Yıllar önce sadece karayolu ile gidilebilen bir Anadolu şehrine 7-8 yıldır havayolu ile de ulaşılabiliyor. Şehir halkı, havayolunu yaygın biçimde kullanıyor, havayolu, gerçekten halkın yolu olmuş.
Son 7-8 yıldır, havayolu ya da özel araçla gittiğim şehre uzun bir aradan sonra otobüsle gittim. Otobüs yolculuğu, değişen Türkiye’ye dair manzaralarla doluydu. Her şeyden önce, havayoluyla rekabet etmek durumunda kalan otobüs firmalarının bir kısmı, rekabet edemediği için sektörden çekilmek zorunda kalmış, ayakta kalabilenlerse, nitelik açısında kayda değer şekilde kendilerini geliştirmişler.
Otobüsler tam vaktinde kalkıyor. 17.00 otobüsü, 16.59’da vites atıyor. Eskiden geç kalan yolcu beklenir, şoförün keyfi tasarrufları yarım saate varan gecikmelere dahi neden olabilirdi.
Değişen Türkiye manzaralarını düşünürken, trenlerde, uçak ve otobüslerde sigara içilen yıllara hiç uzanmadım bile. Bugün anlayabilmekte zorlansak da, bir zamanlar otobüslerde, uçak ya da trenlerde yanınızdakinin püfür püfür sigara içmesine ses çıkarmak nadirattandı. Rahatsız olanlar, kaderine razı olur, sessizce dumanı eliyle savuştururlardı. Ötesi başkasının keyfine karışmaktı. Türkiye’nin sigarayla etkin mücadelesi ve dumansız hava sahası politikası, dünyayı kıskandıracak boyutta başarılı oldu.
Değişen Türkiye’nin en görünen yanlarından birisi, kuşkusuz ulaştırma alanındaki gelişmeler. Daha önce beş saati bulan yolculuk, çift şerit asfalt yol sayesinde yaklaşık 3.5 saat sürüyor artık. Otobüsler 1+2 olmak üzere tek sıralı imkânlar sunuyor yolcularına. Koltuklar elektronik aksamla donatılmış, USB girişi, kişiye özel televizyon ve elbette internet bağlantısı... Saçları briyantinli muavinlerin ölçüsüz sıktığı limon kolonyası yerine artık makul düzeyde sıkılmış oda parfümü kokuyor otobüslerin içinde. Eğitimli hostesler, kurumsallaşmış acenteler... Hepsi Türkiye’nin sosyo-ekonomik gelişimine işaret ediyor.
Daha da önemlisi, muavin koltuklarında artık yalnızca muavinler oturuyor. Çünkü hınca hınç olan otobüsler bomboş. Koltuk sayısını aşan yolcular yok artık muavin koltuğunda gitmeye razı olacak. Muavin, 50 kişilik otobüste neden 15 kişi var sorusuna ‘halk artık uçak tercih ediyor’ diye cevap veriyor. ‘Özellikle işadamları büyükşehirlere sabah ve akşam uçağıyla günübirlik gidip geliyor’ diye de ekliyor.
Ön koltukta oturan üniversiteli kız, hararetli biçimde annesine müjde veriyor. Yurtdışı yaz okulu için beklediği bursu kazanmış. Annesine ‘Paris için bavulları hazırla’ diye sesleniyor. Şiveli aksanıyla Şanzelize hayallerini anlatıyor.
Çapraz koltukta ise, bir anne-kız oturuyor. Otobüs bir miktar yol aldıktan sonra kadın çantasından bir iPad çıkarıp kızına veriyor. Kendisi de kitaplarını koyuyor önündeki masaya. Yaklaşık 45 yaşlarındaki kadın, başörtüsünün sarkan uçlarını boynuna dolayıp, kollarını sıvayarak hukuk kitaplarına gömülüyor. Azmi, beden diline yansımış... Belli ki, yarım bıraktığı eğitimine devam ediyor, açık üniversite okuyor.
Bir zamanlar ebeveynler, ‘yeter ki, çocuğum okusun’ diye varını-yoğunu evladına harcıyordu. Oysa şimdi anneler kızlarıyla yarışırcasına üniversite okuyorlar.