Kovid salgını sonrası gıda fiyatlarındaki aşırı artışa karşı, 2022'de İngiltere'de Sainsbury's, Tesco, Asda gibi yaygın market zincirleri, fiyat dondurma, indirim ve ucuz muadil ürün kampanyası başlatmıştı.

O dönem 'darısı başımıza' diye AKŞAM'da konuyu uzun süre işlemiştik; ben de yazılarımda yer vermiş, çağrılar yapmıştım.

Ama 'yerli' perakendeciler bırakın çağrıya cevap vermeyi, fiyatları arttırmayı tercih etmişti.

Öyle ki, dönemin Gıda Perakendecileri Derneği başkanı, ismi artık lazım değil, fahiş fiyat eleştirisi yapanlara 'ahlaksız, densiz' diye hakaret edebilecek kadar yüzsüzlük gösterebilmişti. Sonra Dernek başkanlığından istifa etmek zorunda kaldı. Ama hala yine ismi lazım değil marketin başında...

Aynı şekilde, Rusya-Ukrayna savaşının başında 'ayçiçek yağı krizi' çıkaran bir başka ismi lazım değili de 'hayır'la yad edebiliriz.

'İçimizde İngiliz olmaması' iyi bir şey de, bu anlamda içimizde İngiliz 'bile' olmaması can yakıcı...

Bunu niye hatırlattım...

Hürmüz krizi ile petrol fiyatlarının yükselmesi, tedarik riskinin başgöstermesi, Türkiye gibi Avrupa'da önce gıda fiyatlarında artışa neden oldu.

Ve bu kez daha baştan, İngiltere, İspanya ve Fransa'da fiyat sabitleme kampanyaları başlatıldı.

İngiliz perakende devi Aldi, temel ihtiyaç ürünleri ve bebek mamalarında başlattığı fiyat dondurma kararını yaz boyunca uzattı. Diğer dev zincirler Tesco ve Sainsbury's, kendi ucuz muadil markalarında fiyatları dondurdu.

İspanya'nın perakende devi El Corte Inglés, Mercadona, Lidl ve Dia, fiyat dondurma ve indirim kampanyaları başlattı ve olası bir enflasyon dalgasına karşı 'kâr marjlarını daraltacaklarını' açıkladılar.

Fransız Carrefour ve İntermarche, Hürmüz krizini gerekçe göstererek zamlı ürün teklif eden üreticilere tepki gösterdi, yıl boyunca raf fiyatlarında sadece yüzde 1'lik sembolik zam yapacaklarını açıkladı; zamsız ürün vermeyi reddeden üreticilerin yerine 'kendi muadil ucuz ürünlerini' rafa koydu.

İtalya'da, zincir marketler ile hükümet arasında 'üç aylık geçici fiyat dondurma' kampanyası için görüşmeler başladı.

Türkiye perakendecileri için bir umut var gibi görünüyor.

Zira Ramazan ayında bir fiyat sabitleme uzlaşmasına varılmıştı.

Ama talebin zincir marketlerden ve özellikle toptancılardan gelmesi gerekiyor.

Zira devlet zoruyla fiyat sabitlemeyi delik deşik etmenin bin tane yolunu biliyorlar.

Kamu yetkisi ve gelirine sahip TOBB, TESK gibi kurumların, sektör oyuncularının derneklerinin adım atması halkın 'gerçekten' yararına olacak bir sonuç getirebilir.

Hadi bu kez İngiliz perakendeciler kadar, İspanyol, Fransız ve İtalyanlar kadar olalım...

TÜRK JEOPOLİTİK GÜÇ MERKEZİ
Geçen hafta Kazakistan'da gerçekleşen Türk Devletleri Teşkilatı gayriresmi lvwiderler zirvesine ilişkin haberinde, Euronews şu başlığı atmış: Türk liderler 'etkili jeopolitik güç merkezi' için birleşiyor.
Haber özetini de şöyle verdi: "Türk devletlerinin liderleri, dünyanın acil ve kritik sorunlarının çözümü için Kazakistan'da bir araya geldi. Liderler, ticaret, enerji, ulaştırma, altyapı, bölgesel ilişkilerin gelişimi ve yapay zekâ projelerini ilerletmek için güçlerini birleştirdi."
Avrupa Birliği'nin 'liderleri' Türkiye'yi 'AB üyeliği için yetersiz' görmeye devam ederken, Türkiye Türk coğrafyasında yeni bir dünya kuruyor.
Buna ayrıca, Ermenistan'dan Suriye ve Irak'a, Libya'dan Somali'ye, Körfez'e kadar yeni bir dünyayı da doğrudan askeri ve siyasi gücüyle şekillendiriyor.
Türkiye, hak etmediği eleştiri, kısıtlama, ambargo ve baskılarla enerji kaybetmemeyi öğrendi; kendi işine bakıyor, başarılı da oluyor.