Amerikalı stratejist Brzezinski ‘Büyük Satranç Tahtası’ (1997) adlı kitabında ‘dünyada barışın korunmasının ABD liderliğine bağlı olduğunu ve ona rakip olabilecek herhangi bir gücün istikrara karşı bir tehdit sayılması’ gerektiğini iddia eder.

Neyse ki dünyada onun gibi düşünmeyenler de var ve bunlardan biri de Fransız tarihçi Emmanuel Todd’dur. Todd, Brzezinski’nin tam tersine ABD’nin dünyada barış ve istikrar için bir tehdit haline geldiğine inanıyor ve bir Fransız olarak Avrupa, Rusya ve Japonya’nın acilen bu tehdide karşı birleşmesini öneriyor.
‘İmparatorluktan Sonra’ adlı ilk baskısı 2002’de çıkan kitabın yazarı Todd tarihçiliğinin yanı sıra toplumbilimci ve nüfusbilimcidir ama en çok tanınan yönü gelecekle ilgili kehanetlerinin hep doğru çıkmasıdır. Todd, 1976 yılında aydınlarımızın hâlâ izini sürdükleri eski solcu ‘yeni liberal filozoflar’a karşı Sovyetler Birliği’nin sanıldığı gibi önemli bir totaliter tehdit olmadığını, 15 yıla kalmadan çökeceğini ilan etti ve dediği çıktı. 1999’da avro kullanımına başlandığında ekonomik politikaların farklılığı nedeniyle 10 yıl içinde çıkacak bir krizi öngördü. Arap ülkelerindeki aile yapısındaki değişimi inceleyerek Ortadoğu’daki demokratik talep patlamasını önceden haber verdi. Todd, ‘İmparatorluktan Sonra’ kitabında Brzezinski’yi eleştirirken imparatorluğun artık bittiğini, dünyanın ABD’ye değil ABD’nin dünyaya muhtaç olduğunu, dış ticaret açığının rekordan rekora koştuğunu ve bir ekonomik krizin kaçınılmazlığını vurgulamıştı. Mayıs ayında Fransa’da yeni baskısı yapılan kitabın sonsözünde Todd, geçen 12 yılda bu saptamaların doğrulandığına işaret ederek şöyle diyor:
‘Amerika artık ileri teknoloji ürünleri değişiminde de yapısal olarak açık vermektedir. Dışarıdan gelecek para akımına olan ihtiyacı daha da vahim bir hale gelmiştir. Amerika tamamıyla finans merkezi olarak kalabilmek amacıyla Avrasya’nın kalbinde sembolik askeri eylemler sahneye koymakta ve böylece sanayideki zayıflığını, sıcak para ihtiyacını, yırtıcı karakterini unutmak ve unutturmak istemektedir. Ama Washington yönetiminin sandığının tersine bu savaş yürüyüşü ABD liderliğini kuvvetlendirmek yerine onun uluslararası konumunun bozulmasına yol açmaktadır.’
Todd’a göre ABD dünya liderliği algısını askeri müdahale yoluyla sağlayarak ekonomisine katkıda bulunmak isterken dünyadaki ekonomik krizi hızlandırıyor. Amerikan ekonomisi giderek daha fazla esrarengiz bir hale gelmektedir. Hangi ABD şirketinin gerçek, hangisinin hayali olduğu belli değildir. Kendisini ‘üretken’ olarak tanımlayan bir ekonomide ithalatın sürekli artması nasıl açıklanabilir? Sürekli kredi desteğiyle ayakta tutulmaya çalışılan ABD ekonomisi kapitalizmin bilinen mantığına aykırı eylemler nedeniyle güvenirliğini yitirmektedir. Emmanuel Todd, yakın gelecekteki yeni borsa krizinde Asyalı ve Avrupalı yatırımcıların milyarlar kaybedeceğini, doların büyük yara alacağını öngörmektedir. Doların kendi öz değeri oldukça düşüktür ardında ABD’de satın alınabilecek gerçek değerler yoktur.
Todd’un da belirttiği gibi, ABD, Irak savaşını Birleşmiş Milletler’i ekarte edip uluslararası hukuku çiğneyerek başlatmıştır. Bence, bugün Irak ve Suriye’deki durumun sorumlusu da ne IŞİD ne de başka bir güçtür, doğrudan ABD’nin kendisidir. Amerika, liderliğini ne pahasına olursa olsun sürdürmek için maceralara girişiyor. Ancak eski müttefiklerini de istediği gibi peşinden sürükleyemiyor. Onları zorlamak için yapacağı ekonomik baskı veya bir güç gösterisi küresel ekonomiden önce ABD’yi vurur. Amerikan diplomasisi kendisine kafa tutan çeşitli ulusal aktörlere karşı bu yüzden tepkisiz kalmıştır. Ellerindeki tek silah Irak, Afganistan ve Somali gibi zayıf ülkelere, hatta IŞİD gibi hayalet devletlere karşı güç gösterisinde bulunmaktır.
ABD’nin hali hazırdaki en büyük kozu taraftarlarının da propagandasıyla kendini güçlü göstermektir. Bu bir nevi blöftür, elinde hiçbir kuvvetli kartı bulunmayan kumarbazın son çaresi de blöf yapmaktır.