Milliyetçilik global ekonomik problemler ortaya çıktığı zaman azıyor. Barselona’da mukim Katalanlar ile Bilbao’daki Bask’lar İspanya’dan kopmayı istiyorlar. İskoçya da İngitere’den boşanmayı. İskoçlar 2014 yılında 18 Eylül tarihinde referandum yapacaklar. İngiltere de zaten Avrupa Birliği’nden ayrılmayı yakında, 2015 yılındaki seçimden sonra referanduma götürecek. Zaten de İngiltere euro tek para sisteminde de değil.

Sonunda İskoçya dün Birleşik Krallık’tan ayrılma planını sundu. Birleşik Krallık’ta (UK) İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda bir arada idi. İskoçya önce bağımsız bir ülke olmuş ve 1707 tarihinden itibaren de Birleşik Krallık yapısına geçmişti. Birleşik Krallık bugün 63 milyon nüfusa sahip. İskoçya ise 5.3 milyon kişi nüfusu olan ve nüfusunun yüzde 88 kadarı İskoç, yüzde 7.4 kadarı İngiliz ve yüzde 4.5 kadarı diğer vatandaşlardan oluşan bir ülke. GSMH’sı 235 milyar dolar ve kişi başına geliri de 44 378 dolar civarında. Yani zengin bir ülke. En büyük kenti Glasgow 600 bin kadar nüfusa sahip, Başkent Edinburgh 500 bin kadar nüfuslu, üçüncü büyük Aberdeen ise 200 bin kadar nüfuslu ve İskoçya’nın enerji kenti, çünkü petrol ve doğalgaz kaynaklarına yakın. İskoçya Bankacılıkta oldukça gelişmiş bir bölge idi. Ama son dönemde bulunan çok zengin petrol ve doğalgaz kaynakları İskoçya’ya büyük bir varlık getirdi. Eğer İngiltere ile İskoçya coğrafi hududa göre bölünürse kaynakların yüzde 95 kadarı İskoçya’da kalır. Eğer bölünme nüfusa göre yapılırsa da İskoçya sadece yüzde 9 kadarına sahip olur. İskoçya Avrupa Birliği’nin toplam enerji kaynaklarının çok büyük bir yüzdesine sahip olmuş olur. Krizden etkilenmiş olan İskoçya 2013 yılı ikinci çeyreğinde yüzde 0.6 büyümüştü. İşsizlik ise ağustos ayında yüzde 7.3 civarında idi. Ama genç nüfus işsizliği ise yüzde 21.5 düzeyinde. Ancak İskoçya bankacılıkta ileri olmasına rağmen Royal Bank of Scotland global krizde iflas bayrağını çekti ve 50 milyar doları aşan bir İngiliz desteğiyle kurtarma operasyonu yapıldı. İskoçlar da İngilizlere, “Ayrılırsak siz RBS’yi alın, biz de petrolu alalım!” teklifini dayatmaya başladılar.

ÇOĞUNLUK AYRILMAYA KARŞI

İskoçya’nın dün başkentte değil, Glasgow’da kamuoyuna sunduğu 670 sayfalık ayrılma planında hükümetteki SPN adlı parti 2011 seçimlerinde İskoç Parlamentosu’ndaki 129 sandalyenin 69’una sahip olmuştu. Parti Başkanı Alex Salmond 306 yıllık birliği bozmaya uzun zamandır çalışıyor. Sunulan plana göre İskoçya Avrupa Birliği ve NATO üyesi olarak kalacak. Ama daha önce söylediği gibi euro kullanmaya geçmeyecek, İngiliz parasını kullanmaya devam edecek, Kraliçe’ye bağ da sürdürülecek. Yani iki bağımsız ülkeli mini bir euro bölgesi benzeri bölge oluşacak, tabii AB’nin gerideki 27 ülkesi ve NATO, İngiltere ve de Birleşik Krallığın geri kalacak olan 58 milyon vatandaşı bu durumu kabul ederse! En başta itirazı bir İskoç olan eski UK Maliye Bakanı Alistair Darling yaptı. “Bağımsızlığın aşırı belirsizliği ve aşırı maliyeti gözükürken bu işe girişmek saçmadır, karanlığa adım atmaktır!” dedi. Son Sunday Times anketinde İskoçların yüzde 47’si ayrılmaya karşı, yüzde 38 kadarı ayrılmayı istiyor ve yüzde 15 kadar da kararsız var. Yani zor bir karar İskoçya’yı bekliyor.

İNGİLİZLER ASLA KABUL ETMEZ

Yarın iki önemli konuyu tartışacağız. Dün İngiliz Başbakanı Cameron Financial Times’a bir yazı yazarak İngiltere’nin Avrupa Birliği’nin emeğin serbest dolaşımı ilkesini sınırlamasını talep ettiğini açıkladı. Medya ise İskoçya’nın önceleri euroya girerim deyip, şimdi de “kıvırtıp” İngiliz parasını kullanırım demesinin getireceği sorunları tartışmaya başladı. Ben de yarın bu iki konuya değineceğim. Ama İngilizlerin İskoç tekliflerini kabul etmeyecekleri de kesin!
Türkiye’deki her tür maceracı bölünme ve boşanma taraftarlarının bu tartışmayı yakından izlemesini kuvvetle tavsiye ediyorum.