Bir zamanlar Hugo Chavez sağ idi, petrol fiyatları da zirvede idi, bu nedenle dünyanın en yüksek petrol rezervlerine sahip Venezüella’nın petrol gelirlerini sağa sola çok ucuz petrol dağıtarak çar çur etmesi ciddi ekonomik sorunlar yaratmıyor ve böylece Venezüella “siyaseten yandaş” ülke yaratabiliyordu.
Venezüela GSYİH’sının yüzde 3 kadarını komşu ülkelere dağıtarak 2005 yılından bu yana 44 milyar dolarlık petrol gelirinden vazgeçmişti. Öyle ki Petrocaribe adı verilen bu yaklaşım ile Venezüella toplam 13 ülkeye “kıyak “ yapmakta idi. Günde 200.000 varil petrol bu 13 Karaibler ülkesine gönderilmekte idi ve ancak kısmen ödeme alınmakta idi. Petrole karşı bazen de örneğin fasulye gibi ürünleri alınabiliyordu.
Küba toplam petrol tüketiminin yüzde 59 kadarını, Nikaragua yüzde 70 kadarını, Jamaica yüzde 32 kadarını , Haiti yüzde 93 kadarını , Dominik Cumhuriyeti yüzde 23 kadarını, El Salvador da yüzde 13 kadarını bu Petrocariba adlı ucuz satış, hibe ve ödeme kolaylığı kaynağından sağlamakta idi.

Mağazalarda raflar bomboş

Fakat bugün petrol fiyatları altı ayda yarıya inince Petrocaribe adlı sübvansiyon sisteminin devam etmesi pek mümkün olamazdı. Bu durumda Venezüella’nın Başkanı Maduro bir dünya turuna çıktı. En başta da Çin’e, sonra Doha’ya gitti. Finansman sağlamaya çalışıyordu. Çin’den nakit alamadı. Çünkü zaten Çin’e 50 milyar dolar borcu vardı ve karşılığında da petrol ile ödeme yapıyordu. Bu durumda Çin Venezüella’da sadece 20 milyar dolarlık yatırım yapma sözü veriyordu.
Ama Venezüella’nın bu yıl içinde toplam 11 milyar dolar uluslararası bonolardan kaynaklanan borç geri ödemesi vardı ve değeri zaten yarıya inmiş bu bonoların nasıl geri ödeneceği bilinmiyordu. Ayrıca da Venezüella kendi halkı için gerekli gıda ithalatını da yapamaz durumda idi. Bu nedenle Caracas’da kamuya ait alışveriş merkezlerinde haftanın sadece iki gününde alışveriş yapılması mümkün olabiliyordu. Ama zaten raflar da bomboş durumda idi.
Venezüella’nın kamusal petrol şirketi PDVA günde 2.5 milyon varil petrol üretmekte idi. Bunun 600 bin varil kadarı çok sübvansiyonlu fiyatlarla ülke içinde kullanılıyordu. Günde 500 bin varil kadarı da borçları geri ödemek için Çin’e gönderiliyordu. Günde 200 bin varil Petrocariba için kullanılıyordu. Bunun yarısı olan günde 100 bin varil kadarı da Küba’ya gidiyordu.

Yükselmezse iflas kapıda

Eğer petrol fiyatı 100 dolar varil başına ise Petrocaribe sünvansiyonu yüzde 60 peşin ödeme ve geri kalanı da iki yıl vadeli idi ve düşük faizle ödeniyordu. Petrol fiyatı 50 dolara inerse de sübvansiyon yüzde 40 düzeyine iniyordu.
IMF Venezüella’ya sürekli bu sistemi değiştirmesini ve hatta iptal etmesini tavsiye etmekte. Çünkü Venezüella’nın döviz rezervleri hızla erimekte . Zaten Guatemala Petrocaribe sisteminden çıkmayı seçmişti. Jamaika ve Dominik Cumhuriyeti de borçlarını Goldman Sachs üzerinden seküritize etmişlerdi. Küba ise sıkıntıları ABD ile yakınlaşarak atlatmaya çalışıyor gibi gözüküyordu.
Maduro ise Birleşmiş Milletler’deki siyasi destekleri kaybetmemek için, ülke içindeki seçmen desteği yüzde 24 düzeyine düşmüş olmasına rağmen, Petrocaribe sisteminden vazgeçmemek için direniyordu. Çünkü bu ekonomik iflasın itirafı demekti! Ama petrol fiyatları acilen yükselmezse Venezüella gerçekten iflas eder!