Avrupa Birliği Komisyonu ile AB Dönem Başkanı İsveç'in, 6 Şubat depremleri nedeniyle Türkiye ve Suriye için düzenlediği bağışçılar konferansı, AB için çok önemli bir etkinlikti.

AB Türkiye Delegasyonu'nun davet ettiği bir grup gazeteciyle birlikte Brüksel'de konferansı yerinde takip ettim. Türk medya heyetiyle birlikte Brüksel'e gelen AB Türkiye Büyükelçisi Nikolaus Meyer-Landrut, deprem bölgesini ziyaretlerini ve İsveç'in katkılarıyla inşa edilen 'pratik ev'leri anlatırken, ihtiyaçların uzun vadeli çözümler gerektirdiğine işaret etti. Kahramanmaraş'ı ziyaretinden sonra "büyük felaket, tahayyül ötesi yıkım" ifadelerini kullanan Büyükelçi, orta ve uzun vadede kalıcı konutların yapımının yanında, şehirlerin alt yapısı, geçim kaynağı olan işyerleri ve sanayi kuruluşlarının işler hale getirilmesi ve istihdamın sağlanması için de AB desteğinin süreceğini; bu bağlamda bağışçılar konferansının önemini vurguladı.

Konferansta, 6,050 milyar eurosu Türkiye, 950 milyon eurosu da Suriye için olmak üzere 7 milyar euro yardım taahhüdü alındı. Taahhüdün büyük kısmını, AB Komisyonu, Avrupa Yatırım Bankası ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası yaptı.

Konferansın sonunda bir değerlendirme yapan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, taahhüt edilen miktarın yaklaşık 4,3 milyar eurosunun uygun kredi, 1 milyar 750 milyon eurosunun da hibe olduğuna işaret etti.

Çavuşoğlu, ihtiyaçların hızla karşılanması için çaba gösterildiğini, yardımların da zamanında gelmesi gerektiğini vurguladı.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de konferans sonrası yaptığı açıklamada, Büyükelçisi Nikolaus Meyer-Landrut gibi, "Bu konferans sadece bir başlangıç. Önümüzde çok iş var. Önümüzdeki haftalarda, aylarda ve yıllarda birlikte çalışmaya devam edeceğiz" dedi.

Von der Leyen, Çavuşoğlu'nun işaret ettiği noktaya cevap niteliğinde, "Taahhütlerin eksiksiz ve zamanında yerine getirilmesini sağlayacağız" ifadesini de kullandı.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'i dinlerken not aldığım bir ifadeyi ayrıca önemsedim: "Avrupa'da benzer bir şey olsa Türkiye de bizim yardımımıza gelirdi."

Von der Leyen, bağışçılar konferansıyla oluşan işbirliğinin Türkiye-AB ilişkilerine etkisine dair bir soruyu cevaplarken de, 'bu sürecin ilişkilere katkı vereceğini' vurguladı.

Bu söz, depremin ilk gününden itibaren 90 ülkeden yaklaşık 10 bin kişilik arama kurtarma ve yardım ekipleri geldiğinde konuşulan, "Türkiye, dünyanın dört bir yanında ihtiyacı olana yardıma koşmasının karşılığını alıyor" sözünü hatırlattı.

Türkiye'nin küresel insani yardımları ilk kez 2012'de 1 milyar doları aştı, 2013'te 1,6 milyar, 2015'te 3,2 milyar, 2016'da 6 milyar, 2017'de ise 8 milyar dolara ulaştı. Türkiye o yıl 'Dünyanın En Fazla Yardım Yapan Ülkesi' ilan edildi. 2018'de Türkiye, 8,4 milyar dolarla dünyadaki toplam insani yardımın yüzde 29'unu tek başına yaptı ve liderliğini sürdürdü. (İngiltere merkezli 'Development Initiatives'in Küresel İnsani Yardım 2022 Raporu)

Türkiye 5 kıtada 58 ülkeye yardımları nedeniyle 5 kez 'Dünyanın En Cömert Ülkesi' ilan edildi.

Üstelik, bu rakamlara Türkiye'de yaşayan Suriyeli sığınmacılara yönelik insani yardımlar dahil değil.

İnsani yardımlar, devletlerin dış politikada en önemli 'yumuşak gücü'dür.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Türkiye'ye böyle bir güç sağladığına; üstelik bu alanda ülkemizi 'liderlik' konumuna getirdiğine AB Komisyonu'nda da tanık olduk.

"Filan yerde ne işimiz var, falanca ülkeye niye şu kadar para verdik" demeyi 'muhalefet' sayanların aklını, liyakatini ve kabiliyetlerini bir de bu açıdan sorgulayın.

YEŞİL, TEMİZ, RİSKSİZ ŞEHİRLER; ŞEFFAF, DENETİMLİ İNŞA

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Brüksel'deki basın toplantısında, şehirlerin yeniden imarı ve bütçenin, bağışların nasıl kullanılacağına ilişkin olarak da önemli notlar düştü:

"İnşaatın finansmanının daha iyi yapılabilmesi için ayrı bir fon oluşturduk. Bu fon, bağımsız denetleme standartlarına tabi olacak. Bütün bu çalışmalar, hesap verilebilirlik standartlarına uygun bir şekilde gerçekleştirilecek."

"Daha fazla kamu alanı, daha fazla yeşil alan olacak. Hava kalitesi ve atık yönetimine özen göstereceğiz. Yeni teknolojileri kullanarak inşaatların emisyonlarını azaltacağız ve şehir tasarımında kolay tahliye imkânı sağlayan planlara öncelik verilecek. Afet riski azaltılacak."

YARALAR PLANLANANDAN ÖNCE SARILIR

6 Şubat depremlerinin ekonomik boyutu yaklaşık 104 milyar dolar.

Depremin ikinci haftasında 'Türkiye tek yürek' kampanyasıyla (SMS bağışları dahil) toplam 115 milyar 620 milyon lira (yaklaşık 5 milyar 340 milyon euro) bağış toplandı.

Dünya Bankası'nın ilk hafta açıkladığı 1,78 milyar dolar acil yardımı gibi, birçok ülke ve kuruluştan gelen destekler oldu.

AB'nin kampanyasıyla buna 6 milyar euroyu aşkın destek de eklendi. Kendi içimizde topladığımız kadardır ama uluslararası dayanışma bakımından önemlidir.

Bütün bunlara, sigorta ödemeleri, 2-3 yıllık süreçte altyapı ve konut projelerine gelecek destekler ve uygun krediler dahil değil.

İhtiyaç duyulan rakamın yaklaşık yüzde 15'i bir ay içinde sağlandı.

Bu sadece 'yardım/destek' kapsamında ve başlangıç...

Türkiye'nin son 20 yılda kazandığı ekonomik güç, iş dünyasının, sanayinin kabiliyetleri ve dinamizmi, milletin birlik ve dayanışmayı güçlendiren özgüveni daha fazlasına muktedirdir.

Her şeyin, planlanandan daha önce yapılacağına güvenmek için son 20 yılda çok örnek var.