Ev satın almış olanlar bilir, bütçesine uygun bir ev beğenen, beyan edilen metrekare doğru mu, tapuda herhangi bir şerh var mı diye emlakçı vasıtasıyla kontrol ediyor. Çoğunlukla da şöyle bir duvarlarına bakılıyor, depreme dayanıklı olup olmadığı konusunda kanaate varılıyor.

Tapuda da işlem yaptırılırken peşinat ve hatta bedelin tamamı genellikle kesekağıdında taşınılıyor, elden teslim ediliyor. Daha yeni televizyon haberlerinde bir emlakçının naylon torbaya koyduğu 150 bin lirayı tapunun kapısında çaldırdığını izledik.
Türkiye Noterler Birliği’nin Başkanı Yunus Tutar’ın “Sistemi en güçlü, en ileri ülke” dediği Paris’te Fransa Noterler Birliği Onursal Başkanı Jean Pierre Ferret ve 1 Ocak’ta Avrupa Birliği Noterler Konseyi başkanlığını devralacak olan Jean Terrade ile Türk kökenli noter Marianne Sevindik’i dinliyoruz:
“Yüksek seviyede adli bilgisi olan çalışanlarımız var. Gayrimenkul alım ve satımında tarafların güvenliğini noter sağlar. Noter incelemeye satıcıdan başlar. Gerçek mal sahibi mi diye. Ardından mülkün üzerinde haciz var mı, mirasa konu mu, belediyenin veya kamunun mülk üzerinde yıkım, tadilat, restorasyon gibi herhangi bir kararı var mı diye bakar. Ayrıca teknik araştırma yapılır, boyası, su boruları, izolasyonu kanserojen mi inceler. Haşere sorunu var mı bakılır. Sel, deprem riski araştırılır. 30 yıl geriye gidilerek aidat, demirbaş, su, elektrik gibi borcu var mı diye bakılır.”
Beyan edilen metrekare de temel alınmaz, Fransa’da noterler ölçüm de yaptırırmış.
Her işimizde olduğu gibi bizde ise gayrimenkul alım satımında da adrenalin pompalanır. Gökdelenin 25’inci katında ev satın alıp da, iskanın 23 kata verilmiş olduğu örnekleri de biliyoruz.

Eksik gösteren yanar

Fransa’da tüm incelemelerin sonucunda alım-satım noter huzurunda ve tam değerden yapılıyormuş. Sorduk, eksik değer gösterilmiyor mu?
“Yok” dediler, “30-40 önce yapılabiliyordu. Olmaz ama eksik gösteren çıkarsa da belediye kalkıp madem bu kadar ucuz ben alıyorum der.”

Hizmet içi eğitim şart

Türkiye Noterler Birliği Başkanı Yunus Tutar ve yönetim kurulu üyeleri, Noterlik Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Bilim Komisyonu Başkanı Prof. Süha Tanrıver ile kıta Avrupası uygulamalarını incelerken, Paris’teki sohbetimizde biraz özeleştiri boyutunu soruyorum.
Malum Türkiye’de noterde geçirilen zaman pek de keyifli değildir. Tak tuk damga sesleri arasında genelde yüzünüze bakmayan, kağıdı neredeyse önünüze fırlatan personel ile karşılaşırsınız.
Fransa’da noterlere güven yüzde 86’ymış.
Bizde güven ve memnuniyet araştırmasından sonuç nasıl çıkar acaba?
Yunus Tutar da, “Mesleğe girişte itibar olmalı” diyor.