Son yazımda Prens Charles’in Gloucestershire’daki evi Highgrove’ın bahçe düzenlemesinden sözetmiştim. İslam medeniyetindeki bahçe sanatının en modern uygulamalarından birisi.

Batılıların doğu yaşam tarzına ilgisi ve bunu kendi ülkelerine taşımaları tarih boyunca süregiden bir durum. Fransız deniz subayı ve yazar Pierre Loti ilk akla gelenlerden. İstanbul Eyüp’te kılık kıyafeti dahil tıpkı bir Osmanlı efendisi görünümüyle yaşayan Loti, Ortadoğu ve Uzakdoğu’ya yaptığı yolculuklarla da biliniyor. Bu tecrübelerini edebi eserlere taşıyan Loti, Fransa’nın Rochefort kentindeki evini de Osmanlı esintileri ile döşemişti. Öyle ki şimdi müze olan evde Eyüp Sultan’dakine benzeyen sembolik sandukalar, hatlar, çiniler, halılar yer alıyordu.

Benzeri bir ilginin yaşayan örneklerinden birisi de Prens Charles. Bir festival bünyesinde yapılıp daha sonra Highgrove’a taşınan bahçe İslam bahçesi tasarımının prensiplerine bağlı. Cennetin dört ırmağını temsil edecek şekilde akan fıskiyeli havuzun olduğu bahçe, Anadolu yörük halısının desenlerine uygun şekilde dizayn edilmiş. Bahçede selvi ağaçlarının yanısıra Kur’an’da da bahsi geçen incir, zeytin ve nar ağaçları mevcut. Ve elbette laleler, bahçeye koku yayan zambaklar var. Bahçenin orta yerindeki mermer fıskiye suyun bu kültürdeki merkeziyetini ifade ediyor. Çünkü su yoksa ruh yoktur.

Uzak coğrafyalarda kültür ve sanatımızı, medeniyet değerlerimizi gösteren bu ve benzeri çalışmalar aslında diplomasinin en etkili yöntemi. Nitekim bir dönem Osmanlı dünyasını resmeden ressamlar, tuvale fırça darbelerinden öte bir misyon üstlenmişti. Doğuyu korku dolu imgelerle tanıyan batılılara zengin, merakları kışkırtan atmosferler oluşturuyor, belki de farkında olmadan cazibeli hale getiriyorlardı. Öyle ki 18.yy’da Avrupa’da bir Türk modası çıkmış, korku hayranlığa dönüşmüştü.

Bugün de kültür ve sanatın bu yumuşak gücünü etkili şekilde kullanmak siyasetin sert köşelerini yumuşatabilir, korkuları yıkabilir. Yeterki kültürel diplomasinin kanallarını açık tutalım ve bu alana yatırım yapalım.