Kahramanmaraş ve Şanlıurfa'daki okul saldırıları toplum, çocuk, gençler, psikoloji ve dijital dünya gibi birçok bağlamda ele alınıyor. Bu saldırılar muhakkak toplumsal bir muhasebeyi iktiza ediyor. Bu olaylarda her fert için de kendi nezdinde alması gereken ibretler var.

Dijital dünyanın zihinleri yoğun olarak iğdiş ettiği günümüzde bu olayları bizden uzak, kendimizle hiç alakası olmayan vakalar olarak göremeyiz. Bu vesileyle üstümüze düşen sorgulamayı yapmak durumundayız. Bu sorgulamaların başında da muhatap olduğumuz sanal âlemin gerçek dünya algımızı ne ölçüde yıprattığı meselesi gelmelidir.

Artık sadece yüz yüze etkileşimler ve kadim sosyal kurumlar aracılığıyla kurulmuş bağlardan oluşan bir gerçekliğin içinde yaşamıyoruz. İnşa ettiğimiz algı dünyası içinde yaşadığımız toplumun birlikte üreterek paylaştığı bilgi ve değerlerinden ibaret değil. Bugünün dijital hegemonyası klasik toplum bağlarını temelden sarstı.

Bu neden önemli? Daha doğrusu bunu neden bir problem olarak görmeliyiz?

Çünkü marjinalliğin toplumsallaşması zordur. Toplumla normal etkileşim içinde olan kişi en genel anlamda bir ortak vasata şahitlik eder. Farklılıklara tanık olur. Böyle bir zeminde gerçeklikten kopuş kolay değildir.

Oysa dijital dünyanın kullanıcı tercihlerine ve kendi yönlendirmelerine dayalı yapısı daha spesifik alanlar oluşmasına yol açar. Benzer bakış açılarına sahip insanların sürekli temas halinde olması yankı odalarının oluşmasına sebep olur.

Toplumsal gerçeklikten kopmuş birinin bu yankı odalarından çıkması da neredeyse imkânsız hale gelir.

Bu durum sadece mezkûr olaylarda olduğu gibi psikopatolojik vakalar için değil, dijital dünya ile muhatap olan herkes için tehlike arz eder.

Zira izole bir ekosistem olarak düşünebileceğimiz bu yankı odalarında farklı olanla muhatap olmazsınız. Sürekli onayladığınız ve onayladığınız bu ekosistem mevcut bilgi, görüş ve inanışlar pekiştirilmesi yoluyla tahkim edilir.

Tıpkı toplumsal alanda inşa edildiği gibi dijital dünyada da kendine has bir mikro-gerçeklik inşa edilir.

Ancak, bu inşanın yapısı toplumsal alandaki inşa gibi değildir. Dijital dünyada kişi radikal ve marjinal noktalara savrulduğunda onu tutup çekecek kimse yoktur. Toplumsal yapı da tahrip olduğu için bu sosyal izolasyon vakaları geri döndürülemez hale geliyor.

Orada edinilen bilgi dış dünyadaki gerçeklikle sınanmaz. Bu epistemik izolasyon, kişinin kendi algı dünyasını dış dünyanın onayladığı bir gerçek gibi görmesine neden olur. Zamanla bu alt-kültür dünyasının kabulleri kendi içinde tutarlı ve nesnelmiş gibi algılanır.

Mesele sadece dezenformasyon, ideolojik kutuplaşma değil. Problem de psikolojik vakalardan ibaret değil. Hepimiz gerçeklik algısının yitirilmesi veya deforme olması tehlikesiyle karşı karşıyayız.

Elbette insanların fiziksel olarak içinde bulundukları toplumsal yapıya, epistemik cemaate teslim olmalarını önermiyoruz.

Fakat hayat akışındaki itidali sağlayacak vasatlığa ihtiyacımız var.