Kitaplar çocukların gelişiminde önemli bir yere sahip. Çocuğunuzu anlamak, onunla kaliteli zaman geçirmek üzere, masalların ve kitapların büyülü dünyasından yararlanabilirsiniz. Çocuğun hayal gücünün gelişmesi, kişisel gelişiminin sağlıklı ilerlemesi, zamanını etkin kullanması ve iletişim becerisini geliştirmesi için kitaplar aracılığıyla yapılabilecek o kadar çok şey var ki… İşte birbirinden değerli öneriler...

HAYAL GÜÇLERİ KÖRELMESİN!

Bahar Siber (İletişim Yayınları Çocuk Kitapları Dizisi Editörü):
İleride iyi bir okur olup olmayacağımız çocuklukta belirleniyor. Bu nedenle çocuklar için kitap seçmek, dikkat ve özen istiyor. Amacımız çocuklara kitap okumayı sevdirmekse, mizahın çekim gücünü hatırlamakta fayda var. Eğlenceli kahramanlar ve hikâyeler, çocukların iyi vakit geçirmesine hizmet ederken, aslında okumanın keyfine varmalarını da sağlıyor. Öte yandan, belli bir konuda mesaj verme ya da bir sorunu çözme kaygısı taşıyan kitaplar, genellikle küçük okurlar tarafından sıkıcı bulunuyor ve tercih edilmiyor. Dikkat edilmesi gereken bir unsur da, seçilen kitabın çocuğun duygu ve düşünce dünyasını tetiklemesi, hayal gücünü geliştirmesi ve ona farklı düşünce biçimleri önermesi. Okuma pratiğinin aynı zamanda bir tür düşünsel terbiye olduğunu düşünürsek bu özelliklerin üzerinde durmak gerekiyor. Çocuğa macera, bilimkurgu, fantastik edebiyat gibi farklı türlerde kitaplar sunmak da önemli. İleride sağlam bir okuma zevki geliştirmenin koşulu, erken yaşta edebiyatın farklı türleriyle haşır neşir olmaktan geçiyor.  

TEKNOLOJİ YETMEZ 

Teknolojik iletişim ve bilgi araçlarının hâkim olduğu günümüzde, çocuklar, itiyaç duydukları bilgiye de geri kalan şeylere de kolay yoldan ve hızla erişebiliyorlar; üstelik çoğu zaman işlenmiş olarak, yani hazır halde. Bu ‘rahatlığın’ bedeliniyse, ne yazık ki hayal güçlerinin körelmesiyle ödüyorlar. Artık oyuncaklar bile en ince ayrıntısına kadar tanımlı olarak üretiliyor, çocuğun üzerine bir şey katmasına gerek kalmıyor. Oysa kitap okumak, okurun aktif çabasıyla mümkündür ve hikâye kişinin hayal gücünde canlanarak var olur. Çocuklarımıza okuma alışkanlığı kazandırmak bu yüzden çok değerli; kitap okumak, körelen hayal gücünün panzehiri olduğu için. 

CİNSİYETİNE GÖRE KİTAP!

Son 10 yıl içinde çocukların kitap tercihi için eğlenceli metinler her zamanki gibi revaçta. Tek bir kahraman üzerinden ilerleyen seri kitapların özellikle sevildiğini söyleyebilirim. Türlere değinmek gerekirse, fantastik edebiyat en çok tercih edilen türlerden biri haline geldi. Daha genel bir gözlem yapmak gerekirse: Kitap seçiminde kız-erkek ayrımı giderek daha belirleyici rol oynuyor. Bu dönemde ortaya çıkan en büyük yenilik, elbette elektronik kitap. Okuma deneyimini dinamik hale getirip zenginleştiren bu yeni format giderek yaygınlaşıyor ve seviliyor.

EĞLENCELİ KİTAP ÖNERİLERİ

Okul öncesi yaş grubu için ‘Lili ve Yedi Çocuğu’, ‘Benim Bütün Ördeklerim’ dizileri, normallik kavramını sorgulayan ve empati temasını işleyen ‘Ö.T.E.K.İ.’ adlı kitabımız dikkat çeken yayınlarımızdan. ‘Ay Tutulması’ ve  ‘Dilara Evden Kaçtı’ adlı kitaplarımızdan da söz etmesem olmaz. 

