Özellikle kış aylarında çocuklarda en sık karşılaşılan hastalıkların başında üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları geliyor. Bu enfeksiyonların genellikle yol açtığı durumsa kendini öksürükle gösteriyor. Sizin çocuğunuz da öksürükten mustaripse, böyle buyurun! İşte, uzmanların çocuklarda öksürük, özellikle de geçmeyen öksürük olduğunda neler yapmak gerektiğiyle ilgili görüşleri...

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Kadir Tuğcu, basit öksürük ve nezlenin ele alınmasında ailelere önemli uyarılarda bulunuyor. Öncelikle,
1- Hastalığın değerlendirilmesi.
2- Aileye tehlike belirtilerinin öğretilmesi.
3- Destekleyici tedavilerin verilmesi.
4- Aileye bu tedavi şekliyle daha çabuk iyileşeceğinin anlatılması. 
Dr. Kadir Tuğcu, hastalığın değerlendirilmesi ve aileye öğretilmesi konusunda da şu ipuçlarını veriyor:
a) Çocuğun solunumunu inceleyin.
b) Ağır hasta görünümü varsa
c) Hastalık esnasında havale geçirirse
d) Halsiz veya şuur kapalı ise
e) Anne memesini emmiyor veya su içemiyorsa
f) İçtiği her şeyi kusuyorsa
g) Aile çocukları için çok kaygı duyuyorsa çocuk yakın bir hastaneye sevk edilmelidir.

DESTEKLEYİCİ TEDAVİ
a) Çocuğun bol istirahatı temin edilmeli, bol sıvı verilmeli.
b) Anne sütü devam ettirilmeli ve besleyici gıdalar verilmeli.
c) Çocuk sıcak ama rahat tutulmalı.
d) Eğer çocuk rahatsızlık duyuyorsa ateşini düşürmek için parasetamol verilebilir.
e) Burun tıkalı ise tuzlu suyla temizlenmeli.
f) Ev yapımı karışımlar verilmeli. 
Pek çok aile, kendilerine bilgi verilmesi ve tehlike belirtilerinin öğretilmesine rağmen tatmin olmazlar. Öksürük ve nezleyi kesecek(!) ilaçlar isterler. Bu sebeple aileye, onları tatmin edecek ama çocuğa da zararlı olmayacak karışım veya ev yapımı ilaçlar verilmelidir.

GEREKSİZ ANTİBİYOTİK KULLANMAYIN!
Solunum yolu enfeksiyonu geçiren çocukların çoğunda antibiyotikler gereksizdir. Fakat hasta bir çocuğun ilaçsız bir şekilde eve gönderilmesini aileye izah etmek çok zordur. Aileler genellikle güven duydukları ilaçları alana kadar doktor doktor gezerler ve sonuçta çocuk en son hangi doktorda iyileştiyse o iyi doktor olur. (Bunu önlemenin de en iyi yolu 10 günlük iğne tedavileridir!)
Bazı doktorlar basit öksürük ve nezleye antibiyotik yazma sebebi olarak, çocukta olabilecek zatürreeyi önlediklerini söylerler. Halbuki bu hastalıkların büyük bir kısmı virüslerle oluşur ve verilen antibiyotiklerle normal flora zarar gördüğü için hastalık daha da ağırlaşır. Böyle durumlarda doktorun aileyle konuşarak niçin antibiyotik verilmediğini anlatması gereklidir. İkinci bir zararlı ilaç grubu; öksürük kesici ilaçlardır.
Bunlar mekanizma olarak mukozaları kurutur veya öksürük refleksini bastırırlar. Bu iki mekanizmayla da geçici rahatlık sağlanır ama sonra zor nefes alma başlar.

VERİLMEMESİ GEREKEN ÖKSÜRÜK İLAÇLARI
- Kodein, atropin, alkol, phenergan ve bunların benzerlerini bulunduran şuruplar.
- Promethazin gibi alerji ilaçlarını bulunduran şuruplar. (Alerji ilaçları saman nezlesinde kullanılabilinir ama nezlede kullanılmamalıdır.)
- Efedrin ihtiva eden burun damlası ve spreyler.
- Dekonjestan ihtiva eden ilaçlar. (Bunlar da kısa süreli rahatlama sağlarsa da uzun vadede nefes almayı daha da zorlaştırır.)
- Yüzeyden kullanılan antiseptik ve anestetik müstahzarlar. (Sprey, pastil, tablet gibi)

EV YAPIMI İLAÇLAR
Ilık suya bal, limon, zencefil ve bazı baharatların katılmasıyla elde edilirler. Bu karışımlar her memlekette farklı şekillerde kullanılır. (Bizim memleketimizde en kolay bulunan ve yapılabilen limonlu baldır.)
Göğse sürülen karışımlar, Hindistan gibi ülkelerde evlerde dahi hazırlanıp kullanılmasına karşılık, bizim memleketimizde çok yaygın değildir. Bu ilaçlar kafuru bazlıdır. Ciltten kullanıldığı sürece zararsız olan bu madde, burun içine sürülür veya yenirse, havaleye hatta ölüme sebep olur.
Burun damlası olarak, tuzlu sudan başka bir şey kullanılmamalıdır.'

