• $8,658
  • €10,1795
  • 488.028
  • 1419.43
29 Ekim 2013 Salı

Cumhuriyet’ten ilginç satırlar

Fikri Akyüz
Fikri Akyüz

Bugün Cumhuriyet Bayramı... Cumhuriyet 90 yılda neler görmedi, neler yaşamadı ki?! 
Şimdi birkaç tanesini sıralayalım: 
1999’da “Kürtçe klip çekeceğim” dediği için Ahmet Kaya lince maruz kaldı. 2013’te Ahmet Kaya’ya Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü verildi. 
YÖK tarafından Atatürk Üniversitesi Eğitim Fakültesi’ne Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi adı verildi. Fakültenin İnkılâp Tarihi sınavında, Kazım Karabekir’e “vatan haini, soysuz” diye hitap edilen Nutuk’tan soru soruldu. 
1926 yılında İzmir suikastı iddiasıyla İstiklal Mahkemesi’nde Kazım Karabekir’in idamı istendi. Karabekir’i genelkurmay başkanı sıfatıyla “ilk ve tek olarak” resmi törende anan Genelkurmay Başkanı, hakkında ağırlaştırılmış müebbet kararı verilen İlker Başbuğ oldu. 
1999’da başörtüsüyle Meclis’e giren Merve Kavakçı hakkında Bülent Ecevit “Burası millete meydan okunan bir yer değildir” dedi. Ecevit’in ölümünden tam 7 yıl sonra, “meydanda toplanan millet iradesinin” sandığa yansıması sonucu Meclis’e başörtüsüyle girebilme hakkı tanındı. 
1970’lerde Atatürk’ü eleştirenlere Bülent Ecevit “yobaz” dedi. 1990’larda Ecevit, Atatürk’ü destekleyenlerin “vatan haini” dediği Vahdettin için “Vatan haini değil” dedi. 
Cumhuriyet’in özelikle ilk dönemlerinde bazıları rejime karşı diyet ödedi. Son yıllarda ise bazıları rejim için diyete başladı. 
1980’de ABD’nin iteklemesiyle Saddam İran’a saldırdı. 1990 ve 2003’te ABD, İran’a da saldırabilmek için Saddam’a saldırdı. 
1979’da SSCB Afganistan’a saldırdı. Soğuk savaş nedeniyle 1979’da Afganları destekleyen ABD, 2001’de Afganistan’a saldırdı. 
1950’de iktidara Menderes geldi. 1947 yılında açılan İnönü Stadı’nın ismi Menderes tarafından 1952’de Mithatpaşa Stadı olarak değiştirildi. “Fi tarihinde” yani 1876’da Abdülaziz’i deviren darbeci Mithat Paşa’nın ismini stada veren Menderes 1960’ta darbeyle devrildi. 1973’te stada tekrar İnönü adı verildi. 
İlhan İrem’in kulağında -üstelik tek kulağında ve üstelik bir tane- küpe var diye 1980’li yılların başında TRT’ye çıkması yasaklandı. 2000’li yıllarda ise TRT, üstelik iki kulağında ve yine üstelik ikişer tane ve yine üstelik tüm grup üyelerinde küpe olan Athena’yı Eurovision’a gönderdi. 
1947’de Aksaray dolmuş durağı açıldı. 2013’te Marmaray açıldı. 
1950’li yıllarda Aşık Veysel “Karnın yardım kazmayınan belinen, Yüzün yırttım tırnağınan elinen, Yine karşıladı beni gülünen, Benim sadık yarim kara topraktır” dizelerini yazdı. 2000’lerin ortalarında Tuğba Ekinci “Top yuvarlak saha düz, Fark etmez gece gündüz, Çıkma sakın karşıma, Ezerim seni dümdüz” isimli nadide besteye imza attı. 
1968’de “Foto Şerafettin” açıldı. Bu satırların yazarı 2013’ün 28 Ekimi itibarıyla ,Foto Şerafettin’in AVM’de şube açarak isminin “Stüdio Cherafetten” olup olmadığını merak etti. 
Refah Partisi 1998’de kapatıldı. Fazilet Partisi kuruldu. Parti, Cumhuriyet Bayramı’nda caddelere “Cumhuriyet fazilettir” pankartını astı. 2-3 yıl sonra Cumhuriyet Savcısı, Fazilet Partisi’ni kapattı. 

Sözcüklerin geçmişi ve gelmişi: 
Şeftali ve zerdali (kayısı) sözcüklerinin her ikisi de Farsça... İkisi de bir nevi erik... Ama ilkine “etli erik”, ikincisine “sarı erik” deniliyor. 
Zira şeftali, “şeft-i alu”dan geliyor. Şeft, etli demek. (Etli derken kalın anlamında kullanılıyor. Yoksa şeftali İran’da kasapta satılmıyor elbette!) 
Alu sözcüğü ise “erik” demek... Şeft-i alu > etli erik > şeftali. 
Bugün Anadolu’nun pek çok yerinde kayısı manasında kullanılan zerdali ise “zerd-i alu” dan geliyor. Zerd, sarı demek. Zerd-i alu > zerdali > sarı erik > kayısı. 
Keza, çirkef deyince biz “pislik bir insan”dan bahsederiz değil mi? 
İşte bu çirkef, çirkap’tan geliyor. Çirk, çirkin demek. “Ab” ise hani bulmacalarda çıkar, “su” demek. Yani “çirkin su”. 
(Bu arada ben bugüne kadar birisinin “bana bir bardak ab verir misin?” dediğini duymadım. Ama “AB’nin üstüne bir bardak su için...” diyen pek çok kişi gördüm! Ki, bulmacalara inansak miyav diyen bir kedi de göreceğiz ama görmedik. Kedi sesi benim bildiğim miiaaaouu’dur.) 
Hoş-ab yani hoşaf da öyle... “Hoş su” demek. 
Eşek hoşaftan ne anlar cümlesinin aslı “eşek hoş sudan ne anlar?”dır. Hoş, eşek sudan da anlamaz. Kaldı ki Sudan’daki susuzluktan da anlamazlar.   

<p>Gizli tarih kendi içinde ne saklıyor? Araştırmacı-Yazar Erhan Altunay ve Araştırmacı Yazar Selçuk

İstanbul'dan kalanlar…

Dünya Etnospor Konfederasyonu Başkanı Bilal Erdoğan, geleneksel sporlar tesisinin açılışını yaptı

Galatasaray Kulübünde yeni kurulan kadın futbol takımı tanıtıldı

Bingöl'de 284 kilo 200 gram esrar ele geçirildi