Daha önce hiçbir cezaevini içeriden görmemiştim. Ziyaretçilerin girebildiği ve demir parmaklıklarla nihayetlenen o sınırın diğer tarafındaydım şimdi. Demir kapılar üzerine büyük bir gürültüyle kapanan demir kapılar...

Daha birkaç gün öncesine kadar tutukluların kaldığı Diyarbakır Cezaevi utanç duyulacak tüm anılarıyla karşımdaydı şimdi. Uzun koridorlardan geçerek bir koğuşa geldik. 16 ranzanın olduğu bu koğuş, muhtemelen cezaevinin en konforlu yeriydi. İçinde küçük bir tuvalet ve banyonun olduğu, yemek yenilen bir mekândan havalandırmaya çıkılıyor. 16 kişi yan yana dursa bu havalandırmada hava alamazlar. Oysa zamanında 50 kişinin dahi kaldığı olmuş. Yatak bulabilenler şanslı hissederlermiş kendilerini.

Elbette bu manzara 12 Eylül dönemini anlatmıyor. Çünkü onu ne anlatabilmek mümkün, ne yazabilmek. Erkeklerin copla tecavüze uğradığı, kadınların en aşağılık muamelelere katlandığı, tutukluların dışkı içindeki çukurlarda boğulana kadar bekletildiği bir yer nasıl anlatılır? 34 kişi işkencelere dayanamayıp öldü burada. Fakat geri kalanlar ise günlerce karın altında bekletildiği; haftalarca zifiri karanlıkta beton zemin üstünde çırılçıplak bırakılıp dövüldüğü; Aç ve susuz bırakıldıkları için kalıcı hastalıklara yakalandılar. Bu işkenceler sayesinde PKK adam devşirdi ve darbeciler eliyle Bekaa Vadisi'nde kök salıp büyüdü.

AK Parti MKYK üyesi ve Mardin eski milletvekili Orhan Miroğlu burada yaşadığı işkenceleri TBMM'de anlatmıştı. İnsanların havalandırmada kırılmış buz tabakası üzerinde çırılçıplak yüz üstü süründürüldüğünü, kanlar ve feryatların arşa ulaştığını söylemişti. Havalandırmadan koridora dönerken başımın uğuldadığını hissettim. Sonra koğuşun kapısının üzerinde yemek verilmek için açılan delik gözüme ilişti. Bu delikten her gün tutukluların belirli saatlerde ellerini dışarı çıkartmak zorunda bıraktırılıp, copla ellerinin şişene kadar dövüldüğü an canlandı gözümde.

Gözlerime yaşlar hücum ediyor, nefes almakta zorlanıyordum. Dışarı çıkmaya çalıştım. Koridorlar ve kapılar bitmiyordu bir türlü. Neyse ki bir gardiyan seslendi: Yanlış tarafa gidiyorsunuz, çıkış bu tarafta.

Diyarbakır Cezaevi, Cumhurbaşkanımızın geçtiğimiz yıl verdiği müjde sonrası artık kapatılmıştı. Belki de biz gazeteciler 12 Eylül'ün bu karanlık mirasını bir cezaevi olarak gören son siviller olduk.

Diyarbakır ziyareti Bartın'daki maden faciası sebebiyle son anda iptal edilmeseydi, muhtemelen Cumhurbaşkanı Erdoğan bu mekânın bir daha açılmayacak şekilde darbecilerin kirli geçmişinin üzerine kapatıldığını duyuracaktı. Ve artık bir dönem devleti "asayişi sağlamak" bahanesiyle ele geçiren işkencecilerin yaptıkları asla hafızalarımızdan silinmesin, terörü de besleyip büyüten bu güruhun kahraman değil, gerçek suçlular olduğu sonsuza kadar bilinsin diye burasının bir anı müzesi ve kültür merkezine dönüştürüleceğini müjdeleyecekti.

Umarım böyle olur. Fakat "insanlığın bittiği, dünyanın en kötü 10 cezaevinden birisi" olarak kabul edilen eski ismiyle Diyarbakır 5 No'lu Askeri Cezaevi'nin bence sadece bir kısmı anı müzesi olarak korunmalı. Geri kalan tüm yapılar yıkılarak modern bir kültür merkezi olmalı. Hatta 1960'tan bu yana gerçekleşen ve 15 Temmuz'da halkımızın büyük direnişi sayesinde bütünüyle çöken "darbecilerin kirli tarihi" hakkında bir müze ve geleceğe umut taşıyan bilim ve kültür merkezi inşa edilse çok daha iyi olur.

Ben geçmişin kötü izleri yüzünden koridorlarda yolumu şaşırsam da, çıkışın ne tarafta olduğunu milletimiz gayet iyi biliyor. Belki de bunun en önemli kanıtı, bir dönemin işkence mağduru Miroğlu'nun, Ak Parti iktidarı sırasında bu işkenceleri araştırmak üzere kurulan TBMM Komisyonu'nda başkanlık yapmış olmasıdır.