‘’Bir akbaba vardı, ayaklarımı gagalıyordu. Çizme ve çoraplarımı didik didik etmiş, sıra ayaklarıma gelmişti. Durup dinlenmeden gagalıyordu; arada bir havalanıp çevremde tedirgin dolanıyor, sonra yine çalışmasını sürdürüyordu. Derken bir Bay geçti karşıdan, bir vakit durumu izledi, sonra niçin akbabaya ses çıkarmadığımı sordu.

“Ne yapabilirim ki!” dedim. “Geldi, haydi gagalamaya başladı; kuşkusuz ilkin kovmak istedim, hatta boğacak oldum kendisini; ancak böyle bir hayvanın gücüne diyecek yok.

Baktım hemen suratıma atlayacak, ben de ayaklarımı gözden çıkarmayı uygun buldum; artık didik didik edilmelerine de bir şey kalmadı.”

“Vallahi bilmem ki neden bunca işkenceye katlanıyorsunuz!” dedi Bay.

“Bir kurşun akbabanın işini görür hemen.”

“Ya?” diye sordum ben. “Peki bunu siz yapar mısınız?”

“Hayhay!” dedi Bay.

“Yalnız eve kadar gideyim de silahımı alıp geleyim. Bir yarım saat daha bekleyebilir misiniz?”

“Bilmem,” diye yanıtladım ben ve bir süre acıdan kaskatı kesildim, ardından dedim ki:

“Ne olur, siz gene bir deneyin!”

“Peki, peki!” dedi Bay. “Bir koşu gider gelirim.”

Biz konuşurken, akbaba gözlerini bir Bay’a, bir bana çevirmiş, sessiz sakin bizi dinlemişti. Şimdi görüyordum ki, bütün söylenenleri anlamıştı; ansızın havalandı, hız almak için alabildiğine geriye kaykılıp usta bir mızrak atıcısı gibi gagasını ağzımdan içeri daldırdı, derinlere gömdü.

Ben sırtüstü yıkılırken, onun tüm çukurları dolduran, tüm kıyılardan taşan kanımın içinde kurtuluşsuz boğulup gittiğini görerek rahatladım.’’

Uzun yolculuklarda öykü ya da roman en iyi yol arkadaşıdır. Siz istediğinizde konuşur ve susar. Fakat kitabın kapağını kapatsanız dahi susmayanlar da var. Kafka da bunlardan birisi… Yukarıdaki en kısa öyküsü ile son seyahatimde yol boyu konuşmaya devam etti. Borges bu nedenle demiş olmalı; “Kafka’nın en tartışmasız becerisi, tahammül edilemez durumlar yaratmaktır. Ölümsüz bir yapıt bırakması için yalnızca birkaç satır yeterlidir” diye.

Fakat işin ilginç tarafı, Kafka’nın yapıt bırakması da tartışmalı bir konu. Zira yazdıklarını, ölümünden sonra yakması için yakın arkadaşı Max Brod’a bırakmış, o da vasiyetin aksine yayınlamıştır. Kafka hayattayken yayımlanan tek eser Dönüşüm’dür.

Hani şu, “Gregor Samsa’nın bir sabah kendini yatağında bir böcek olarak bulması, salt bir değişim değil fakat ‘başkalaşım’dır O, insanlığını koruyarak bazı değişiklikler geçirmemiştir; artık farklı bir canlı türü olmuştur.” cümleleriyle hafızamıza kazınan Dönüşüm…

Max Brod’a belki teşekkür etmeliyiz, o olmasa Kafka’nın dünya edebiyatına kazandıracağı çok az şey olacaktı.

Söylenen doğru; zihinden çıkıp kağıda düşen her şey artık başkasının malıdır, yeter ki bir kişi görsün.

Kafka’yı özel kılan içinden çıktığı tevradi geleneği edebiyata taşımasıdır.

İranlı yönetmen Kiyarüstemi’nin dediği gibi, ‘cihanşümul olmanın şartı, kendi kültürüne kök salmaktır.’