MASAL KAHRAMANINI MODEL ALABİLİR

Aynur Sayım (Çocuk-Ergen Klinik Psikoloğu)
Çocuk, anne ve babasını model aldığı gibi, bir masal kahramanını ya da bir sanatçıyı da model alabilir. Kitabın içindeki figürler, mesajlar, çocuğun öğrenmesinde önemli öğelerdir. Özellikle eğitici değer taşıyan hikâye ve masallar çocuğun gelişimini olumlu yönde destekler. Ayrıca, aile ile çocuk arasındaki iletişimi de güçlendirir. Ailenin, kitap okuma alışkanlığını kazandırırken, çocukla çatışmaya girmeden özendirici davranması, model olması gerekir. 
Çocuğun hep aynı kitabı ya da türünü okumak istemesinin bir sorunun ya da takıntılı ruh halinin ipuçlarını verebildiğini vurgulayan uzmana göre kitap okumayı sevmeyen çocukların bir kısmında dikkat eksikliği gibi psikiyatrik sorunlar da gözlemleniyor.
Endişeli çocuklar korku içerikli kitaplardan ve filmlerden uzak duruyor ya da aşırı tepki gösterebiliyor. Şiddet içeren öyküler, olumsuz öğeler daha çok depresyonun işareti olabiliyor. İçine kapanık çocuklar ise, karamsar ve kendileriyle özdeşleşen hikâyelerden hoşlanabiliyor. Çocukların kitap seçimleri, bazen onların ihtiyaçlarını ifade ettiği gibi, ruh hallerini de ele verebiliyor. 

BÜYÜMEK KOLAY DEĞİL

Biz anne-babalar, çoğu zaman çocuk olmak kolay sanıyoruz ve çocuklarımıza, “Ekmek elden su gölden, daha ne istiyorsun?” diyebiliyoruz. Büyüklerin de sorunları var elbet, fakat gerçek şu ki, bizler yetişkiniz, onlar ise çocuk! Biz sorunlarımızı çözebiliriz; çocuklarımız ise büyümek ve büyürken yaşadıkları sorunları çözmek için zamanında, yeterli ve doğru desteğimize ihtiyaç duyuyorlar.
Çocuklarımız hep gülsün istiyoruz. Fakat onlar, her geçen gün biraz daha canı sıkkın insanlara dönüşüyorlar. Siz de böyle mi gözlemliyorsunuz bilmem; fakat sanırım 3 yaşından itibaren ve özellikle de 7-8 yaşından sonra, “Çok canım sıkılıyor” cümlesi çocukların diline pelesenk oluyor. Hele ki, yaz aylarında…
Bir anne-baba için çok üzücü… Fakat büyümek böyle çokça sıkıntılı, ağrılı, sancılı işte… Yine de can sıkıntısını, en az düzeyde yaşamaları için çocuklarımıza destek olabiliriz.
En çok ihtiyaç duydukları şey ilgi ve kendilerine özel zaman… Çocuklarımızın yaşamın rengârenk ve büyülü olduğunu deneyimlemeye ihtiyaçları var. Her gün onlara bambaşka bir deneyim olanağı sunamazsınız biliyorum; fakat kitaplar, çocuk kitapları sunuyor… Öyleyse siz de onlara kitapların büyülü dünyasını sunabilirsiniz.
Televizyon ve bilgisayarda çok fazla vakit geçiriyorlar diye çocuklarımıza kızıyoruz. Fakat bu yaz günlerinde çocukları fiziksel aktiviteye, sanata, spora, kitap okumaya yönlendirmek de ancak ebeveynlerin kararlı çabalarıyla olabilecek şeyler…
Aksi takdirde, çocuklar televizyon ve bilgisayar karşısında vakit geçirmeye devam edecek, sanki böyle zaman geçirmekten hoşlandıklarını sanacak, fakat hep de canları sıkılacak… Çünkü teknoloji insanın ne hayal gücünü, ne ruhunu, ne de kişisel gelişimini besliyor… Tamam, çağın önemli ve vazgeçilmez bir dinamiği; fakat insan çocukken hayal kurmayacaksa, çocukken oynayıp zıplamayacaksa, çocukken kendini keşfetmeye başlamayacaksa ne zaman başlayacak?
www.anneoluncaanladim.com ‘un Bilgili Çocuk&Süper Anne sayfalarında birçok etkinliğe yer veriyoruz. Ve ailelerin yaz aylarında çocuklarına kitap okumayı sevdirecek tavsiyelere ihtiyaç duyduğunu bildiğimden, bu haftaki yazımı ‘çocuk ve kitap’ konusuna ayırdım. 
Umarım, çocuklarınızla birlikte kitapların büyülü, macera dolu dünyasına ailece dalarsınız. Ve hiç kimsenin canı sıkılmaya ne vakti, ne hali olmaz…
Harika bir Ramazan Bayramı dileklerimle…