1

Önemine ve günceliğine istinaden daha önceki derslerde kısmen değindiğimiz bir hususa yeniden dönmekte fayda mülahaza ederek;

İmam Maturidi’ye göre ‘kesif ve ilham’ bilgi kaynağı değildir. Ayrıca Tanrı aleme, alemde Tanrı’ya indirgenemez, diyerek Maturidi vahdet-i vücut yolunu da kapatmış olur.

Böyle olunca önemli temel dayanakları keşif, ilham ve vahdet-i vücutçuluk olan batiniliğin (tasavvuf) Hanefi-Maturidi zeminlerde gelişemeyeceğini düşünmek tabiatıyla doğru bir istidlal şeklidir.

Ancak fiili durum hiçte böyle olmamıştır/değildir. Başta Nakşibendilik olmak üzere bir çok mistik yapı Hanefi-Maturidi topraklarda neşvü neve bulmuş ve yaşamıştır.

2

Maturidi’nin akıl’a yüklediği anlam ve önemi daha önce bu derslerde defaatle irdelediğimiz için,

Sadece şu kadarını hatırlamakla iktiza edebiliriz: Maturidi yer yer ‘sağlam akıl’ı din yerine kullanacak kadar akla önem vermiştir.

Buna rağmen; Maturidi aklı; çeşitli ihtiras ve arzuların etkisine açık, yanlış istikametlere götürmeye müsait bir şey olarak görür ve bunun için aklın ‘kalp’ haline gelmesinden söz eder.

Bu yaklaşımla, kalp bir bakıma ‘rafine edilmiş akıl’dır; iyinin ve kötünün, faydalının ve zararlının bilinmesi ancak kalp ile ya da hikmet ile bilinebilir.

‘Hikmet’e gelmişken; Maturidi’ye göre hikmet ‘neticesi övgüye layık olan bir işe’ vesile olan bilgidir. Bu anlamda her hikmet bilgi içerir, ancak her bilgi hikmet değildir.

Aklın sonunda getirilip kalbe bağlanılmasını, bilginin pozitivist ve determinist prangalardan kurtarılarak hikmet ve irfanla buluşturulabilmesi olarak görürüz çok tabii bir biçimde.

Ancak; bilgiyi (aklı) ve imanı (iman kalp ile tasdiktir) getirip kalbe bağladığımız yerde ister istemez mistik bir ortama girmişiz demektir.

Mistik ortama girdiğimizde de ‘kesif’te ‘ilham’da ve bunlara dayalı olarak ortaya çıkan/çıkacak yapılarda odünyada yerini alacaktır/almışlardır/alırlar.

Doğrusu anlattıklarımızdan öncelikle benim zihnim iyice karışmış durumda.

Bu konuda daha çok düşünmek ve tartışmak durumundayız anlaşılan…

3

Bu günkü dersi, dün (Cumartesi) Karar Gazetesi’nde yazılan Mustafa Öztürk’ün ‘Maturidilik Meselesi’ isimli yazısından bir alıntı ile bitirebiliriz.

“… çağın diline ve sorun sistematiğine uygun bir kelam dili, paradigması ve dünya görüşü geliştirmekle mükellefiz. Bunun için de hem İslam medeniyetinin felsefe ve tasavvuf gibi hemen her biriminden, hem de genel insanlık ailesinin ilmi, felsefi ve entelektüel birikiminden istifade etmeyi bilmeliyiz…”