Kasım ayında cari açık beklentilerden biraz daha iyi gerçekleşti. Piyasada beklentilerinde aylık 4 milyar doların üzerinde bir açık beklenirken kasım ayı cari açığı 3.9 milyar dolar seviyesinde oldu. Geçen yılın aynı ayında açık 4.1 milyar dolar seviyesindeydi. Böylece on iki aylık birikimli açık da 61 milyar dolardan 60.8 milyar dolara geriledi. Bu rakam kabaca GSYH'nın yüzde 7-7.5 arası bir oranına karşılık geliyor. Bu oran 2011'de yüzde 10'a kadar çıkmış, sonra da yüzde 6'ya düşürülmüştü.
Aşağıdaki grafik cari açıkta son on yıllık gelişmeleri ana hatlarıyla özetliyor. Cari açık rakamı hem GSYH yüzdesi olarak hem de milyar dolar olarak grafikte gösteriliyor. Buna ek olarak en önemli finansman kalemi olan doğrudan yatırım kalemindeki gelişmeleri de tabloya ekledik.

Finansman borçlanmaya kaydı
Dikkat edilirse, uzun vadeli doğrudan yatırım girişinin toplam cari açığa oranı son dönemde yüzde 20'nin altında seyrediyor. 2005-2010 arasındaki dönemde bu oran iki kez yüzde 90 oranına yaklaşmıştı. Bunlardan ilki özelleştirmeler ve AB reformları sonrası ülkeye giren uzun vadeli yabancı sermaye yatırımları sayesinde başarılmış, ikincisi ise küresel kriz ortamında cari açıkta görülen hızlı düşüş nedeniyle gerçekleşmişti. Bugün ise cari açığın, kabaca beşte birinden daha azı uzun vadeli ve risksiz uluslararası yatırım girişiyle karşılanıyor. Ana finansman büyük oranda borçlanma kalemlerine kaymış durumda.

Bankalar dışarda para arıyor
Özellikle kasım ayında 3.9 milyar dolarlık cari açığa karşılık bankacılık kesimi (mevduat hareketleri dahil) net 3.8 milyar tutarında borçlanmış. Doğrudan yatırım kaleminden sadece 409 milyon net giriş gerçekleşmiş. Ek olarak portföy yatırımlarından 1.2 milyar dolarlık, net hata ve noksan kaleminden de 1 milyar dolarlık net giriş kaydedilmiş. Böylece toplam resmi rezervler de kasım ayında 2.1 milyar dolar artmış. Ancak döviz hareketlerinin daha dalgalı bir şekilde yaşandığı aralık ve ocak aylarında bu rezerv artışının bir kısmının geri çekildiğini düşünüyoruz. Kesin verileri bir ay sonra ödemeler dengesi rakamları açıklandığında göreceğiz.