Brüksel

Türkiye'den gidenden fazla, Avrupa'dan dönüyor" saptaması sanırım son dönemde Avrupa'da yaşayan Türk vatandaşlarının durumunu en iyi özetleyen cümle. Geçen yıl Almanya'ya önümüzdeki yıl da Belçika'ya Türklerin gelişinin 50. yılı. Geçen yıl Almanya'da yapıldı 50. yıl kutlamaları, önümüzdeki yıl da Belçika'da yapılacak. 1960'lı yıllarda hiç şehir görmeden Avrupa'ya giden insanlar, bir süre sonra 'Alamancı' olarak anılır oldular. Avrupa'da 'yabancı' Türkiye'de 'Alamancı' gözüyle bakılmaktan hep şikâyet ettiler. Artık Avrupa'nın birçok ülkesinde 'gurbetçi' kelimesini bile kabul etmeyen vatandaşlarımız, sosyal medyada başlattıkları kampanyayla kendilerine yeni 'isim' arıyorlar. En çok rağbet gören 'tanımlama' ise 'Avrupalı Türkler'.
Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, Türkiye'den Avrupa ülkelerine iş amacıyla gidişlerin sürdüğünü ancak istatistiklere bakıldığında göç olgusunda bir yavaşlama ve hatta 'tersine göç' yaşandığını açıkladı. Bozdağ, "Türkiye'den gidenden fazla, Almanya'dan dönüyor. Sadece Almanya için değil, diğer ülkeler için de benzer bir durum söz konusu. Tabii gidişlerin yavaşlaması, dönüşlerin artmasında, giden sayısından daha fazla Türkiye'ye dönen sayısının ortaya çıkmasında, Avrupa'da yaşanan ekonomik krizin etkisi yanı sıra Türkiye'deki siyasal istikrar, yönetimde, ekonomide istikrar ve güçlü bir değişimin olması, her alanda olumlu gelişmelerin yaşanması, bu geri dönüşleri teşvik eden bir unsur olarak gözüküyor. Şu anda nitelikli bir geri dönüş de var. Avrupa'nın üniversitelerinde iyi eğitim almış, iyi yetişmiş insanlarımızdan daha fazla dönüş var Türkiye'ye" değerlendirmesi yaptı.
Bozdağ'ın açıklamasına göre 2009'da 35 bin 410, 2010'da 31 bin 754 ve 2011 yılında 32 bin 756 yani toplam 99 bin 920 Türk vatandaşı Almanya'dan Türkiye'ye "tersine göç" etti.
***
AB kurumu olan Eurofound'un geçen yıl yaptığı bir araştırmaya göre, yüksek vasıflı kişilerin göçle edindikleri yurtdışı deneyimi geri döndüklerinde anavatanlarındaki iş gücü piyasalarında takdir edilmiş, ancak bu durum hareket eden düşük vasıflı çalışanlar için genellikle geçerli olmamış. İşverenin uluslararası çalışma deneyimine önem vermesi durumunda, yurtlarına geri dönenler daha iyi bir pozisyona gelmişler. 
Avrupa 2020 stratejisinde "yeni beceriler - iş gündemi" ve "ilerleyen gençlik" kapsamında "göçmenlerin istihdama ve büyümeye belirgin katkısına rağmen, AB içindeki hareketlilik potansiyelinden tam olarak faydalanılmamış ve bu potansiyel iş gücü piyasasının ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kalmıştır" vurgusu yapılıyor.
***
Belçika Çalışma Bakanlığı'nın 3 yıl önce yaptırdığı bir araştırmada, yabancı gençlerin iş ararken ayrımcılığa maruz kaldıklarını ortaya koydu. İşverenlerin iş görüşmelerinde daha iyi olan yabancı genç yerine 'yerli'yi işe aldıkları, telefon görüşmesinde çok iyi davranan işverenlerin yabancı isim duyduktan veya yüz yüze geldikten sonra tutumlarının tamamen olumsuz yönde değiştiği saptandı. Bu durum Belçika'da uzun bir süre tartışma konusu oldu. Sonra, sonra her şeyde olduğu gibi unutuldu.
O dönemde, yönemtenliğini yaptığım 'Tersine Göç' belgeseli için Avrupa'da doğup, büyüdükten sonra Türkiye'ye geri dönen birçok iyi yetişmiş, üniversite mezunu gençle konuştuk. Çok iyi imkânlarla çalışan gençlerin ortak cümlesi, "aynı vasıflarla Avrupa'da iş görüşmelerine 'bir sıfır yenik' başlarken, Türkiye'de 'iki sıfır önde' başlıyoruz. Avrupa'da kriz, Türkiyeíde istikrar var. Hem 'bir şey' olması durumunda zaten Avrupa pasaportumuz da var..." oldu.
Hiç şehir görmeden Avrupa'ya giden babalarının/annelerinin aksine artık, iyi eğitimli Avrupalı Türkler, 65 metrekarelik daireler yerine 165 metrekarelik, deniz manzaralı evlerde ve 'kendi ülkeleri'nde yaşamayı tercih ediyorlar.