Rusya, İran, Tacikistan ve Belarus başta olmak üzere Asya ülkelerinin liderleri bir koltukta yan yana dizilmiş, karşılarında kendilerine hararetle bir şeyler anlatan Erdoğan'ı dinliyorlar. Hepsi pür dikkat Türkiye'nin liderinin ağzından çıkacak sözlere odaklanmış durumdalar. Cumhurbaşkanı'nın yanında ise ülkesinin topraklarını 30 yıl aradan sonra Türkiye'nin desteğiyle Ermenistan çetelerinden geri almanın onuru yaşayan Azerbaycan lideri Aliyev var.

Semerkant'ta düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) toplantısına damgasını vuran bu fotoğraf, Türkiye'nin yerinin Doğu'da mı, yoksa Batı'da mı olduğu tartışmasını yeniden alevlendirdi. Öyle ya, kendisinin üye dahi olmadığı bir kuruluşun toplantısında Türkiye'ye gösterilen bu yüksek ilgi, bu ülkelerin bir beklentisini yansıtıyor olabilirdi. Ya da Türkiye'nin, Batı karşısında oluşturulduğu sanılan bu paktın bir parçası olma hevesine işaret ediyor olabilirdi.

NE DOĞU NE DE BATI

Gerçekte ise hiçbiri değil. Bu fotoğraf tamamıyla Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 20 yıllık başarı öyküsünden doğan karizmasına işaret ediyor ve Türkiye'yi küresel bir aktör haline getiren olağanüstü diplomatik çabalarının bir sonucu.

Türkiye'nin yerinin neresi olacağı konusunu Erdoğan net bir şekilde ortaya koyuyor aslında: "Avrupa Birliği'nin bir parçası olmaktan vazgeçmedik. Fakat Türkiye her masada yerini almalıdır."

Bu sözler Türkiye'ye istikamet biçmeye kalkanlara çok net bir cevap veriyor. Soğuk savaş döneminin kalıplarıyla düşünmeye alışkın, kendi gücünün ve tarihinin farkında olmayan "edilgen" kafaların idrak edemeyeceği bir duruş bu.

Bu yüzden Erdoğan Doğu'ya gittiğinde bir kanat heyecana kapılırken diğer taraf karalar bağlıyor. Ya da tam tersi. Oysaki bugün gerçekte ne hayallerindeki ya da vehimlerindeki Doğu var ne de Batı. İngiltere'nin AB'den ayrıldığı, Çin'in 2 trilyon dolarlık ihracatının yüzde 20'sini ABD'ye yaptığı bir dünyada iki farklı askeri-ekonomik ve siyasi blok olduğunu düşünmek ne kadar gerçekçi?

ŞİÖ, Sovyetler'in dağılması sonrası Çin'in önderliğinde Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan tarafından 1996'da kuruldu. Zamanla Hindistan, Pakistan ve Özbekistan'ın da katılımıyla giderek büyüdü. İran ise ancak bu yıl üyeliğe kabul edildi. Bir askeri ittifak değil. Öyle olsaydı zirvenin yapıldığı saatlerde örgütün iki üyesi Tacikistan ile Kırgızistan arasındaki sınır muhafızları birbirleriyle çatışıyor olmazlardı.

Önemsiz mi? Elbette hayır. Dünya nüfusunun yüzde 40'ının yaşadığı, üretim kapasitesinin trilyonlarca doları bulduğu ülkelerin kendi aralarındaki ilişkileri daha da artırmaya çalışmaları çok önemli. Türkiye bu masada da yerini almalı. Fakat Türkiye'nin ihracatı içerisinde bu ülkelerin payının yüzde 6, Avrupa Birliği'nin ise yüzde 46 olduğu gerçeğini de göz ardı etmeden.

ERDOĞAN ETKİSİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkistan'ın kalbi olan Semerkant'taki zirveden, dünya liderlerine konuşma yapacağı BM zirvesine yol alacak. Hani dünyanın beşten büyük olduğunu haykırdığı yere.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgalini hukuksuz olarak nitelerken; Batı'nın Afrika ve Ortadoğu'daki sömürgeci politikalarına karşı durmak; Filistin işgaline dikkat çekerken, Balkanlar'da barışın gerçek koruyucusu olmak kolay değil. Fakat biz buna "Erdoğan etkisi" diyoruz. İki asırdır çivisi çıkmış dünya, yeni bir doktrinle karşı karşıya.

Başkan Erdoğan'ın çabalarını birtakım masalarla mukayese edenler ise yanılgı içindeler. Kıyasın kuralları vardır. Bu ise abesle iştigal.