Başbakan Ahmet Davutoğlu, dün YÖK’te ihatalı bir konuşma yaptı. Yalnızca bir Başbakan olarak değil, bir Hoca olarak bilginin üretim süreçlerinde gündeme gelebilecek her alt başlığa değindi. Meseleye bazen bir üniversite öğrencisinin perspektifinden baktı, bazen bir öğretim üyesinin zaviyesinden. Evrensel bilgi birikimine ulaşmış bir aydın birikiminin çerçevesini çizdi. Antik ve/veya kadim çağlardan bu yana bilginin nasıl örgütlendiğini tarihsel bağlam içinde anlatırken, bir yandan da yeni teknolojik gelişmelerin bilgi ile kurduğumuz ilişkiyi nasıl etkilediğine değindi. ‘Araçsallaştırılmış bilgi kadar tehlikeli bir şey yoktur’ derken, aslında çağın en büyük problemine değindi. Özellikle akademik dünyada içselleştirilmemiş bilgi sathiliğinin nitelikli insan yetiştirmenin önünde ne kadar büyük bir engel olduğunun altını çizdi. Türkiye’de kalkınmanın ne petrole, ne yeraltı kaynaklarına bağlı olduğunu, kalkınmanın yegane kaynağının insan olduğunu söyledi.

Bu bir yorum değil, gerçek. Türkiye’nin en büyük sermayesi genç nüfus, yani insan. Bu nedenle bu gerçeğe hepimizin kulak vermesi gerekiyor. Yeni bir çocuk sahibi olan ebeveynin de, bir çocuğu ailesinden teslim alan öğretmenin de, zihniyet oluşumunda en büyük pay sahibi olan üniversite hocasının da karşısında yalnızca bir bireyin değil, aynı zamanda bir ülkenin geleceği olduğunu fark etmesi gerekiyor. Hepimiz üniversitede olduğumuz dönemde birçok hocadan ders aldık. Bazı hocalar eğitim hayatımızda iz bıraktı, bazıları yalnızca bir ders protokolü çerçevesinde muhatabımız oldu. İz bırakmış hocalar kimlerdi diye düşündüğümde onların bilgiyi araç olarak görmeyen, onu yorumlayan, ondan bir hayat görüşü, bir duruş, bir varoluş hikayesi çıkaranlar olduğunu fark ediyorum. 90‘ların sonu, 2000’lerin başında interdisipliner çalışmalar bugünkü kadar yaygın dillendirilmese de, kendi uzmanlık alanlarıyla birlikte farklı disiplinlerin ışığını derse taşıyanlardan daha çok etkilenirdik. Başbakan Davutoğlu’nun da değindiği üzere mesela edebiyatın, poetikanın ve başka yan disiplinlerin bilgiyi yoğururken nasıl bir ilham kaynağı olduğunu bizzat müşahede ettiğimiz olurdu.
Dün olduğu gibi bugün de, öğrencilerine yalnızca mesleki bilgi veren değil, yeni ilhamların kaynağı olabilen hocaların daha etkili olduğunu görüyoruz. Varlığıyla, ufkuyla, hayattaki duruşuyla ilham kaynağı olabilmek... Yalnızca eğitim hayatında değil, sosyal hayatın bütün alanlarında da böyle değil mi? İlham alabildiğimiz insanların peşinden gidiyor, yönümüzü onlara çeviriyoruz.
Son zamanlarda üniversite, hep ‘YÖK düzenlemesi’ ya da ‘akademik zam’ bağlamında gündeme geldi. Oysa gerek hocasıyla, gerek öğrencisiyle üniversitelerin meselesi çok daha varoluşsal bir mesele. Nitekim Başbakan Davutoğlu ‘akademik zam’ ifadesini şık bir şekilde ‘özlük haklar’ olarak tashih ederek bu varoluşsal boyutuna vurgu yaptı. Belki de bir başbakan olarak risk alıp üniversitenin homojen yapılara teslim olmak yerine ‘uyku kaçıran, fikirleri tartışan, gerektiğinde rahatsız edici olabilen’, ama tüm bunları ‘had bilerek ve demokratik kültür içinde’ yapabilen bir üniversite vizyonundan söz etti. Başbakan’ın ‘had bilme’yi yalnızca bir hiyerarşi ya da özgürlük meselesi olarak değil, bir ehliyet meselesi olarak gördüğü anlaşılıyor. Zira gerçek bir ehliyet sahibinin zaten demokratik kültürü özümsemiş biri olabileceğini varsaymak mümkün. Böyle bir ortamda üniversite-siyaset ilişkisi de daha olgun bir seviye yakalıyor.
Son kertede, yegane kaynağı insan olan Türkiye’nin en büyük meselesi, aile ve okul/üniversiteden yetişen insan kalitesinden geçiyor. Bu yüzden üniversitedeki hoca kalitesi Türkiye’nin geleceğinin en büyük teminatı.