İnsanoğlu binlerce yıl boyunca “varlık” ve “Ben” konusunu düşündü ve tartıştı. Sanırım, bir medeniyetin ilk işaretlerinden bahsedeceksek, bu işaret bu tartışmanın ilk yapıldığı anlara takabül etmeli. Çünkü insan, bu dünya üzerindeki tüm eylemlerini mutlaka bir manaya bağlamak zorundadır.

Hatta manasızlık iddiasında bulunanlar, yani evrenin amaçsızlığa terk edildiğini iddia edenler bile, aslında bu şekilde bir mana ve amaç edinmiş oluyorlar.

Eğer yaratılış bir manasızlığa terk edilmiş olsaydı, bizler, o yaratılışın tüm kurallarına tabi olanlar olarak, onda bir mana arama ihtiyacı zaten
hissetmeyecektik.

Eğer bir soru, bir ihtiyaç ortaya çıkıyorsa, bu soru ve ihtiyaç, yaratılışın içerdiği bir durum olmak zorundadır. Yaratılışın içindeki insan, yaratılışın dışında varolduğunu iddia ettiği kavram ve spekülasyonları idrak etmek kabiliyetinde olamaz.

Leibniz, “Neden hiçbir şey yok da bir şey var?” diye sorarken, sanırım böyle bir akıl yürütmeden yola çıkıyordu. “Hiçbir şey” “Bir şey”den daha olanaklı gözükür. Hiçbir şeyin olmaması, bir şeyin ortaya çıkışından daha kolay olmalıdır. Ama, evren bir şeydir ve hiçbir şey değildir. Demek ki, bir şekilde daha zor olan gerçekleşmiş ve “bir şey” ortaya çıkmıştır.

Peki neden ve nasıl “hiçbir şey” durumu geçerliyken, “bir şey” durumuna geçilmiştir? Buradan belki Aristoteles’e bağlanabiliriz. “Her şeyin ilk nedeni olan ilk şey kendi nedeni olabilir mi?” der.

Burada aklıma “Bing Bang”, “Büyük Patlama” teorisi geliyor. Büyük Patlama’nın ilk saniyesinin milyarda birlik anına kadar geri gidilip, belli başlı bazı bilimsel çıkarımlar yapılabilmekte. (Burada bunların doğru olması değil, yapılabiliyor olması önemli). Ama onun öncesinde, bilimin tüm kurallarının geçersiz olduğu, kavranamayan bir süreç var.

Patlamanın ilk lahzasına gidilip bu durum açıklanabilseydi dahi, her şeyin nedeni olan Büyük Patlama kendi nedeni (bence) olamazdı. Hiçbir şey durumundan bir şey durumuna geçişi açıklayabilecek bilimsel bir kanıt henüz bulunamamıştır.

Anlatmaya çalıştığım, modern bilim ve ilk zamanından beri felsefe, en rasyonel halleriyle bile sıkça metafizik ile karşılaşır. Ama ya karşılaşmamış gibi yapar ya da sınırını oradan çizer. Bir sınır çizmek, bir olguyu yok sayabilir ama gerçekte yok edemez. “Bir şey” vardır ve bu “Bir şey” yokmuş gibi davranamayız.

Belki de yüzyılımızda bu yanılsama sona erecek ve daha bütünlüklü düşünme yollarını yeniden hatırlayacağız. O zaman çok değerli olan aklımız dışında başka kapasitelerimiz de olduğunu fark edeceğiz.