ÇOĞU KEZ NEDEN: İSTANBUL BRONŞİTİ
Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta  
Göğüs Hastalıkları Uzmanı
'Bu çocukların başlıca şikayeti aylardan beri devam eden ve bir türlü geçmeyen öksürük. Öksürük geceleri daha fazla oluyor ve çocuğu uykusundan uyandırabiliyor. Koşmak, gülmek öksürüğü tetikleyebiliyor. Hastaların çoğunda bu şiddetli öksürüğe karşılık hiç balgam olmuyor ama bazılarında, az miktarda zor çıkan, yapışkan, köpük niteliğinde balgama rastlanabiliyor. Hastalığın bir özelliği çocuğun gece yatar yatmaz boyundan ve saç diplerinden terlemesi. Bunun dışında çocuğun ne ateşi oluyor, ne halsizliği ne de iştahsızlığı. Astımlılardaki gibi hırıltı ve nefes darlığı da görülmüyor. Bu çocukların kullanmadığı öksürük şurubu, antibiyotik kalmamış oluyor, içlerinde verem tedavisi görenlerin sayısı da az değil. Ellerinden birkaç akciğer ve sinüs röntgeni mutlaka oluyor. Hatta akciğer tomografisi olanların sayısı da az değil. Bu çocuklara yapılmadık tahlil de kalmamış oluyor. Alerji testleri, solunum testleri, reflü incelemeleri, kan tahlilleri... Geçmeyen öksürük nedeniyle bronkoskopi yapılan çocuklar bile var. Çocuklarda böyle uzun süre devam eden ve her türlü tedaviye direnç gösteren öksürüğe neden olabilecek hastalıkların başında, benim 'İstanbul Bronşiti' ismini verdiğim bir hastalık geliyor. İstanbul Bronşiti adıyla tanımladığım klinik tablo özellikle çocuklarda topluma ilk karışmaya başladıkları dönemde (yuvaya veya kreşe gitmek gibi) ortaya çıkıyor. Hastalık nöbetler halinde görülüyor. Hastaların ortalama yüzde 80'i tedaviye çok iyi cevap veriyor ve belirtiler birkaç gün ile 1 hafta arasında tamamen düzeliyor. Hastaların ortalama yüzde 15'inde öksürüğün kontrol altına alınması birkaç hafta sürebiliyor. Hastaların yüzde 5'ten daha az bir kısmında ise tedaviye cevap ancak birkaç ay sonra görülüyor.

ÖKSÜRÜK ŞURUPLARI  İŞE YARAMIYOR!
Amerika'nın ünlü Gıda ve İlaç Kurulu (FDA) 2008'de yayınladığı bir raporla öksürük ve soğuk algınlığı şuruplarının  2 yaşından küçüklere verilmemesi uyarısında bulunmuştu.
32 seneden beri göğüs hastalıklarıyla uğraşıyorum bu ilaçların sadece 2 yaşından küçük çocuklarda değil her yaştan insanda hiçbir faydası olmadığına inanıyorum. Bunlara bir de dünya kadar para ödemek yerine kocakarı ilaçları ve yöntemlerini tercih ederim. Çünkü bunlar hem daha etkili hem de zararsızdır.

BU TAVSİYELER İLAÇLARDAN DAHA FAYDALI
1- Öksürük ve soğuk algınlığı şurupları yerine çocuğunuza bol sıvı verin, seviyorsa ıhlamur, ada çayı, nane-limon çayı içirin. Çocuğun odası nemli olsun. Radyatörlere su kapları, sobaların üzerine çaydanlık koyun. Odaları her gün havalandırın ve ev içinde sigara içilmesine mani olun.
2- Bu tür enfeksiyonlarda antibiyotik kullanmak da gereksiz, hatta zararlıdır çünkü antibiyotiklerin virüsler üzerine hiçbir etkisi yoktur. Antibiyotikler, sadece orta kulak iltihabı, sinüzit, bronşit gibi.
3- Vitaminlerin de antioksidanların da bağışıklığı kuvvetlendirdiği ileri sürülen ilaçların da hiçbir faydası olmadığı aklınızda bulunsun. C vitamininin sağlıklı hayat için gerekli olduğu, antioksidan özelliği bulunduğu elbette doğrudur ama vitaminler ilaç olarak değil de meyve ve sebze yiyerek alınmalıdır.
4- Çocuğun ateşi çok yükselse bile şayet onu iştahsız, halsiz bırakmıyorsa, aktivitelerini etkilemiyorsa hemen ateş düşürücü şurup ve fitillere sarılmayın. Yüksek ateşin virüslerin vücutta üremelerini durdurduğunu unutmayın. Ateşi çok yüksekse çocuğu soyun; alnına, kol ve bacaklarına ıslak havlular koyun; ılık duş aldırın. Eviniz çok sıcak ve havası kuru olmasın.
5- Burun tıkanıklığının en iyi ve en zararsız tedavisinin buruna serum fizyolojik isimli sıvının damlatılması ve ortamın nemlendirilmesi olduğunu unutmayın. Eczanelerde deniz veya okyanus suyu adıyla satılan burun damlalarına dünyanın parasını ödemeyin. '1 litre kaynatılıp soğutulmuş suda 1 çay kaşığı sofra tuzunu eriterek' kendi serum fizyolojiğinizi yapın.
6- Havuçlu, patatesli, kerevizli, soğanlı, maydanozlu tavuk sulu çorbaları soğuk algınlığının bir numaralı ilacıdır.