Yabancı bir devlet başkanı Türkiye'ye gelip bizim siyasetçilerimizden daha büyük bir coşkuyla karşılansaydı neler hissederdik bilemiyorum. Erdoğan'ın gittiği coğrafyadaki halkın teveccühünün yerel politikacıları kıskandıracağı bir gerçek. Zira liderlerden çok halk yığınlarının öne çıktığı bir devrimler dizisi izliyoruz yakın coğrafyamızda. Bu sefer devrimin coşkusunun cisimselleştiği şey Nasır gibi karizmatik bir şahsiyet değil, Tahrir Meydanı. Tayyip Erdoğan'ın diktatörlükleri süpüren bu kalabalıkların gözünde etkili bir yer işgal ettiğini anlıyoruz. Aslında Libya'da savaş henüz sona ermiş değil, Mısır'da ise aşağıdan gelen hareket yeni yönetimle çatışmaya başladı bile. Bölgenin tam anlamıyla siyasal istikrara kavuşmasının uzunca bir zaman alabileceği görülüyor. Erdoğan ve Türkiye bu anlamda kendilerini temsil edebilecek kişilere, kurumlara sahip olmayan geniş kitleler için bir boşluğu dolduruyor.
Birkaç ay öncesine gidildiğinde Arap dünyasındaki bu altüst oluşun Türkiye'nin bölgeyle yakınlık kurmaya yönelik politikasının altını oyacağı, Batı ittifakıyla aramıza soğukluk sokmakla hata yaptığımız yorumları yapılmaktaydı. Türkiye sıkı ilişkiler kurduğu yönetimlerle halk arasında sıkışıp kalmıştı. Zaten Türkiye Ortadoğu'daki diktatörlüklerin halk içinde itibarsızlıkları sayesinde yol alabiliyordu ama bu fırsat kapısı da kapanmaktaydı. Başbakan'ın dün başlayan gezisi aslında bu öngörülere büyük ölçüde cevap niteliği taşıyor. Başarılı bir geziyle Erdoğan hem Türk politikasının bundan sonra ricat etmek zorunda kalacağını iddia edenlere hem İsrail'in son ataklarına meydan okumuş olacak. Kabul etmek gerekir ki Türkiye'nin Filistin sorununu doğrudan sahiplenmesini gerektirecek bir çıkarı olmadığı halde ortaya çıkan psikolojik atmosfer Erdoğan'ın bölgede liderlik boşluğunu doldurmasına fayda sağladı. Türkiye'nin bölgedeki maddi ve manevi ağırlığı sadece birtakım üst düzey bağlantılara dayanmadığı, toplumsal faktörler içerdiği için demokratikleşmenin bölgede ülkemize yönelik ilgiyi arttırması beklenebilir. Muhtemeldir ki Türkiye halihazırda gerçekleşmekte olan dönüşüm sürecinde bölgeyle ilişkilerini her anlamda güçlendirecektir.
Bunu ifade ederken yakın zamana kadar çok yakın ilişkiler geliştirdiğimiz Suriye yönetimiyle ciddi sorunlar yaşandığı gerçeğini de ifade etmek gerekiyor. Üstelik hem bu konu, hem de İsrail gerginliğinin etkisiyle hak ettiğinden çok daha az gürültü çıkaran füze kalkanı meselesi sebebiyle İran'la ilişkilerimiz de oldukça gerilmiş görünüyor. Son zamanlarda her iki ülkenin Kuzey Irak'ta arka arkaya operasyonları ortak mı yoksa birbiriyle rekabet halinde mi tartışmalarını da bu kapsamda değerlendirmek gerekiyor. Gerçek şu ki Türkiye ile İran, Esad yönetiminin geleceği konusunda tam zıt pozisyonlar almış durumda. Haklı olarak Türkiye'nin komşularla sıfır sorun politikasının artık geçerliliği kalmadığı ifade edilmeye başlandı. Ancak daha önce de belirttiğimiz gibi Türkiye'nin bu noktada nasıl komşular istediğine ilişkin görüş bildirme zamanı gelmiş gibi gözüküyor. Tüm bölgede varolan düzenler yıkılıp, daha demokratik ve dünyaya açık rejimler tesis edilmesi hem bizim hem bölge halklarının önünde yeni ufuklar açıyor. Bunun içindir ki Erdoğan'ın bu gezisi Batı dünyasında da heyecan ve merak uyandırmış durumda.
Türkiye bölgede dönüşümü destekleyen güçler açısından kilit bir rolü alabilir gibi gözüküyor. Hem bölgenin dünyayla entegrasyonu, hem de İran etkisinin daha fazla Batı'ya yayılmasının önlenmesi Türkiye'nin liderliğiyle sağlanabilir. Erdoğan'ın tüm bu devrim başkentlerine ziyareti bundan dolayı sembolik bir anlama sahip. Bakalım Başbakan ne zaman Şam'ı ziyaret edecek?