• $9,5452
  • €11,084
  • 550.559
  • 1509.2
20 Mart 2012 Salı

Türkiye Brezilya değil!

Bazı ideolojik iktisatçı arkadaşlar (başta Erinç Yeldan), 'Brezilya' dediniz mi, hemen 'Tobin vergisi gerekli!' diyorlar. Ülkemizde ekonomiyle siyaset çorba olduğu ve ideolojik söylemler de gerçek ekonomi analizi sayıldığı için bu tür söylemler epey taraftar toplar.
Tobin vergisi ülke dışından gelen kısa vadeli dış alem tasarruflarının (sıcak para) girişini ve çıkışını frenlemek için kullanılan bir vergi. Şili bu tür vergiyi kullandı ve başarısızlığını gördü, yıllar önce bıraktı. Şimdi ise Brezilya kullanıyor ve o da son derece başarısız. Zaten rahmetli James Tobin usta kendisi de bu vergiyi devlete gelir sağlamak için tavsiye etmişti, sermaye hareketi vergisi olarak değil. 
Kaldı ki Türkiye de Brezilya değil. Bu iki ülke ekonomisi aslında pek birbirine benzemez. Türkiye ciddi boyutta ve uzun zamandır daralan özel tasarruf açığı olan bir ülke, ama yatırıma da devam etmek zorunda olan bir ülke. Brezilya ise 2008 yılından bu yana dış aleme net kredi veren bir ülke. Dünyanın da sekizinci büyük ekonomisi. Biz onların üçte biri büyüklükteyiz. Brezilya'nın döviz rezervleri 358 milyar dolar (Aralık 2011 verisi) bizimki 90 milyar dolar kadar. Onların dış borcu da 410 milyar dolar. Ülkeye giren doğrudan yabancı sermaye yatırımı ise toplam 426 milyar dolar olmuş. Brezilya kendisi de 129 milyar dolarlık dışarıda doğrudan yabancı sermaye yatırımı yapıyor. Brezilyanın ithalatı toplam 220 milyar dolar kadar, ihracatı ise 250 milyar dolar. Cari denge açığı ise 60 milyar dolar kadar. Ama biz henüz işin başındayız. Bizim ihracat 140 milyar dolara, ithalat da 240 milyar dolara dayandı, ama Brezilya değiliz!
Bu nedenle tasarruf etmeyen ama ayırırım yapmak ve üretmek zorunda olan Türkiye, Tobin vergisine değil, tüketimi nedeni ile dış tasarruf ve dışarıdan gelen doğrudan yatırıma gereksinmesi olan bir ülke. Kendisi yeterince tasarruf edene ve enerji sorununu çözene kadar!
Türkiye ile Brezilya aslında benzer makroekonomik politika uygulamaktalar: enflasyon hedeflemesi, döviz rezervi biriktirme, dalgalı kur ve sıkı maliye politikası. Ama durumları çok farklı.
Brezilya son birkaç yılda yüzde 7 civarında enflasyonla yüzde 12 civarında faiz düzeyine sahipti. Şimdi faizi yüzde 11 düzeyine düşürdü. Yüksek faiz de enflasyonu durdurmada başarılı olamayınca da gelen sıcak parayı önlemek için yardımcı önlem Tobin vergisine zam yaptı. Ama bu da başarılı olmadı ve parası Reais aşırı değerlenmeye geçti.
Açın pazar günkü Financial Times gazetesini açın ve bakın. Ön sayfada manşette Brezilya var. Yüksek reel faiz nedeniyle parası aşırı değerlenen Brezilya Maliye Bakanı Guido Mantega feryat ediyor. Aşırı değerlenen paraları nedeni ile rekabet güçlerini tamamen kaybettiklerini, ocak ayında sanayi üretiminin yüzde 2.1 daraldığını, otomotiv üretiminin de yüzde otuz daralma yaşadığını vurguluyor. 2010 yılında yüzde 7.5 büyümeyle son 25 yılın en büyük büyümesini yaşayan Brezilya,  2011 yılında hızla sadece yüzde 2.7 reel büyüme düzeyine inmişti. Sekiz çeyrektir büyümesi daralan ve 2011 sonunda sıfır büyümeye gelen Brezilya'nın 2012 yılında negatif büyümeye düşmesi söz konusu.
Kaldı ki Brezilya coğrafi alan (kilometrekare) olarak bizden çok büyük. Dünyanın beşinci büyük ülkesi. ABD'den çok az küçük bir alana sahip. Biz coğrafi alan olarak çok daha küçüğüz.
2012 yılı için tahmini nüfusu (Brezilya nüfus tahminleri de çok güvenilir de değil) 206 milyon kişi. Biz ise Brezilya'nın üçte biri kadar bir nüfusa sahibiz.
Brezilya ekonomisi toplam büyüklük olarak (satın alma gücü paritesiyle) 2.284 trilyon dolarlık bir GSYİH sayısına sahip. Biz ise ayni kriterle bunun üçte biri büyüklüğündeyiz.
Üstelik Brezilya doğal kaynakları bizden çok daha zengin bir ülke. Bu doğal zenginliği nedeni ile 1500 yılından bu yana önce Portekiz, sonra İspanya, sonra Napolyon'un Fransız askerleri tarafından işgal edilmiş, ancak 1820'lerde bağımsız olabilmiş. En önemli kaynak olarak da önceleri altın vardı, ama şimdi başta petrol ve demir cevheri geliyor. Kahve, soya gibi şeyleri saymıyoruz bile.  
Brezilya petrol açısında çok zengin bir ülke ve daha da büyük petrol yataklarını son yıllarda okyanusun dibinde buldu. Yarın Brezilya'nın en büyük avantajı olan petrol konusunu işleyeceğim. Farkı göreceksiniz.
Brezilya'dan aslında öğrenmemiz gereken çok şey var. Ama öğrenmemiz gereken Tobin vergisi değil, onların ülkeyi dünya liginde daha yükseğe çıkarttırmak için yaptıkları şeyler. Yarın incelememiz ve Brezilyadan öğrenmemiz gereken esas yaklaşımlar vurgulanacak!

<p>Onlar Türkiye'nin Vurcu İHA'sı. Mehmetçiğin  kötü gün dostu. Yerli ve milli İHA sistemi Kargu.</p

Kargu Vurucu İHA'lar Teşkilat dizisinde marifetlerini sergiledi

Kepçe ile yol kapatıp drift yaptılar

Muğla'daki fosil alanında yeni buluntulara ulaşıldı

''UÇBEY''in ilk kez kullanıldığı operasyonda gri listedeki terörist vuruldu