Türkiye'de her şey bulanık, etraf toz-duman. Böyle ortamlarda hakikate ulaşmak kolay değil. Vatandaş olarak durduğumuz yeri belirlerken tozu yere indirmenin, suyu berraklaştırmanın, kendimizi aldatmadan, ulaştığımız sonuçtan aklen ve kalben mutmain olmanın küçük formülleri var.
Evvel emirde yapılacak şey Türkiye'de 17 Aralık'tan bu yana yaşanan gelişmelere körü körüne bir taraftarlıkla bakıp bakmadığımız konusunda kendimizle yüzleşmek. Zaten kör bir taraftarsak meselenin hakikatine ulaşma gibi bir çabamız da olmaz. Doğru-yanlış ayrımına girmeden teslim olmanın konforuna sığınarak bildiğimiz ezberi sürdürürüz. Körü körüne bir taraftar olmak yerine, işin hakikatine vakıf olup hakkaniyetle muamele etmek istiyorsak da takip edebileceğimiz bazı yol işaretleri var.
Her şeyden önce gerçeğe ulaşma yolunda meseleye bakışımızı şekillendirecek genel ilkeleri, temel parametreyi tespit etmek lazım. Ahlak, adalet gibi temel değerlerin ışığını yolumuzdan eksik etmemek kaydıyla... Söz gelimi, güncel bir siyasal tartışma içinde temel parametre demokrasi ise önümüzdeki veriler önce demokrasi terazisinde tartılmayı bekliyor demektir.
Fakat bu tartma işlemini yaparken genel ilkeler içinde özel durumların olabileceğini gözden kaçırmamak gerekir. Türkiye'deki özel durumlardan söz ediyorum. Zira demokrasi söz konusu olduğunda Batı standartlarında ilkesel şablonları Türkiye'ye giydirdiğimizde ortaya pek çok sorunun çıkması sürpriz değil. Son yıllarda aldığımız tüm mesafelere rağmen Türkiye geçmişteki darbeler ve yerleşik siyasal tutumlar nedeniyle demokrasi kültürünü yeterince içselleştirmiş bir ülke değil. Siyasal kültürümüz içinde genetik kodlarımıza işleyen bazı sorunlar var. Bürokrasi içinde ehliyetinden ziyade kimliğine göre eleman seçme tutumu kökleri çok eskilere dayanan bir alışkanlık mesela Türkiye'de. Öte yandan siyasal kültürümüzde 'bürokrasi' ile 'mülkiye' kelimeleri arasında neden bu kadar yakın bir akrabalık var dersiniz? Çünkü devlet işlerini ifade etmek üzere 'kalemiye' yerine egemenlik ve sahiplik anlamı taşıyan 'mülkiye' kelimesini tercih eden bir devlet geleneğine sahibiz. Bürokrasiye, askeriyeye sağlıklı demokratik sistemlerde olmayacak misyonlar yüklemişiz. Bu kumaşı göz önünde bulundurmadan, Türkiye'nin tarihsel pratiğinden bağımsız evrensel demokrasi ilkelerinden bir elbisenin en azından şimdilik üzerimizde yeterince şık durmasını beklememek gerek. Peki bu kültürel duruma teslim mi olacağız? Kuşkusuz hayır. Bu kültürel pratiği demokrasi lehine tersine çevirmek için çabalayacağız ancak sık sık bu kodlarla yüzleşeceğimizi unutmamalıyız.
Şimdi genel ilkeler ve bu özel durumlar meselesi bir yanda dursun. Mevcut gündemin bize sundukları üzerinden gerçekliğe nasıl ulaşabileceğimiz meselesine geri dönelim. Ciddi bir dezenformasyon içinde önümüze konan her bilgiye ihtiyatla yaklaşmak gerektiğini unutmadan müdekkik biçimde elde ettiğimiz bilgilerden bir panorama oluşturmaya çalışalım. Muhtemelen puzzle'ın çoğu parçası eksik kalıyor. O halde burada bilgi boşluklarını nasıl dolduracağız? Tabii ki biraz sezgilerimizle, biraz meseleye konu olan kişilere, kurumlara dair önceki tecrübelerimizle...
17 Aralık'a dair spekülasyondan arınmış sağlam bilgi sahibi olamadığımız pek çok detayı tarihsel tecrübeler ve toplamda oluşturduğumuz kanaatler üzerinden sezgisel akılla yorumluyoruz.
Yukarıdaki yol haritasından hareketle bu bulanık ortamda yaptığımız akıl yürütmeler, 17 Aralık sürecinin demokrasiye büyük bir darbe olarak yorumlanabileceğini ve diğer tüm sorunlar bir kenara siyasal iktidarın haklı bir mücadele içinde olduğunu ortaya koyuyor.
Ayrıntılarını bir başka yazıya bırakmak üzere İmam-ı Gazali'den ilhamla, 'günlük siyaseti ayrıntılarıyla takip edip, kararlarımızı külli siyasete göre vermek' sanıyorum yine demokrasinin gelişimine katkı sunacaktır.