Aralık ayı dış ticaret verilerinin açıklanmasıyla birlikte 2016’ya ilişkin yıllık dış ticaret tablosu da kesinleşmiş oldu. 2016'nın son ayında yüzde 9 artan ihracata karşılık ithalat yüzde 2.3 artarak dış ticaret açığında yüzde 10.3 oranında bir düşüş gerçekleşti. Yıllık bazda ise, 2016 genelinde ihracat bir önceki yıla benzer bir seyir izledi.

Detaylara geçmeden önce dolar kurundaki gelişmelere bakalım. 2015 başında 1 ABD doları 2.33TL iken, 2016 başında 2,92 TL’ye, 2017 başında ise 3,5 TL’ye yükseldi. Buna karşılık, 2015’te toplam 143,8 milyar dolar olan ihracatımız 2016’da yaklaşık 1 milyar dolar azalarak 142,6 milyar dolar oldu.

TL’deki aşırı değer kaybının ihracat üzerinde çok pozitif etkisi yok. Bunun bir nedeni, ihracata yönelik sektörlerin aynı zamanda ithal ham madde ve ara mallarına bağımlı olması. Gerek ana ihracat pazarlarımızdaki gelişmeler gerekse küresel ekonomideki dalgalanmalar da ihracat performansı üzerinde döviz kurundan daha etkili durumda.

Buna karşılık TL’nin hızlı değer kaybettiği dönemlerde ithalat daha hızlı azalıyor. 2013’te 250 milyar doların üzerine çıkan yıllık ithalat 2016’da 200 milyar doların altına gerilemiş durumda.

TÜİK tarafından mevsimsel dalgalanmalara ve tatil günlerine göre düzeltilen dış ticaret verilerine göre, hem ihracat hem de ithalatta yatay bir seyir söz konusu. Aralıkta ihracat bir ay öncesine göre yüzde 0.5 azalırken, ithalat yüzde 6,1 artmış. Ancak aşağıdaki grafikte de görüldüğü üzere, ihracat ve ithalattaki bu artışlar bir trend değil, aylık kısmi dalgalanmalar olarak gerçekleşiyor. 2016 genelinde AB ülkelerinin ihracatımızdaki payı yüzde 44’ten yüzde 48’e çıkmış. İhracat pazarımızdaki ikinci en önemli pay yüzde 27 ile Kuzey Afrika ve Orta Doğu ülkelerine ait. Buraya yapılan ihracat da 2015 ve 2016’da aynı seviyelerde gerçekleşmiş.

2017 açısından bir değerlendirme yapacak olursak, ihracatın büyümeye yapacağı katkı daha da önem kazanıyor. TL’deki değer kaybının devam etmesi ithalatı bir miktar daha düşürebilir. Ancak ihracatta bunun pozitif bir etkisi henüz görülmüyor. Küresel enerji ve petrol fiyatlarının olumlu seyretmesi kuşkusuz olumlu. Ancak gerek bölgemizde, gerekse küresel alanda yaşanacak politik gelişmeler ekonomik aktivite üzerinde daha etkili olacak.