• $7,4126
  • €9,0363
  • 441.833
  • 1542.45
12 Ağustos 2011 Cuma

'Çay Partisi' zamanı

Deniz Ülke Arıboğan
Deniz Ülke Arıboğan
YAZARIN SAYFASI

2008 krizinin getirdiği ekonomik altüst oluşun politika cephesinde karşılığı olmaması imkansızdı. Geniş toplum kesimleri yaratılmış olan felaketin sonuçlarına katlandılar, ancak sorumlu aramaya çıkıldığında geçmişten beri taşınan önyargılarla parmaklar çoğu zaman yanlış yönleri işaret etti. Bağımsızlık Savaşı'nı başlatan Boston Çay Partisi'nden ilham alan siyasi hareket, ABD'deki eleştirel akımın lokomotifi haline geldi. Parti temsilcileri bir yandan bankaların kurtarılmasını, öte yandan devletin çok büyük olmasını, bazen yüksek vergileri ve çoğu zaman Obama'yı - Demokrat yönetimi - hedef gösteren kendi içinde fevkalade tutarsız, ama belli kesimleri cezbedebilen bir eleştiri programı çıkardı. 'Çay Partisi'nin' (Tea Party) önerilerinde mevcut duruma yönelik bir öfke seziliyordu ancak, iler tutar yanı olan bir alternatif de öne sürülmüyordu.
İlk başlarda çok da dikkate alınmaması gerekirmiş gibi duran, zaman içinde heyecanını kaybedeceği sanılan bu siyasi akımın, işleri bir kez daha içinden çıkılmaz hale getireceğini kim tahmin edebilirdi? Kabul, Avrupa'nın da kriz yönetimi tam bir felakete dönüşmüştü. Avrupa'nın finansörü Almanlar iflas noktasına yürüyen Akdenizli ortaklarını savurganlıkla, tembellikle suçluyor, bu ülkelere borç verenlerin sorumsuzluklarının ve açgözlülüklerinin cezasını paralarının en azından bir kısmını kaybederek çekmeleri gerektiğini söylüyordu.
Ama piyasalarda panik başlayıp herkes birbirini dibe çekmeye başlayınca ortalığı sakinleştirmek için para kesesinin ağzını açmak da yine onlara düşüyordu. Yunanistan idare edildi ancak İtalya ve İspanya sallanmaya başlayınca Merkel-Sarkozy ikilisi, piyasada sorumsuzca borç veren bankalara ders verme fikrini bir kenara koymak zorunda kaldılar.
Avrupa'nın ortak para politikası ve başına buyruk maliye politikasını içeren çılgın projesine kıyasla ABD'nin durumu daha iyi gözüküyordu. Ancak, anlaşılan Obama'nın da beklemediği bir şekilde, kamunun borç tavanını yükseltme konusu Kongre'de siyasi şantaj aracı haline geldi. Bütün dünyanın şaşkın bakışları altında dünyanın süper gücü yükümlülüklerini yerine getirebilmek için ABD'nin en uç ve en izansız siyasi hareketinin şantajına boyun eğmek zorunda kaldı.
Obama, Kongre'nin Cumhuriyetçi kanadının, onlar da Çay Partisi'nin talepleri karşısında geri adım attı. Dünya ekonomisi bir türlü resesyondan çıkamazken ve Avrupa'dan da bu kadar kötü haberler gelirken, ABD bütçe açıklarını kısmak için ciddi bütçe kesintilerine gideceğini, yani frenlere basacağını ilan etti. Bu çok açık bir şekilde ABD'nin de dünya ekonomisinin de kolay kolay kendine gelemeyeceğini ve ekonomik durgunluğun yıllara yayılarak süreceğini ilan ediyordu.
Ancak daha önemlisi, ABD'nin siyasi sisteminin olağanüstü kırılgan yapısı ve ABD toplumunda karşılığı bulunan marjinal akımların karar alma süreçlerini etkileme gücü ortaya çıkmıştı. Dahası ekonomik durumun kısa zamanda toparlanamayacağı göz önüne alınırsa, Çay Partisi'nin uçuk kaçık tezlerini savunan bir adayın 2012 seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti adayı olarak ortaya çıkması en can sıkıcı ihtimal olarak belirdi.
Birçok iktisatçı tarafından da dile getirildiği gibi hem ABD'nin hem de AB'nin içine yuvarlandığı kriz, ekonomik sonuçları olan siyasi beceriksizliklerin ürünüydü. AB'nin siyasi entegrasyonunu sağlayamadığını, farklı çıkar gruplarının her birinin bir yana çekiştirdiği Birlik'in optimal siyasi kararları alamayacağını öngörenler zaten vardı. Ancak ABD'deki karmaşa beklenmedik bir zaman ve şekilde geldi. Üstelik yapısal sorunlara işaret ettiğinden gelip geçici bir durum olarak değerlendirmek mümkün değildi. ABD'nin Çay Partisi daha kötü bir zamana denk gelemezdi ya da Çay Parti'leri ancak böyle kötü zamanlar da popüler hale gelebiliyordu.

<p>Peki, yeni gelen aşılar nasıl uygulanacak? Toplum  Kovid-19’a karşı ne zaman bağışıklık kaz

Kısıtlamalar kalkıyor mu?

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Yedikçe mutluluk veren 15 besin

Soğuk havaların etkisini arttırdığı Erzincan'da, Girlevik Şelalesi dondu