Bugün her sabah yeni bir uygulamayla uyanıyoruz. "Hayatınızı kolaylaştıracak!" diye pazarlanan cihazlar, algoritmalar, yapay zekâ sistemleri ve ekranlar, yaşamın hemen her alanını adeta ele geçirmiş durumda. Bu büyüleyici hız ve yenilik coşkusu içinde kendimize şu soruyu pek sormuyoruz: "Bu teknolojik araçlar sadece araç mı, yoksa hayatımıza yeni değerler, yeni ahlak anlayışları mı dayatıyor?"

Amerikalı ünlü medya teorisyeni Neil Postman, yıllar önce Teknopoli kitabında tam da bu kör noktayı işaret ediyor. Ona göre teknolojinin gelişmesi sadece pratik sorunlara çözüm üretmekle kalmaz; aynı zamanda bir kültür biçimi, bir dünya görüşü dayatır.

Postman'ın uyarısı net: Eğer teknolojiyi kutsal bir kurtarıcı gibi sorgulamadan, ölçüp biçmeden, eleştirel bir süzgeçten geçirmeden benimsersek, kendi ellerimizle yeni bir tiranlık yaratırız. O bu sürece "teknopoli" diyor. Teknolojinin mutlak otorite haline gelmesi hali...

Bugün bir çocuğun eğitim hayatı, sosyal ilişkileri hatta kişilik gelişimi bile dijital platformların sunduğu çerçevelerle şekilleniyor. Sağlık uygulamaları, insan bedenini bir veri yığınına çevirirken, sosyal medya kimliğimizi bir "izlenebilir marka"ya dönüştürüyor.

Her yeni teknolojik çözüm, arkasında bir değer yargısı taşıyor. Fakat biz, bu değerleri sorgulamak yerine onları verili kabul ediyoruz. Oysa her teknoloji, neye "öncelik" verdiği kadar, neyi "gereksiz" ya da "önemsiz" saydığıyla da değerlendirilmelidir.

Postman'ın bize hatırlattığı şey, teknolojik ilerlemenin mutlaka bir ilerleme olmadığıdır. Bir toplum, kendi ahlaki pusulasını yitirdiğinde, teknolojiyi üretmez; sadece ona teslim olur. Bugün dijital çağa ayak uydurmaya çalışırken, hangi insani değerlerden vazgeçtiğimizin farkında mıyız?

Teknoloji düşmanımız mı? Belki değil. Ancak onu sorgulamadan dost ilan etmek de pek bilgece değil. Postman'ın sesine bugün her zamankinden daha çok kulak vermek gerekiyor.