Çin Asya Altyapı Yatırımı Bankası’nı kurduktan sonra, İngiltere ile başlayarak çok sayıda ABD dostu ülke üyeliğe katıldığında taktik ve strateji hatası yaptığı eleştirisi ile Başkan Obama’ya karşı dev bir eleştiri kampanyası gündeme geldi. Biz de bu sayfada bu konuda yazılıp çizilenleri gündeme almaya başladık.

6 Nisan 2015 günü Harvard Profesörü, eski ABD Maliye Bakanı Larry Summers Financial Times gazetesine yazdığı bir makalede Obama’ya sert eleştiriler getirdi.
Summers “Obama hükümeti global ekonomiye olan yaklaşımını artık gözden geçirmek zorunda!” diyor. Çünkü Çin’in ekonomik büyüklüğü ABD’ye benzer miktara geliyor ve gelişen ülkeler de artık dünya ekonomisinin yarısından fazlasını oluşturuyor. Bundan dolayı global “ekonomik mimari” değişmek zorunda.
ABD’de ise sağ siyaset 2009 yılında IMF yönetimi için ABD tarafından getirilen reform önerilerini ret ve bloke ediyor. Bu da Çin ve Hindistan gibi ülkelere IMF yönetiminde yeni ekonomik güçlerine oranlı oy hakkı verilmesini engelliyor. Diğer taraftan ABD’nin solundan gelen sınırlamalar da, mevcut kalkınma bankalarının birçok kalkınma sürecindeki ülkenin altyapı geliştirmek için finansman bulamamasına neden oluyor. Bu nedenle de ABD söz verdiği şeyleri gerçekleştiremez hale geliyor değerlendirmesi gündeme gelmekte.
Summers’e göre ABD yönetimi üç konuya dikkat etmek zorunda.
Summers der ki, birincisi, ABD liderleri ülke içinde tarafsız davranmak, global ortamda çifte standart uygulamamak ve kendi çıkarlarını üstte tutma yaklaşımını biraz sınırlamak zorundalar. Summers’a göre ABD’de siyasi partilerin biri tüm dış ticaret anlaşmalarına karşı çıkarken diğer siyasi parti de uluslararası kurumların finansmanını bloke ederse, ABD global ekonomiyi yeniden şekillendirme gereksinmesini karşılayamaz hale geliyor diyor. Bu durum devam ederse de doların şu andaki hakim konumu devam edemez tezi de gündeme getiriliyor.
İkincisi, hem global ortamda hem de domestik siyasete aslında orta sınıf önemlidir, bu nedenle elit kesimin taleplerine ve de fakirlerin sorunlarına eğilirken, orta kesimdekiler için bir şey yapmamak büyük bir hatadır da deniyor. Sanayileşmiş ülkelerde çalışan orta sınıfın sorunlarına pek yaklaşılmaması çok yanlıştır (aynı zamanda gelişen ülkelerdeki çalışan kentsel nüfusa da dikkat edilmemesi), bu tür yaklaşımlar uzun dönemde uygulamada kalamaz da deniyor.
Üçüncüsü, ülkeler sermayenin bol olduğu ve deflasyonist baskıların da arttığı bir yöne doğru gitmekte. Öyle gözüküyor ki talep uzun süre kıt olacak. Hiçbir büyük sanayileşmiş ülkede 2020 yılına kadar faizlerin reel olarak (yani enflasyon çıkarıldıktan sonra) sıfır değerini pek üstünde olmayacağı ve enflasyon hedeflerinin de pek gerçekleştirilemeyeceği de görülebiliyor.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde öncelik kemer sıkmak değil yatırımı teşvik etmek olmalı. Bu nedenle baskı sadece borç alan ülkeler üzerinde değil aynı zamanda fazla veren ülkelerin de üzerinde olmalı. Dünyanın şu anda simetrik bir siteme gereksinmesi var. Fazla veren ülkeler de katkı yapmak zorunda. Bu nedenle de hem devlet birimleri hem de devlet dışı birimler işbirliği yapmak zorundalar. Bugünün ortamında kimse kooperasyondan kaçamaz, kaçmamalı!
Larry Summers acı konuşmuş!