Türkiye'nin hazırlamakta olduğu Deniz Yetki Alanları Kanunu, yalnızca yeni bir yasa değil; Ege ve Doğu Akdeniz'de onlarca yıldır süren egemenlik mücadelesinde oyunun kurallarını değiştirebilecek tarihi bir hamle olarak değerlendiriliyor. Bu kanunla Türkiye yıllardır savunduğu Mavi Vatan doktrinini ilk kez kapsamlı biçimde iç ve uluslararası hukuk zeminine taşıyacak. Eğer yasa hayata geçerse Türkiye yalnızca askeri veya diplomatik değil, hukuki açıdan da Ege'de çok daha güçlü bir pozisyon elde edecek.

EGE'DE TÜRKİYE'NİN TARİHİ VE COĞRAFİ HAKLARI VAR

Konunun merkezinde "Egemenliği Anlaşmalarla Yunanistan'a Devredilmemiş Ada, Adacık ve Kayalıklar" (EGAYDAAK) var. Bu kapsamda Lozan ve Paris anlaşmalarında adı açıkça belirtilmeyen 152 adet ada ve kayalıkların egemenliği hukuken Yunanistan'a ait sayılamaz. Meselenin kökeni aslında Osmanlı'nın son dönemine kadar uzanıyor. 1829'da Yunanistan bağımsızlığını kazanmasının ardından Ege'de bazı adaları işgal etmeye başladı. Balkan savaşları, Trablusgarp Harbi ve ardından gelen büyük siyasi çöküş süreci nedeniyle Osmanlı Devleti Ege'deki hakimiyetini kademeli olarak kaybetti. 1912'de İtalya ile yapılan Uşi Antlaşması'yla On İki Ada geçici olarak İtalya'ya bırakıldı. Burada on iki ada dendiğine bakmayın aslında yaklaşık 35 ada geçici olarak İtalya'ya devredildi. Ardından 1914 Londra Konferansı sürecinde Yunanistan'ın işgal ettiği bazı adalar fiilen tanındı. Fakat asıl hukuki çerçeve 1923 Lozan Antlaşması'yla çizildi. Lozan'ın 12. maddesinde Midilli, Sakız, Sisam ve Ahikerya gibi adalar isim isim sayılarak Yunanistan'a bırakıldı. Aynı maddede Anadolu kıyılarına üç milden yakın adaların Türkiye'de kalacağı açık şekilde belirtildi. 15. maddede ise İtalya'ya bırakılan On İki Ada listelendi. Ancak "Lozan'da adı geçmeyen 152 ada, adacık ve kayalıkların statüsü ne olacak?" Ege denizi geçmişte Osmanlının egemenliğindeyken bu adalar da Osmanlının egemenliğindeydi ve devamında da Osmanlının bakiyesi Türkiye Cumhuriyeti'nin doğal egemenliğinde olduğu kabul edilmesi gerekir.

AVURPA'NIN 1947 PARİS ANTLAŞMASI KUMPASI

İkinci Dünya Savaşı sonrası mağlup olan İtalya, 1947 Paris Antlaşması ile On İki Ada'yı Türkiye'nin olmadığı bir masada Yunanistan'a devretti. Ancak uluslararası hukukta "Bir devlet sahip olmadığı bir egemenliği başka bir ülkeye devredemeyeceği ilkesi mevcuttur. Bu nedenle aidiyeti İtalya'da olmayan on iki ada ile Lozan'da adı açıkça geçmeyen ada ve kayalıkların Yunanistan'a devredilmesi hukuken mümkün değildir ve Türkiye'nin haklarının gasp edilmesi anlamına gelir.

ANKARA'NIN EGE'DEKİ STRATEJİK MESAJLARI

Konuşulan düzenlemeye göre Türkiye, henüz resmi Münhasır Ekonomik Bölge ilan edilmemiş alanlarda Cumhurbaşkanlığı kararıyla "özel statülü deniz alanları" oluşturabilecek. Böylece Ankara, Ege'de tartışmalı alanlarda bilimsel araştırma, enerji araması, çevresel faaliyetler ve ekonomik çalışmalar üzerinde doğrudan söz sahibi olabilecek. Yani Türkiye'nin onayı olmadan buralarda kimse doğal gaz arayamayacak, deniz parkı ilan edemeyecek, askeri tahkimat kuramayacak.

AVRUPA VE NATO'NUN TEMKİNLİ YAKLAŞIMI

Brüksel ve NATO cephesi ise son derece dikkatli davranıyor. Çünkü bugün Türkiye yalnızca askeri güç açısından değil; enerji koridorları, savunma sanayi kapasitesi ve jeopolitik konumu nedeniyle de bölgenin en güçlü aktörlerinden biri. Ege'de yeni bir Türk-Yunan krizinin Avrupa ekonomisine, enerji güvenliğine ve NATO dengesine ağır maliyet çıkarabileceği düşünülüyor. Özellikle Türkiye'nin yerli savunma sanayiinde son yıllarda ulaştığı kapasite, önemli bir caydırıcılık sağladığı gibi Batı başkentleri içinde göze alınamayacak bir risk olarak değerlendiriliyor. Sonuç olarak Yunanistan geçmişte olduğu gibi Türkiye'ye karşı Avrupa ve ABD'den beklediği desteği bulabilmiş değil. Ve görünen o ki Ege'de artık yeni bir dönem başlıyor.