Enflasyon mayısta hızlı geriledi ancak TÜFE yıl sonuna kadar yüzde 5'in üzerinde seyredecek
Yıllık enflasyonda yedi aylık yükseliş trendi sona erdi. Mayıs ayı itibarıyla tüketici fiyatlarındaki yıllık artış yaklaşık üç puan düşüşle yüzde 8.3 seviyesine geriledi. Yıllık enflasyon aralık ayından bu yana çift hanedeydi ama mayıs ayında düşmesi zaten bekleniyordu. Daha geçen hafta açıklanan Para Politikası Kurulu toplantı özetinde mayıs ayında enflasyonun keskin bir şekilde düşeceği öngörülüyordu. Bu hafta başında açıklanan TÜFE verileri Merkez Bankası'nın beklentilerini teyit ederken verilerin detayına dikkatli bakıldığında enflasyondaki düşüşün beklenenin üzerinde olduğunu görüyoruz.
Geçen yılın mayıs ayında yüzde 2.4 oranında artan tüketici fiyatları bu yılın aynı ayında ortalama binde 2 oranında düşerek sürpriz yaptı. Genel beklentiler binde 4-5 civarında artışla yıllık enflasyonun yüzde 9 civarına gerilemesi yönündeydi. Son on yıllık verilere baktığımızda da, mayıs ayında negatif enflasyonun çok olağan bir durum olmadığını, bu nedenle binde 2 oranında düşüşün olumlu bir sürpriz olduğunu belirtmemiz gerek. Daha önce sadece 2010 yılında binde 4'lük bir düşüş gerçekleşmiş. Geçen yılki yüksek artış oranı bu yılki düşüşle birleştiğinde de enflasyonda üç puana yakın bir düşüş gerçekleşti.
Enflasyondaki düşüşün detaylarına bakmak için ana harcama gruplarının enflasyona katkısını hesaplayarak aşağıdaki tabloyu oluşturduk. Enflasyona katkıyı her harcama grubundaki yüzde artış oranını grubun TÜFE'deki payı ile çarparak elde ediyoruz.
Tablo son yıllardaki enflasyon değişimini özetliyor. En sağdaki üç sütunu karşılaştırdığımızda da son dönemdeki gelişmeler hakkında sağlıklı yorum yapmak mümkün. Nisan ve mayıs ayları verileri karşılaştırıldığında, enflasyondaki düşüşün büyük oranda gıda fiyatları ve ulaştırma (akaryakıt ve enerji) fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandığını görüyoruz. Gıda grubunda yıllık enflasyon nisan ayındaki yüzde 11.7 seviyesinden keskin bir şekilde yüzde 4.1'e gerilemiş. Bunun sonucunda bu grubun enflasyona katkısı da 1.1 puana düşmüş. Benzer şekilde ulaştırma grubu fiyatlarında yıllık artış oranı yüzde 10'dan 7.8'e düşmüş ve bu grubun katkısı 1.7 puandan 1.3'e düşmüş.
Her iki harcama grubundaki değişim küresel fiyatlarla paralel seyrediyor. IMF tarafından hazırlanan küresel fiyat endeksine göre gıda fiyatları geçen yıla göre yüzde 10 oranında düşmüş. Enerji fiyatlarındaki yıllık düşüş ise yüzde 2 seviyesinde. Geçen yıl yaz aylarında gıda fiyatlarındaki yıllık artış oranı yüzde 33, enerji fiyatlarında da yüzde 44 gibi yüksek oranlarda seyrediyordu. Bu nedenle son dönemde negatif seviyelere düşen küresel enflasyon bizde de enflasyondaki düşüşe yardımcı olacak.
Diğer yandan, gıda ve enerji fiyatlarındaki aşırı dalgalanmaları hariç tutup çekirdek enflasyon göstergelerine baktığımızda olumlu bir tablo ortaya çıkıyor. Merkez Bankası çekirdek enflasyon göstergelerindeki kısmi yükselişlerin yılın ikinci yarısına kadar devam etmesini bekliyordu. Özel kapsamlı TÜFE göstergelerine baktığımızda çekirdek enflasyon göstergelerinin de mayıs ayında düştüğünü görüyoruz. Özellikle Merkez Bankası tarafından yakından takip edilen H ve I endekslerindeki düşüşlerin olumlu ve önemli olduğunu vurgulamamız gerek.
Mayıs ayındaki düşüşün ardından, enflasyonda önümüzdeki aylarda kısmi yükselişlerle dalgalı bir seyir bekleniyor. Enflasyon yıl sonuna kadar uzun dönem hedefi olan yüzde 5'lik seviyenin belirgin bir şekilde üstünde kalacak. Ancak hem küresel fiyatların olumlu seyretmesi hem de frenlenmesi nedeniyle zayıf seyreden iç talep enflasyondaki riskleri azaltıyor.