Dün bu sütunda Kanada'da, ABD'de ve Brezilya'da bulunan yeni petrol ve doğalgaz kaynaklarının dünya petrol haritasını kökünden değiştireceğini vurgulayan ünlü Daniel Yergin tarafından derlenmiş analiz ve bilgileri siz okurlarımıza aktarmıştık.
Bugün ise değişen dünya petrol, doğalgaz ve genelde de enerji haritasında önemli değişim yaratmaya aday olan Çin faktörünü gündeme getireceğiz. Uamnalar Xizhou Zhou ve S. Srinivasan tarafından yazılmış olan ve Çin'de olağandışı kaynaklardan ve yeni teknolojilerle elde edilecek doğalgazın Çin'deki dengeleri de nasıl değiştireceği konusundaki ilginç incelemeyi aktaracağız.
Doğalgaz bugünkü Çin'de enerji konusunda küçük bir faktör. Doğalgaz Çin'in son dönemdeki müthiş büyümesine rağmen birincil enerji arzının sadece yüzde 4 kadarını oluşturuyor.
Ama diğer taraftan Çin'de kentsel nüfus artıyor ve gelirler de yükseliyor. Bu durumda Çin vatandaşları doğalgaz kullanabilecek gelir düzeyine geldiler. Sanayi sektörü de daha pahalı olan petrolden, daha ucuz gaza seve seve geçmekte. Gaz kullanarak elektrik üretmek artan enerji talebini karşılamaya ve hem de çevre sorunlarını azaltmaya yarıyor. Tabii Çin doğalgaz kullanımının az olması, aslında talebin değil arzın az olmasından kaynaklanıyordu. İşte bu durum şimdi hızla değişiyor.
Son on yılda Çin'in doğalgaz üretimi üç misline çıkmış bulunuyor. 2011 yılında ise doğalgaz ithalatı çok küçük bir düzeyden toplam tüketimin dörtte birine zıplamış. İthalat Çin'e iki şekilde gelmekte. Ya tankerlere yüklenerek LNG yani likit doğalgaz şeklinde ya da pipeline hattıyla.  Diğer bir açıdan LNG Çin'e uzun vadeli alım kontratlarıyla Avustralya, Malezya, Endonezya ve Katar gibi ülkelerden gelmekte veya kısa vadeli kargo olarak da Oman, Nijerya ve son dönemde de Alaska'dan nakledilmekte. Ancak 2009 yılında Orta Asya pipeline ile nakil hattının inşasıyla Çin, batısındaki komşulardaki kaynaklara ulaşma şansını elde etti. Geçen yıl Türkmenistan'dan gelen doğalgaz miktarı 13 milyar kübik metreye çıktı, yani toplam doğalgaz ithalatının yüzde 40 kadarını oluşturmaya başladı. Özbekistan ve Kazakistan ile de uzun vadeli pipeline kontratları planlandı. Çin ile Mynamar arasındaki bağlantı da şu anda inşa edilmekte ve Rusya ile görüşmeler de dört ayrı proje konusunda sürüyor.
Bu arada bir de sürpriz gelişme gündemde. Çin'in şu ana kadar gündemde olmayan 'shale gas' ve kömür kökenli 'methane gas' kaynakları meğer pek yakında çok büyük bir faktör haline gelebilecek kapasitedeymiş. IHS CERA Kurumu tarafından son dönemde yapılan yeni bir araştırma müthiş bir sonuca ulaşmış bulunuyor. Çin'in bu sıra dışı jeolojik doğalgaz kaynakları Kuzey Amerika kaynaklarından, çok daha fazla.
Ancak Çin'in bu kaynakları değerlendirmesi için gerekli yatırımların alacağı zaman ve tahmin edilen enerji talebi projeksiyonları göz önüne alındığında, bu sıra dışı gaz kaynağı önümüzdeki on yılda sadece enerji talebini karşılamadaki açığı kapatabilir. Yani Çin doğalgaz, LNG ve pipeline ithalatına 2020 yılına kadar devam edecek. 2020 yılına gelindiğinde ise Çin'in doğalgaz üretimi ve kullanımı Çin'in enerji arz açığını ortadan kaldırmak açısından en önemli faktör haline gelecek ve sıra dışı kaynaklardan yeni teknolojilerle elde edilen doğalgaz petrol ve kömürün en önemli rakibi haline olacak. 
Bu gelişme on yıl içinde Çin'in ithalat iştahını önemli ölçüde düşürebilir. Çin yatırımları yaparak yirmi yılda doğalgaz açısından tamamen kendi kendine yeterli bir konuma gelebilir. Şu andaki LNG kontratları iptal baskısına girebilir, yeni kontratlar da rekabet karşında kalabilir. Pipeline görüşmeleri geciktirilebilir veya tamamen ortadan kalkabilir. Bu görüşmelerin 'geostratejik' sonuçları da tabii gündeme gelebilir. Diğer tür kaynaklar elektrik üretiminde, sanayi ve ulaştırmada ciddi baskı yaşayabilir.
Geçen hafta Çin, 'shale gas' konusundaki değerlendirme programının sonuçlarını resmen ve ilgili bakanlık kanalıyla açıkladı. Çin'in potansiyel kaynak düzeyi 134 trilyon kübik metre olarak değerlendirilmiş. Bu da ABD için yapılan potansiyel değerlendirmesinin iki misli. Özetle 2012 yılında Çin'de bu konudaki aktivite hızlanacak ve uzun dönemli değişmelerin temeli atılmış olacak. 
Yani global doğalgaz ithalat - ihracat dengesi değişimi başlayacak ve Çin'in enerji kullanımındaki kaynak karışımı oranları da farklı yöne gidecek.