ABD Merkez Bankası FED mayıs ve haziran aylarında ABD ekonomisinin piyasa ajanlarının düşündüğünden daha iyi durumda olduğunu vurguladığında piyasa bunun FED’in likidite azaltmaya başlayacağı anlamına geleceğini düşünerek hemen pozisyon almaya girişmişlerdi. Bu hem ABD hem Avrupa ve hem de ülkemiz için kötü sonuçlar getirecek çok yanlış bir yorumdu. 
Piyasalar likidite azaltılması başlamasından neden korkuyorlardı? Çünkü Merkez Bankaları likiditeyi arttırırken bono ve tahvil almış, karşılığında da piyasaya nakit dökmüştü. Bu nakit bolluğunun hem faizleri düşürmesi hem de daralmış bulunan kredi miktarını artırması beklenirdi. Faizler çok düşse de kredi artışı çok yavaş gerçekleşmişti. Öyle ki ABD Merkez Bankası’nın yarattığı likidite sonrası Merkez Bankası bilançosu 1 trilyon doların altında bir büyüklükten 3.5 trilyon dolarlık bir miktara büyümüştü ama yaratılan likiditenin 1.9 milyar dolar kadarı da bankaların bilançolarında park edilmiş atıl likidite olarak duruyordu. Bu nedenle ABD ekonomisi 15 çeyrektir pozitif büyümekte olsa da arzu edilenden yavaş büyümekteydi.  

BİZİM İÇİN NE DEMEK?

Fed bu arada bir de kriter ortaya atmıştı. Parasal genişlemeye enflasyon yüzde 2.5 değerinin üstüne çıkana ve işsizlik yüzde 6.5 değerinin altına inene kadar devam edecekti. İşsizlik yüzde 7.5-8.0 arasında dalgalanırken Bernanke “Ekonomi piyasanın düşündüğünden daha iyi durumda!” beyanatı verince piyasa para politikasının tersine çevrilme zamanının geldiğini düşünerek derhal kendi yaklaşımı değiştirdi. Piyasanın korktuğu FED’in elindeki menkul kıymetleri geri satarak likiditeyi azaltması, faizleri yükseltmesi, bunun sonucu olarak da doların değerlenmesi ve menkul kıymet değerleri düşer ve faizleri de yükselirken de, borsaların yere çakılması idi. Gelişen ülkeler açısından ise sermaye çıkışlarının başlaması, yerel paraların değer kaybetmesi, yerel faizin yükselmesi anlamına geliyordu. 
Tabii Batı her zaman Batı piyasaları ne düşünürse, bizim piyasa da bunu kopya ettiğinden bizim piyasalar da paniğe girmişti. Buna içerideki Gezi gerilimi, Suriye, İran riskleri, Avrupa’nın yerde sürünmesi gibi unsurlar da eklenince bizim piyasalarda da dengeler bozuldu. İç siyasi kargaşa da sorunları büyüttü. Vatandaş da derhal döviz talebini ve altın talebini artırarak ortamı daha da kötüye götürdü.   

ACİL UZLAŞI GEREKİYOR

Ancak o günden beri Bernanke ABD Merkez Bankası’nın ancak 2014 yılında işsizlik yüzde 7 civarına inince 85 milyar dolarlık menkul alımını durduracağını, yani ek likidite yaratmayacağını ve ancak 2015 yılında işsizlik yüzde 6.65 civarına indikten sonra birikmiş stok likiditeyi geri çekme operasyonuna başlayacağını ısrarla ve defalarca söyledi. Üstelik hem İngiltere Merkez Bankası Başkanı Carney ve de Avrupa Merkez Bankası’nın Başkanı Draghi likidite kısılmasının yapılamayacağını, 2015 yılından önce faiz yükselmesi olmayacağını, hatta faizlerin daha da düşürülmesinin bile gündemde olacağını defalarca vurguladılar. Bu likidite daraltılmasına nerede ise 1.5 -2 yıl var demek. 
Ülkemizdeki piyasa ajanlarının ve medyanın da bu yazdıklarımızı artık anlamaları gerekiyor. Vatandaşlar da artık altın ve dövize hücumu bıraksalar iyi olur. Tabii ülkemizdeki siyasi gerilimin de derhal durdurulması ve acil uzlaşma gerekiyor.