BU YAZIYI SPİKERDEN DİNLEMEK İÇİN TIKLAYIN

Bu sütunu okuyanlar bilirler ki son yıllarda Latin Amerika’yı çok yakından izlemekteyim. Brezilya da BRIC ülkeleri denen ülkeler arasındaki Latin Amerika’nın başarılı temsilcisi idi. Global kriz öncesinde büyük atılım yapacak bir ekonomi olarak adı geçmekteydi, ama bugün işler pek iyi gitmiyor.
Aslında Brezilya’ya yakından bakıldığı zaman 1960 ve 1970’li yıllarda önemli hamle yapmış bir ülke olan Brezilya son dönemde çalışan başına üretimin düştüğü bir döneme girmiş ve Çin, Meksika, Şili, Güney Kore gibi ülkelerin gerisinde kalmaya başlamış bulunuyordu. Öyle ki Brezilya’nın toplam faktör prodüktivitesi bugün 1960’lı yılların gerisine düşmüş bulunuyor. Halbuki Mc Kinsey araştırma şirketinin verilerine göre geçmişte çok yüksek emek verimliliği olan Brezilya, bugün 1990-2012 yılları arasındaki büyümesinin sadece yüzde 40 kadarını emek verimliliğinden sağlayabiliyor, ama aynı dönemde Çin’de büyümenin yüzde 91 kadarı ve Hindistan’da büyümenin yüzde 67 kadarı emek verimliliğinden geliyordu.
Ancak bugünlerde Brezilya bir darbe de petrol nedeni ile yemekte. Geçmişte Brezilya’nın hızla kalkınmasına büyük katkı yapan petrol kaynakları sonucu ülkenin global petrol devi şirketi Petrobras piyasa değerini katlarken, siyasetçiler Brezilya’nın Petrobras sayesinde enerjide kendine yeterli hale geleceğini vurguluyorlardı. Fakat bugün Petrobras’ın üretimi durgun. Bu nedenle Brezilya tekrar ithal petrol gereksinmesinde. Şirket ithalat nedeni ile kayıplar yaşasa da gene de bir ölçüde karlı. Ama sonuçta Petrobras yatırımlarının yüzde 43 kadarını yabancılardan borçlanılan paralarla yaptığından, Petrobras tüm dünyanın en çok borçlu birinci şirketi haline gelmiş bulunuyor. Ama her şeye rağmen Petrobrasönümüzdeki beş yılda 220 milyar dolar yatırım yapmayı da planlamakta. Ama şirket artık ne rekabetçi, ne de örnek şirket. Üstelik son beş yılda yabancılara 51 milyar dolarlık bono ve tahvil satmış, yani borçlanmış. ABD faizleri arttıkça da Brezilya’nın borçları ödeyemeyeceği bile gündeme gelmeye başladı. Finans devleri, hele ekimde Moody’s Petrobras şirketinin ratingini düşürdükten sonra, Brezilya’nın büyük bir borç sorunu yaşayacağından korkmaya başlamışlar.
Tabii Norveç ve bir iki ülke dışındaki petrol ülkeleri büyük sorunlar yaşamakta, petrol kaynağı sahibi olmak aslında büyük beladır. Ama esas büyük bela örneğin Venezuella’da olduğu gibi Brezilya’da da 2012 ve sonrasında gerçekleşmiş. Bütçe açıkları, Hükümetin yatırım için birikimlerini depoladığı kamusal fonun yüzde 80 kadarını çekip almasını getirmiş, fonda sadece 1.2 milyar dolar kalmış.
Özetle Petrobras’ın sorunları aslında galiba Hükümetin kendisinin ve siyasi tercihlerin yarattığı sorunlar!