İran savaşı 23. gününe girerken sahadaki dinamiklerin önemli ölçüde değiştiğini görüyoruz. Başlangıçta lider kadroları ve kritik askeri unsurları hedef alan konvansiyonel saldırılar ön plandayken, bugün gelinen noktada çatışma uzun süreli bir yıpratma savaşına dönüşmüş durumda. Taraflar birbirlerine karşı kesin bir üstünlük sağlayabilmiş değil. ABD ve İsrail cephesinin bu gerçeği kabullendiği ve stratejilerini buna göre yeniden şekillendirdiği anlaşılıyor. İran'ın nükleer kapasitesini ve füze atma kabiliyetini sınırlamaya yönelik saldırılar sürerken, enerji tesisleri, su altyapısı ve askeri hedefler de sistematik biçimde vurulmaya devam ediyor.

İRAN'IN DEĞİŞEN FÜZE STRATEJİSİ

İran cephesinde de dikkat çekici bir değişim söz konusu. Füze saldırıları devam ediyor ancak yoğunlukta belirgin bir azalma var. Önceki günlerde tek seferde yüksek sayıda füze kullanılırken, artık daha küçük ölçekli fakat daha sık dalgalar halinde saldırılar gerçekleştiriliyor. Bu değişimin iki farklı anlamı olabilir: Ya İran'ın füze stoku ve üretim kapasitesi baskı altında, ya da Tahran yönetimi bilinçli bir şekilde uzun süreli savaşa hazırlık yaparak kaynaklarını daha kontrollü kullanmayı tercih ediyor. Önümüzdeki günler bu stratejinin gerçek nedenini daha net ortaya koyacaktır.

GERİ ADIM YOK, SAVAŞ UZAYACAK MI?

Hem ABD-İsrail hattı hem de İran açısından geri adım sinyali bulunmuyor. Aksine, özellikle İsrail-ABD hattında daha geniş kapsamlı operasyonların hazırlıklarının yapıldığına dair işaretler artıyor. Bu da mevcut yıpratma savaşının ilerleyen günlerde daha büyük askeri hamlelere sahne olabileceğini gösteriyor. İran'ın yalnızca İsrail'i değil, bölgedeki ülkeleri ve ABD üslerini de hedef alması, çatışmanın coğrafi olarak genişleme potansiyelini koruduğunu ortaya koyuyor. Buna rağmen genel tablo, şimdilik kontrollü bir gerilim seviyesinde "stabil" bir yıpratma sürecine işaret ediyor.

KİM KAZANIRSA KAZANSIN RİSK BÜYÜK

Savaşın sonucuna dair iki temel senaryo öne çıkıyor. ABD ve İsrail hedeflerine ulaşırsa İran'ın iç istikrarsızlığa sürüklenmesi ihtimali doğabilir. Tersi durumda ise ABD ve İsrail'in bölgede güç kaybetmesi ve geri çekilmesi söz konusu olabilir. Ancak her iki senaryoda da ortak bir gerçek var: Orta Doğu'da ciddi güç boşlukları oluşacak. Bölge ülkeleri halihazırda ABD'nin güvenlik garantilerinin yeterli olmadığını görmüş durumda. Aynı şekilde İsrail'in provokatif hamlelerle gerilimi artırma eğilimi de bölge başkentlerinde dikkatle izleniyor.

PROVOKASYONLAR VE FIRSATLAR

Bütün provokasyonlara rağmen Türkiye savaşın dışında kalmayı sürdürüyor. Gerek İran'dan atılan füzeler ve gerekse 20 Mart'taki İsrail'in Suriye'ye yaptığı saldırılarla Türkiye'yi savaşın içine çekme planları boşa çıkmış durumda. Daha da önemlisi savaş sonrası dönemde Türkiye, bölgede ortaya çıkacak güç boşluğunu doldurabilecek en güçlü aday olarak öne çıkıyor. Bu rolün hayata geçirilebilmesi için ilk adım, bölge ülkelerini kapsayan ortak bir güvenlik mimarisinin kurulması olmalı. Bu tür bir yapı, yalnızca bölgesel istikrarı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda başta İsrail olmak üzere dış müdahalelerin etkisini de azaltır. İkinci olarak enerji akışının kesintisiz sağlanması, hem ekonomik hem de siyasi istikrarın temel unsurlarından biri olacaktır. Üçüncü aşamada ise ortak siyasal yapının inşası ve bölge ülkeleri arasında iş birliğinin güçlendirilmesi gerekiyor. Son olarak kalkınma projeleriyle sosyoekonomik yapının desteklenmesi, uzun vadeli barışın anahtarı olacaktır. Sonuç olarak İran savaşı yalnızca askeri bir mücadele değil, aynı zamanda yeni bir jeopolitik düzenin habercisidir. ABD'nin yıpranması ve savaş sonrası dikkatini Asya-Pasifik'e kaydırma ihtimali, Orta Doğu'da yeni bir liderlik arayışını hızlandırıyor. Bu yeni dönemde Türkiye'nin rolü belirleyici olabilir. Ancak bunun için savaş sonrası senaryoların bugünden planlanması ve çok yönlü hazırlıkların yapılması gerekiyor.