Tabii ki siyaset ülkeyi ve de ekonomiyi yönetir. Ama Latin Amerika’nın çoğunluğunda siyasilerin ekonomiyi yönetme becerileri pek güçlü değildir. Nedeni de aşırı ideolojik yapılarıdır. Aşağıda 2015 yılı ekim ayında, bu hafta yayınlanan IMF’in World Economic Outlook adlı raporundan büyük Latin Amerika ülkelerinin ekonomik gidişat tahminlerini aktaracağız.

İstatistikleri verilen 3 Latin Amerika ülkesinin en büyüğü Brezilya, ülke içinde yolsuzluk ile boğuşmaktadır. Petrobras adlı dev petrol şirketlerinden başlayan rüşvet ve yolsuzluk skandalı ithamları, sonunda Başkan Dilma Rousseff’e kadar geldi. Siyasi kargaşaya başta petrol olmak üzere global emtea fiyatlarındaki düşüş de eklenince, eskiden “BRIC” lakabı takılarak methedilen ülke Brezilya, çok zorlanmaya başladı ve resesyona girdi. 16 bin dolar kişi başına gelir, 204 milyon nüfus ve yüzde 51.6 oy ile kurulmuş bir hükümet var.
Arjantin’de ölen kocasının yerine 2007 yılında geçen Başkan Christina Fernandez Kirchner’in seçim kazandı ama ülkeyi yönetemediği belli. Yüzde 54 oy ile kurulmuş aşırı devletçi ülke, yabancılara borçlarını ödeyemiyor, alacaklılarla zıtlaşıyor, yabancı şirketlere el koyuyor. 43 milyon nüfusu var ve kişi başına geliri de 20 bin dolar civarında! Bu ay da seçim var!
Ancak en entresan Latin Amerika ülkesi ise Venezuela. Benim şahsi kanaatim, henüz çok gelişmemiş bir ülkede petrol bulunması olabilecek felaketin en büyüğüdür. Dünyada petrol ve doğal gaz sahibi olup da başı belada olmayan nadir ülke ise Norveç’tir. Nedeni de petrol gelirinin bir kısmını ülkeye yatırım yapmak için ayırıp, geri kalanını tüm vatandaşlarına dağıtmasıdır. Halbuki Venezuela Dünyada yer altındaki petrol kaynağı en yüksek olan ülkedir. Geçmişte yılda 90 milyar dolarlık petrol çıkarabilen bu ülke Chavez öldüğünden beri Nicholas Maduro adlı eski bir “otobüs şöförü” tarafından yönetilmektedir. Maduro sadece yüzde 1 fazla oy ile hükümettedir. Ülke yüzde 50 sol ve yüzde 50 antisol olarak bölünmüş durumdadır. Ülkenin petrol geliri de çeşitli Latin Amerika ülkelerinden ideolojik destek sağlamak için nerede ise bedava dağıtılmakta idi. Şu anda ise ülkenin petrolünü çıkaramadığı, petrol fiyatlarının da yarıya indiği ve ülkede döviz kalmadığı ve de ülkenin gırtlağına kadar borçlu olduğunu gerçeği de var. Döviz bitmekte, çünkü petrol çıkarımı 20-30 milyar dolara inmiş bulunuyor. Ülke sadece para basarak durumu idare etmeye çalışıyor. 2015 yılında Venezuela eksi yüzde 10 büyüme (yani daralma ) yaşıyor. Resmi 2015 enflasyonu yüzde 159 ve 2016 yılında yüzde 204 olması bekleniyor. Dünyanın en petrol zengini ülke, eksi yüzde 3 Cari açık/GSYİH oranına sahip. İşsizlik de 2015 yılında yüzde 14 düzeyinde. 2016 yılında ise yüzde 18.1 enflasyon bekleniyor. Nüfus 29 milyon ve kişi başına gelir de 18 bin dolar altında.
Birkaç yıldır sürekli izlediğim Venezuela uzmanlık alanım haline geldi. Medya mensubu Soner Yalçın arkadaşımızın dostu bir Venezuela Diplomatı birkaç yıl evvel yazdığımız Venezuela gerçeklerine itiraz eden “komik bir dosya” göndermiş ve ülkesinin “yeryüzü cenneti “ olduğunu iddia etmişti . Yukarıdaki sayılar Venezuela’nın cennete değil, daha çok ekonomik cehenneme benzediğini gösteriyor. Bakalım nüfusun ne kadarı onu destekleyecek, bu sayılarla seçimi kazanabilecek mi ? Bir evvelki 2013 seçimi yüzde bir altında bir oyla kazanılmıştı. Bugün birçok muhalif lider hapiste, ve 2018 seçiminde ne olacağı da belli değil.
Latin Amerika’nın ekonomik gerçekleri aşağıda. 2015 ve 2016 için Reel Büyüme yüzdesi, Tüketici Enflasyonu, Cari açık/GSYİH ve İşsizlik yüzdesi gösteriliyor. Sayılar geçen hafta yayınlanan IMF yıllık raporundan alınan gerçek sayılardır.