BU YAZIYI SPİKERDEN DİNLEMEK İÇİN TIKLAYIN

Fransız iktisatçısı T.Piketty’nin Fransızca yazdığı kitabı bir ay kadar evvel Harvard tarafından İngilizce yayınlandıktan sonra birden bire bütün listelerde birinci oldu. Eskiden dünyada “ideolojik bloklar arası savaş” vardı. Şimdi ise Piketty değerlendirmeleri “bloglar arası savaş” haline döndü.

Karl Marx “Das Kapital” adlı eserini 1867 yılında yazdığında beş yılda 1000 kopya satılabilmişti. Bunların çoğu da Marx’ın dostu New York Tribune gazetesi editörünün New York’taki finansçılara sattığı kitaplardı. Ancak bu sefer Piketty’nin kitabı hemen her kesim tarafından incelenmekte veya okunmakta ve orijinal kopyaları bulunamadığı gibi kullanılmış kopyaları da iki misli fiyat bulmakta. Kitap geleneksel olarak eşitsizliğe en hassas Avrupa’dan çok, ABD’de okunmakta, tartışılmakta ve en çok sorulan soru da “Kapitalist sistemin ‘Amerikan Rüyası’, yani çalışan insanların zengin olmasına izin verildiği zaman tüm toplum fakirlikten kurtulur tezi bitti mi?” endişesi gündeme geliyor. Piketty sermayenin getirisinin ekonominin büyümesinden büyük olması nedeniyle servet ve gelir eşitsizliğinin artacağı tezi ile gündemde.

The Economist dergisi bu haftaki sayısında yaptığı değerlendirmede Piketty’nin 577 sayfaya dağılmış üç ana tezinden ikisini haklı bulmuş, birini ise ikna edici bulmuyor.
Birinci tez vergi datalarının detaylı incelenmesi sonucu üçyüz yılın global gelir ve servet büyüklüklerinin yarattığı farklılaşmanın 1970 yılı sonrasında 20’inci yüzyıldaki duruma geri döndüğü ve eşitsizliğin arttığı tezi. Piketty’nin topladığı istatistiklerin önemli olduğu düşünülüyor.

Servet verasetle elde edilir

Piketty’nin The Economist tarafından beğenilen ikinci tezi ise servet dağılımının gelecekte nereye doğru gittiği konusundaki öngörüleri. Bu tezi de kapitalizmin serbest piyasa sisteminin, doğal bir servet konsentrasyonu eğilimi olduğu, çünkü gayrimenkul ve yatırımın getirisinin ekonominin büyümesinden büyük olduğu. Ama bu da istatistiki bir olgu yani geleceğe dönük bir tahmin.

The Economist Piketty’nin üçüncü tezini ise beğenmiyor. Bu tez ekonomideki en önemli faktörün servetin az sayıda kişi veya kurumun elinde konsentrasyonunun en önemli ekonomik gerçek olduğu ve her şeyi belirlediği. Bu nedenle de semayeye giderek artan bir oranda, hem de global bir vergi konması (çok küçükten başlatıp yüzde 10 düzeyine kadar giden) ve 500 000 doların üstündeki gelirlerde verginin yüzde 80 gibi yüksek bir boyuta çıkartılması. Ama The Economist’e göre bu tür vergilendirmenin olağan ekonomik sonuçları da Piketty tarafından tartışılmıyor.

Piketty bir önceki yüzyılın tembel aristokratlarının durumunun bugün de geçerli olduğunu, yüksek gelir ve servetin de çoklukla verasetle elde edildiğini söylüyor ama örneğin Bill Gates veya Jeff Bezos gibilerinin servetleri onun tanımlarına girmiyor. O daha çok W. Buffett gibi finansal kaynaklı servet kazananlar ile ilgileniyor.

Önümüzdeki günlerde Piketty’ye daha teknik eleştiri getirenleri, bloglarda dolaşan, örneğin Gregg Mankiw, Taylor Cowen, Clive Crook, Daniel Shuchman, Hunter Lewis, Peter Klein, George Cooper ve Nassim Nicholas Taleb tarafından getirilen eleştirileri ve diğer taraftan Martin Woolf ve Paul Krugman desteklerini de sütuna aktaracağım. Çünkü bu kavga uzun sürecek!

İlginçtir, Fransızlar ise Piketty’nin orijinal Fransızca eserinden hareketle Piketty’yi yeterince solcu bulmuyorlar, bu nedenle de ABD ve İngiltere’de bulduğu ilgiyi kendi ülkesinde bulamıyor!