Bir zamanlar petrol fiyatları 115 dolar iken Kuzey Kutbu’nda petrol ve gaz araştırmaları başlamıştı. Kuzey kutbu birçok ülke arasında paylaşılmıştı. Bir tarafta Royal Dutch Shell ile Alaska’nın kuzeyinde denizde petrol arama yatırımı yapmaya çalışan ABD vardı. Diğer tarafta Rusya’nın kuzeyinde Exxonmobil ile Rosneft ortaklığında araştırma yapan Rusya bulunuyordu. Kanada, Danimarka, İzlanda, Norveç,İsveç de çeşitli petrol firmaları ile ortak girişimlerde petrol ve gaz peşinde idi. Ama petrol fiyatı 50 dolara inince tabii araştırmalar ve yatırımlar durdu.

Rusya da Batı’nın yasakları nedeniyle zaten araştırma devam edemiyordu. Bu hafta da Alaska’nın kuzeyinde Shell araştırmaları durdurdu.
Royal Dutch Shell 2008 yılında araştırma lisansını almıştı ve tam 9 yıldır yatırım yapmakta ve 7 milyar dolarlık bir yatırım harcamasını devam ettirmekte idi. Alaska’dan 150 mil ötede deniz altında bulunan, 50 metre kadar da suyun içinde ve gelmiş geçmiş en pahalı petrol kuyusunu (adı Burger J ) açmış bulunan Royal Dutch Shell de en sonunda havluyu attı, yatırımı durdurdu.
Shell’in açtığı kuyu ve araştırma süreci tabii ki pahalı idi. Diğer taraftan aralarında Hillary Clinton’ın da bulunduğu çevreciler de kutupta petrol araştırılmasına sürekli itiraz halinde idi. Firmanın yöneticileri arasında da bu kuyuya yüksek maliyet nedeniyle muhalefet edenler vardı.
Ama Shell açısından bakıldığında esas problem firmanın azalan petrol rezervi sorunu idi. Çünkü firmanın sattığı petrol miktarı bulduğu yeni petrol kaynağı miktarından oldukça fazla idi. Chukchi Denizi denen bölgede yapılan tahminler 35 milyar varil petrol olması olasılığını ortaya koyuyordu. Bu miktar petrol bulunursa Shell’in en önemli petrol kaynağı sağlanmış olacaktı. Ama büyük harcama ve zahmet sonrası açılan ilk kuyuda da petrol kaynağı bulamamıştı.
Shell diğer taraftan da petrol kaynağı elde edebilmek için BG Group adlı şirketi tam 70 milyar dolara satın almaya çalışıyordu. Örneğin ortaklık ile Brezilya sahilindeki potansiyel kuyulara ortak olabilirdi.
Sektör ve Shell için soru ve sorun belli idi. Azalan rezervler araştırmayla değil, ticari olarak elde edilen kaynaklarla artırılabilir mi idi? Eğer bu gerçekleşmezse de şirketin daralması gündeme mi gelecekti?
Son üç yılda Shell yeterli miktarda yeni petrol kaynağı bulamamıştı. 2014 yılında kullandığı petrol ve gaz kaynağının sadece yüzde 26 kadarını yeni kaynaklardan elde etmişti. Son üç yılda ise toplam kullandığı kaynağın sadece yüzde 67 kadarını yeni kaynaktan bulabilmişti.
Aslında bir petrol ve gaz sıkıntısı yok. Araştırmalar son on yılda global çapta petrol kaynaklarının yüzde 24 arttığını gösteriyordu. Gene son on yılda doğalgaz kaynakları yüzde 20 kadar artmıştı. Ama sorun büyük üretici firmaların bu kaynakların çoğuna sahip olmaması idi. Suudi Arabistan ve Venezüella yabancı firmalara kapalı idi. Irak savaş bölgesi idi. Libya ise iç savaş yaşamıştı. Rusya da Batı’nın yasakları nedeniyle halen sorun yaşamakta idi. Üstelik de 50 dolara inen petrol fiyatı ABD’deki “shale oil” denen kayalıklardan sağlanan kaynakların da ekonomik olmamasını getirmişti.
Kaldı ki İran, Alaska ve Kuzey Denizi’nde açılan ilk kuyudan petrol çıkmayınca faaliyetin durdurulması gerçekleşse idi, şimdi bu ülke ve bölgelerde petrol olamayacaktı. İtalyan firması ENI Kutup Bölgesi’nde Barent Denizi’nde petrol bulabilmişti.
Şimdi sorulan soru eski petrol üretimi firmalarının iş stratejisi değişmek zorunda mı? Acaba özel petrol firmaları ile ülkelerin sahip olduğu firmaların ilişkisi değişecek mi? Veya “hydrocarbon” yerine farklı bir enerji kaynağı mı geliştirilmesi gerekiyor?
Bu durumda belki de büyük petrol firmaları küçülme zorunda olabilirler! Konunun uzman Nick Butler böyle diyor!