"Siyasette normalleşme veya yumuşama" olarak nitelendirilen sürecin akıbetinin yanı sıra mahiyetine dair bazı soru işaretleri var kamuoyunda.

Süreç, sadece partiler arası ilişkilerin geliştirilmesi ve siyasal dilin yumuşamasını mı kapsıyor yoksa birtakım yapısal değişiklikleri de beraberinde mi getirecek? Bunu zaman gösterecek.

Ancak, bu yapısal değişiklik ihtimali bağlamında "AK Parti ile CHP ittifakı" dahi gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuya "Muhalefetle yumuşama olur ama ittifak olmaz" sözleriyle netlik getirdi.

Böyle bir ittifak Türkiye toplumunun yapısına da ülkenin siyasal yapısına da siyasetin normuna da aykırı. Zira Türkiye toplumunun en büyük iki ana damarını AK Parti ve CHP temsil ediyor.

Carl Schmitt, "Siyaset dost ile düşman arasında yapılan ayrımdır" diyor.

Siyasetin normu budur.

Buradaki "düşmanlık" ifadesini ürkütücülükten arındırmak için, siyasal anlamda varoluşsal bir karşıtlığın kastedildiğini belirtelim.

Karşıtlığın yoğunluk derecesi değişkenlik arz edebilir.

Clausewitz'in meşhur, "Savaş, siyasetin başka araçlarla sürdürülmesidir" sözü de buna işaret ediyor.

Yani, siyaset savaşa varacak kadar sert yahut müzakere çerçevesi içinde kalacak kadar yumuşak olabilir.

Fakat, Schimitt'in yaklaşımıyla ifade edersek, siyasal alan hiçbir şekilde tamamen ortadan kalkamaz.

Çünkü, dini, ahlaki, ekonomik, kültürel, etnik ve kültürel ayrışmaları bünyesinde barındıran hiçbir toplum siyasallıktan arındırılamaz.

Ayrışmaların olması kaçınılmazdır.

Dolayısıyla, nasıl ki tüm yeryüzünü kuşatan bir imparatorluğun kurulması mümkün ve muhtemel değilse hiçbir toplumun da her konuda kaynaşmış bir kitleye dönüşmesi mümkün ve muhtemel değildir.

Devletler siyasal açıdan birlik haline gelebilir ancak tüm toplumun iç politikada aynılaşması ihtimali insanın doğasıyla ters düşer.

Tüm toplumu kapsayan homojen bir birlik tahayyülü muhaldir.

Siyasalın tayin edici unsuru olan kimliklerin, dolayısıyla "öteki" kavramının buharlaşması düşünülemez.

"Bir bütün karşısında mücadele eden bir bütün" her zaman var olacaktır.

Türkiye toplumu için, bu önermeleri daha güçlü bir şekilde dile getirebiliriz.