Karayılan yakalandı mı yakalanmadı mı tartışmaları arasında türlü komplo teorileri de ortaya atıldı doğal olarak. İran bize bir tuzak mı kurdu? İran kurmadıysa İsrail mi böyle bir komplo üretti? Yakalandığı halde yakalanmadı gibi mi gösteriyorlar? İran güvenlik güçleri yakaladığı halde biz bunca sene yakalayamadıysak başarısız mıyız? Yok eğer İran bile yakalayamadıysa niye böyle bir asparagas haber oluşturuldu? Haber kanalları bu habere neden hemen atladılar? Vesaire...

Bir terör örgütünün askeri kanadının liderini yakalamak dünyanın her yerinde ve her dönemde ses getiren bir iş kuşkusuz. Nitekim konu hakkında bolca spekülasyon yapıldı. Anlaşıldığı kadarıyla ya da söylendiği kadarıyla diyelim, bir isim benzerliği olmuş. Yani Karayılan değil başka bir 2 numara yakalanmış. Ben de bu vesileyle terörist liderlerin bertaraf edilmesi hakkında genel bir değerlendirme yapayım.

1- Bir terör örgütü liderini yakalamak, örgütten 1 kişi eksilmesinin dışında, ancak o liderin, sonrasında siyasi hedefler için kullanılması halinde anlam taşır. Yani yakaladığınız zaman bir araç potansiyeli taşıyan kişi, öldürdüğünüz anda bir sayıya dönüşür. Muhtemelen de ilk andaki heyecan ve coşku atmosferi geçtikten sonra, ölü kişi karşı taraf açısından mitleşir. Adına ağıtlar yakılır, şarkılar şiirler yazılır. Ölüm günü eylem günü haline gelir. Posterleri duvarları, tişörtleri süsler. Bu nedenle terör liderlerini öldürmek siyaseten prestij ve şöhret kazandırsa da, yan etkileri bakımından değerlendirildiğinde olumsuz sonuçları vardır.

2- Liderleri kontrol altında tutmak yerine devre dışı bırakmak, siyasi hareketin işlevini bitirmesi ile anlam kazanır.  Baader Meinhoff türü dar kadro hareketleri buna örnektir. Liderin bertaraf edilmesi örgütün bitiş ilanıdır. Kitle hareketlerinde ise durum farklılaşır. Özellikle terör örgütü geniş kitleleri hedefleyen siyasal düşüncelerle de besleniyorsa, hızla lider değişimi gerçekleşir. Gidenin yerine yenisinin gelmesi kolaydır. Bu nedenle kitle destekli terör örgütlerinde liderleri yakalayarak ya da baskılayarak etkisizleştirmek daha akılcı bir stratejidir.

3- Diğer bir olasılık, liderin ikamesi konumunda olan kişinin, devletin çıkarlarına daha yakın durmasıdır. Yani liderin bertaraf edilmesiyle gerçekleşecek değişim, tercih edilir bir sonuç yaratıyorsa bu süreç gündeme gelebilir. İdam cezaları ya da İsrail tipi saldırılarda böyle düşüncelerin etkili olduğu bilinir.  Lakin ne kadar başarılı olduğu tartışmalıdır. Abbas Musawi'den sonra Hasan Nasrallah, Ahmet Yasin'den sonra Halid Meşal figürleri ortaya çıkmış ve hareketler daha da güç kazanmıştır. Ancak şunu da not etmek gerekir ki, devletler açısından bazen gelenlerin gidenlerden daha sert olması tercih sebebidir. Bu şekilde dünya kamuoyunun gözünde sempati toplamaya başlayan ve teröristten özgürlük savaşçısı formuna giden yapıların, 'terörist' olduğunun altını çizmek mümkündür. Teröristin yükselttiği şiddet, aslında devletin değil, terör örgütünün zaafı haline gelir. Devletler açısından en tehlikeli muhalif siyasi aktörler bomba patlatan değil, diplomasi yapan liderlerdir. Bu nedenle liderin bertaraf edilmesi bazen bu amacı da taşıyabilir.

4- Bir başka olasılık ise bertaraf etme durumunun yarattığı prestij ve popülaritenin konjonktürel bir etkisinin olmasıdır. Zira bir seçim öncesinde ya da kötüye gitmekte olan bir krizin ortasında bu türden ölümcül bir saldırının popüler etkileri yüksektir. Belirli bir vadede siyaseten istismar edilebilirliği vardır.  Nitekim Usame Bin Ladin'in durumu buna bir örnek teşkil edebilir. ABD'de de 'öldürdük de iyi mi ettik' türü tartışmaların yapılmasını bir kenara bırakalım, terörist liderin öldürülmesi Obama'nın seçim stratejisinin bir parçasıdır. Seçimde de muhtemelen kullanılacaktır.