Uzun yıllar 'güneydoğu sorunu', 'azgelişmişlik sorunu', 'etnik sorun', 'bölgesel sorun' diye nitelendirdiğimiz, lakin son dönemlerde artık 'Kürt sorunu' demekten kaçınmadığımız meseleye dair ayrıntılı konuşmak gerekiyor. Kürtlere dair bir çok sorunu aynı paketin içerisine yerleştirerek 'Kürt sorunu' demek ve hepsine aynı anda tek bir hamle ile çözüm bulunacağına inanmak matematik olarak mümkün değil. Üstelik bu tek adımlık çözüm beklentisi, huzura giden her adımın önüne çıkan bir psikolojik engel haline de dönüşmüş durumda.
'Çözmek için adım attık, bakın hala çözümlenmedi' söylemi ancak bir seçim malzemesi olarak kullanılabilir nitelikte. Gerçek bir çözüm için sorunu ya da sorunları teşhis etmek gerekiyor. Aynı anda hem zatürree, hem kalp, hem kanser olan bir hastayı tedavi etmek için bu rahatsızlıklardan yalnızca biriyle mücadele etmek yetmiyor. Sorunların tüm boyutlarıyla ortaya konması ve hepsi için ayrı paketler oluşturulması gerekiyor.

1- Bölgesel ve küresel dengeler açısından son derece merkezi bir mesele haline gelen uluslararası Kürt sorunu, bugünlerde sınırları içinde Kürt nüfus olan tüm devletlerin birbirine karşı kullandığı bir enstrümana dönüşmüş durumda. Kimisi beğenmediği rejime karşı muhalif hareketi destekleme, kimisi terörist gruba arka çıkma, kimisi Sünni-Şii mevzilenmesinde ittifak kurma çerçevesinde stratejisini belirliyor. Aynı şey küresel dengeler açısından da geçerli. Yeniden büyük güçlerin vuruştuğu bir savaş cephesine dönmüş olan Ortadoğu bölgesinde, Kürtler bütün ya da parçalı olarak pazarlık masasında kullanılan bir al-ver kartına dönüşmüş durumda. Her durumda Kürtler tarihin bir çok döneminde olduğu gibi yine araçsal bir niteliğe sahip ve malesef meselenin öznesi konumunda değiller. Kürtlerin değil, kendi kaderlerinin arayışında olan devlet ve rejimlerce hoyratça kullanılıyorlar.

2-Türkiye'nin iç dengeleri bakımından ele alınan 'Kürt sorunu' ya da 'Kürtlere dair sorunlar' ise çok çatallı. Meselenin terör boyutu olduğu gibi, demokratik yollarla sandıktan çıkan bir siyaset boyutu da var. Keza parti, örgüt, korucular, feodal güçler, KCK, güvenlik kurumları ve ülkenin diğer bölgelerine göç eden Kürtler de denklemin içerisinde yer alıyor. Her birinin beklentisi farklı ve her birinin ürettiği sorunlar da  doğal olarak farklı.

3-Tüm Kürtler tek bir parti anlamına gelmediği gibi, parti de örgüt anlamını taşımıyor. Her yerde farklı sesler ve bu seslerin dillendirdiği farklı beklentiler var. En çok bağıranın derdinin en büyük olduğu da sanılmasın. Bu bağırtı çağırtının arasında en ciddi sorunlar akil insanlar tarafından dile getirilmeye çalışılıyor ama duyulması kolay olmuyor. Temel mesele her türlü vesayetin kırılması ve demokratikleşme. Bu kuşkusuz salt Kürtlere dair bir sorun değil, ama en çok mağdur edilen gruplar arasında onlar olduğu için bu paket sanki onlara endekslenmiş durumda. Çok boyutlu bu meselenin en görünür yüzü ise 'kimlik' hakları. Demokrasinin sadece bir tek grup için değil, herkes adına hiç durmadan ileriye doğru taşınması çok önemli.

4-Ekonomik sorunlar, sosyal kültürel gelişme problemleri, kadın-erkek eşitsizliği üzerine yapılanmış kültürel doku, eğitimsizlik, töreler vs. türünden çok ciddi sorunlar da aynı 'Kürt Sorunu' paketinin içerisine yerleşik durumda. Binlerce yılın geri bırakılmışlığı, gelenekleri bir çırpıda yasalar çıkararak yok olamıyor. Lakin mesele derin, terör meselesinden çok daha derin.

5- Göç ve entegrasyon, 'Kürt sorunu' olarak tanımlanan meselenin Batıya yansıyan ve bir ucu da 'Türk Sorunu'na dönüşen boyutu. İçerisinde halklar arasındaki psikolojik kopuş, öfke, kin, yabancı düşmanlığı, huzuru kaçmışlık, 'nereden çıktı bunlar' türünden çok çeşitli duygular var. Hayatını kaybetmiş onbinlerce evladımız, onların yakınları ve dostları da bu meselenin özneleri. Ortadaki karşılıklı sahipsiz öfke ve kırgınlığın yönelebileceği bir mecra olması gerekiyor. Bu bir tarafta devlete ve onu temsil eden kurumlara, diğer tarafta ise Kürtlere (eskisi gibi yalnızca PKK'ya değil) doğru akıyor. 

6- 'Kürt sorunu' paketinin en bilinen boyutu olan 'terör' meselesi, genellikle diğer sorunların üstünü örtecek kadar büyük gölge yaratıyor. Kendi içerisinde sürekli evrim geçiren bu yapı artık çok parçalı. Bir tarafı bastırsanız, diğer taraftan patlak veriyor. Birden çok Kürt sorunumuz olduğu gibi, birden çok PKK sorunumuz da var. Ve bunların hepsine Kürt Sorunu demek ve aynı hamleyle düzeltmeyi hayal etmek, adı üstünde 'hayal'.