa’ya geçişleri kontrol altına almadı.

Avrupa ülkeleri, Çin ve İtalya’dan gelişlere karşı önlem almadı.

En erken önlemleri alan ülke Türkiye oldu.

‘Bilim Kurulu’ oluşturularak, önlem, teşhis ve tedavi süreçleri planlandı.

Önce Çin’den, sonra İran’dan girişler, ardından son 14 gün içinde bu ülkelere gitmiş olanların Türkiye’ye girişleri durduruldu.

Havaalanlarında termal kameralar yerleştirilerek, gelen herkes tarandı.

Riskli bölgelerden gelenler 14 gün karantinaya alındı.

Yurtdışından gelen Türk vatandaşlarına yönelik uyarılarını yaptı.

Kısa sürede ön teşhis yapılabilen ‘kit’ler üretildi.

Yurtiçinde bütün ateşli, öksürüklü seyreden hastalıklarda 14 kriterde korona şüphesi araştırıldı; kriterlere uyan vakalar Ankara’ya aktarıldı ve orada ayrıntılı testlerden geçirildi; hiçbir koronavirüs vakasına rastlanmadı.

Tek vaka, uyarıların da etkisiyle, yurt- dışından gelen bir vatandaşta görüldü ve erken safhada teşhis edilerek, yakınlarıyla birlikte tedavi ve karantina sürecine alındı.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti ve özellikle Sağlık Bakanlığı, ‘küresel salgın’a karşı dünyaya örnek bir süreç yönetti. Bakan Fahrettin Koca, hem süreci hem de iletişimi iyi yönetti.

YAĞMA GİBİ ALIŞVERİŞLE KENDİ PARAMIZLA ‘YOKLUK’ YARATIRIZ

Vatandaşlara düşen bir başka sorumluluk da, panikle gıda, kolonya, dezenfektan, maske, tuvalet kağıdı gibi ürünlere ‘saldırmamak’...

Türkiye, her türlü insani ihtiyacın kendi içinde karşılanabildiği ender ülkelerden biri.

Hiçbir hayati ihtiyacın tükenme tehlikesi yok.

‘Kaynağı belirsiz’ bir salgın da yok.

Oysa alışveriş çılgınlığı, en azından ürün tedarikinde kısa süreli gecikme yaratacak ve ‘yokluk’ duygusunu büyütecektir.

Böylece;

Kendi felaketimizi kendi elimizle yaratmış;

Vatandaşa kazık atmak için pusuda bekleyen ‘piyasa çakalları’na da ‘hadi bizi kazıklayın’ çağrısı yapmış oluruz.

Türkiye’ye yurtdışından gelmiş, karantinaya alınmış ‘tek’ vakada bu ikisi aynı anda oldu.

Ancak hem vatandaşların şikayetleri hem medyanın hem Ticaret Bakanlığı ve esnaf örgütlerinin aynı anda ‘sert’ tepki vermesi ile ‘çakallığın’ önü önemli ölçüde kesildi.

İnternet satış portallarında ‘10 kat’ zam yapan şirketlere ceza yağdı. Bu şirketler yüzünden ‘kazıkçı’ durumuna düşen “internet AVM’leri” üye firmaların fahiş fiyatlı ürünlerinin satışını durdurdu.

Tepki ve uyarılar üzerine dün ‘saldırgan alışveriş’ de yavaşladı.

EN BÜYÜK TEHDİT AVRUPA

Bundan sonraki aşamalar da aynı hassasiyet ve beceriyi gerektiriyor.

Zira artık en büyük tehdit Avrupa’dan.

Ve Türkiye’nin hem ticari hem de turistik trafiği en çok Avrupa’yla.

Tamamen kesmek de bir büyük tehdit, müdahale etmemek de...

O yüzden sorumluluğun yarısı bizzat tek tek bireylerde.

Yurtdışına çıkacak olanlar, hassasiyetle korunmalı, ülkeye gelişlerinde mutlaka kontrolden geçmeli, 14 gün boyunca kendini takip etmeli.

Aksi halde hem aileleri, sevdikleri hem de Türkiye için büyük tehdit olurlar.

ETİMOLOJİ

Fahiş: Arapça ‘fhş’ kökünden ‘ölçüleri-sınırları aşan, aşırı, azgın’; ahlaki anlamda ‘utanmaz’...

Çakal: Farsça ‘şağal’, İngilizce ‘jackal’, Fransızca ‘chacal’, Japonca ‘jakkaru’, Korece, Malayca ve Tayca ‘jakal’. Hemen bütün dünya dillerinde köpekgillerden bir hayvana verilen isim; ‘fırsatçı’ karakterinden dolayı!