Küresel kriz siyasi dengeleri de bozdu. Önce Arjantin, Venezüella derken sonunda Ukrayna ve Tayland da karıştı. Bugün Ukrayna’ya bakacağız.

Ukrayna “Kyivan Rus” adı ile 10 ve 11’inci yüzyılda ilk en büyük Slav ülke olarak Avrupa’nın en kuvvetlilerinden biri haline gelmişti. 17’inci yüzyılda Kazak devleti oldu ve Polonya’ya da isyan ederek direndi. 100 yıl kadar bağımsız kaldıktan sonra sonunda Ruslara esir düştü, 1917'de Rusya’nın bir parçası oldu.

1991'de bağımsız oldu
Ukrayna ancak Sovyetler Birliği çöktükten sonra 1991 yılında bağımsızlık ilan edebildi. Ama ortadaki Kiev bir dünya kenti olarak başkent oldu; Batıda Avrupa’ya dönük, Doğuda ve Güneyde ise Rusya’ya dönük bir ülke kurulmuş oldu. Ülke 2004 yılında da 'Orange Devrimini' yapmaya kalkıştı. Bu da Rusya'ya dönük Yanukoviç'le Batı'ya yaslanan Timoşenko arasındaki çekişmeye yol açtı.

Devreye Putin girdi
2004 yılında vatandaşların ayağa kalkışı siyasiler tarafından bastırıldı ve sonunda Putin talepleri ile devreye girdi. Ukrayna 1996, 2004 ve 2010 yıllarında anayasa değişiklikleri yaptı ama bir türlü huzura eremedi. Son seçim 2010 yılında yapılmış ve Yanukoviç Başkan olmuştu. Bu hafta istifa etti ve içerideki muhalefet lideri de hapisten çıktı. Bir sonraki seçim ise Ekim 2015 tarihinde. Seçim beş yılda bir yapılıyor. Bu ülkede tam 24 parti var. Son seçimde Yanukoviç yüzde 48.9 ve Timoşenko yüzde 45.5 oy almıştı.

Kredi ve ucuz gaz vaadi
Putin Rusya’nın hem eski, hem önemli kolonisini Belarus ve Kazakistan gibi yeniden kendi nüfuzu altına almak istiyor. Kasımda Putin 15 milyar dolar kredi, ucuz petrol ve gaz vaat edince Yanukoviç, AB'yle anlaşmadan vazgeçmişti. Bu arada Putin’in bir önemli talebi de, Nikita Khrushev tarafından (anlatılanlara göre sarhoş iken) Ukrayna’ya hediye edilen Kırım yarımadası ve limanını geri almak!
Aslında Ukraynalılar bir süredir aralarında kavga edip ölüyorlar ama, arkada ABD-Avrupa’nın kriz nedeniyle pasifliğiyle Putin’in hevesleri çatışmakta! Durumun bir iç savaşa dönüşme olasılığı da hiç küçük değil!

Sovyetler'in ekonomik ortağıydı
Ukrayna eski Sovyetler Birliğinin en önemli ekonomik ortağı idi. Sovyet tarım ve gıda ürünleri gereksinmesinin yüzde 25 kadarı Ukrayna’dan temin edilmekte idi. Ukrayna güçlü sanayisi sayesinde Ruslara ağır sanayi ürünleri, ham madde ve demir çelik gibi ürünleri sağlıyordu. Karşılığında da enerji temin ediyordu. 2008 yılında bozulan Ukrayna ekonomisi IMF ile 16.4 milyar dolarlık bir standby anlaşması yaptı. 2009 yılında ülke ekonomisi yüzde 15 daraldı.

Halkın % 24'ü fakirlik sınırının altında yaşıyor
Ülkenin satınalma gücü ile GSYİH sayısı 331 milyar dolar,. Kişi başına gelir 7 bin 300 dolar civarında. Tasarruf ise yüzde 10'larda. Yani düşük... Çünkü nüfusun yüzde 24 kadarı fakirlik düzeyinin altında. İhracatı 71 milyar dolar, ithalatı 90 milyar dolar kadar. İhracatın yüzde 25 kadarı Rusya’ya, yüzde 6 kadarı da Türkiye’ye. İthalatın ise yüzde 32.4 kadarı Rusya’dan, Yüzde 10’a yakını da Çin’den. Döviz rezervi 25 milyar dolar, dış borcu 136 milyar dolar, parası Hryvnia’nın dolar karşı değeri de, 1 dolar= 7.99...