Modern hayatın gerilimlerinden birisi de, sadelik ve gösteriş arasında yaşanıyor. Kapitalizm, insanı tatmin edilemez tüketim çılgınlıklarına çağırırken, minimalist yaşam trendleri üç-beş eşya ile hayat sürmeye davet ediyor. Bu uçlar arasında, iki eğilim de doğallıktan uzak, dönemlik modalar olarak hayatımızda gerilimler yaratıyor.

Yeni nesiller, sade hayat akımlarının daha çok batıda ortaya çıkmış yeni bir hayat tarzı olduğunu düşünüyor. Oysa Batı’daki anlamı, kapitalizmin panzehiri olmaktan öteye gitmiyor. Gerçek sadelik, saflığını koruyabilmiş inanç ve felsefelerden neşet ediyor.

Sadelik, sadece ekonominin değil, aynı zamanda dinin, iletişimin, mimarinin, gastronominin, modanın alanına da taalluk eden geniş bir olgu.

Ancak sade bir yaşamın esaslı bir mahiyete sahip olabileceğini en baştan ifade edelim. Yalın, doğal, basit, gösteriş ve süsten arınmışlık, anlamla birlikte estetiğe de kapı aralıyor.

Topkapı’yı, Elhamra’yı güzel yapan şey de, sadeliği değil mi? Batılı bir muharririn Osmanlı toplumunu tarifinde kullandığı ifadelerle, o mekanlarda ‘sadelik içinde ihtişam, sukunet içinde belagat, zarif bir durgunluk içinde duygulu bir hayatiyet, parıltılı bir hayat içinde kibar bir hakikat’ yaşatılıyor.

Soylu ama tepeden bakmayan, muhtes¸em ama insanı ezmeyen, büyük ama ürkütmeyen yapılar olarak kimlik kazanıyor.

Sadelik fikri, kendi yaşam biçimini beraberinde getiriyor. Sade insanların hayatında acının, hüznün, mutluluğun dahi bir ölçüsü oluyor. Çünkü her şey birbiriyle tutarlı bir mantık ve ruh tezgahında rafine ediliyor.

Peyami Safa, ancak iyi düşünülmüş şeyin, sade biçimde ifade edilebileceğini söyleyerek, edebiyattaki sadeliğe bir ölçü koyuyor. Aleladeliğe, basitliğe ve bayalığa düşmeyen sadeliğin bir vasıf olduğunu vurgulayarak, iyi bir üslubun, mananın emrine gireceğini söylüyor.

Hayattan kopmadan sadeliğin takipçisi olmak, daha dingin, karmaşadan uzak bir yaşam biçimini de beraberinde getiriyor. Bugün, göstermek üzerine kurulu hayatlar, sosyal medya vitrininde sadelikten uzaklaşarak, rüküşlüğün, bayağılığın, aleladeliğin ne kadar arttığını gösteriyor bize. Gösterişin, abartının, fazlalığın getirdiği yük, hayatı zorlaştırıp, şiddeti artırıyor.

Daha dingin, daha rafine bir hayata giden yolu ise, gerçek ihtiyaçları belirleyerek doğru kurgulamak gerekiyor. Çünkü bazan ihtiyaç adı altında hayatın yükünü artıran biz oluyoruz.

Tıpkı şu hikayedeki gibi; Devlet bir gün geniş ve boş bir araziye geceleri göz kulak olacak bir bekçi almaya karar verir. Bir süre sonra düşünülür; ‘Peki talimatlar olmadan bekçi işini nasıl yapacak’. Bir planlama birimi kurulur ve planlamayı yapmak üzere iki kişi işe alınır. Bir süre sonra ‘İşleri yapıp yapmadıklarını nasıl kontrol edeceğiz’ diye düşünülür ve iki denetmen alınır, biri denetim yapar diğeri raporları yazar. Bir süre sonra ‘Bunların maaşları nasıl hesaplanıp ödenecek’ diye tartışılır ve bir muhasebeci şefi, bir katip alınır. Sonra; ‘Peki bunlardan kim sorumlu olacak’ denir ve bir müdür ve müdür yardımcısı alınır. Ve bir süre sonra, ülkede ekonomik kriz çıkar ve bütçedeki masrafları kısmak için bekçi işten çıkartılır.

Gösteriş, abartı ve fazlalıklarda boğulan hayatlarda, yaşamın özünü, mahiyetini kaçırıyoruz. Bu nedenle sadelik ile mahiyet arasındaki ilişkiyi unutmadan, gömleğin hangi düğmesini yanlış iliklediğimizin farkına varmak gerekiyor.