TÜİK tarafından üçüncü çeyrek yıllık büyümesi eksi yüzde 1.8 yani daralma olarak ilan edildi. Ancak bir de sürpriz vardı. Üçüncü çeyrek yıllık büyümesi ESA 2010 adlı metodolojiyle ve yeni metotlarla hesaplanmıştı.

Ülkemizdeki iktisatçıların hepsi TÜİK’in ülkenin en güvenilir kurumlardan biri olduğunda hemfikirdirler. Ama aralık ayında reel çeyreklik büyümenin farklı bir metotla hesaplanıp aniden ilan edilmesi ise kafaları karıştıran bir yaklaşım oldu.

Dünyada iki adet teknik ve genelde kullanılan ekonomik milli gelir hesap yaklaşımı var. Biri Birleşmiş Milletler İstatistik Bölümü (UNSD ) tarafından güncellenen 2008 ulusal hesaplar sisteminin (System of National Accounts / SNA2008) yaklaşımı. Bu yaklaşım sistemi 1953 yılında geliştirilmiş ve de 1968, 1993 ve de 2008 yıllarında güncelleştirilmişti.

Diğeri de Avrupa Birliği üye ülkelerinde uygulanmaya başlayan 2010 Avrupa Hesaplar Sistemi (European System of Accounts ESA 2010) yaklaşımı. Bu yaklaşım ilk 1975 yılında başlatılmış, 1979,1995 ve de 2010 yıllarında güncelleştirilmişti. Biz ESA ilkelerini esas alıyoruz!

Ülkemizin de ESA 2010 sisteminin uygulanması için, hesapların geliştirilmesi, baz yılının değiştirilmesi ve geçmiş yılların güncelleşmesi çalışmalarının detaylı bir şekilde devam ettiği biliniyordu. Serilerin güncelleşmesi için 2012 yılında ülkemizde çalışma başlamış ve Aralık 2016 tarihinde de tamamlanmış, sistemin kendi sistemimizdeki yapıya uydurulma çabası da devam etmekte idi.

TÜİK Başkan Vekili Mehmet Aktaş, bundan beş yıl evvel uzun zamandır yapılan ülke şartlarına uygun hale getirme çabasının, yani revizyon çalışmasının, 2015 Aralık ayında biteceğine söz verdiklerini, ama işi bitiremediklerini, bu nedenle de ancak Haziran 2016 tarihinde çalışmaları bitirdiklerini ve bitirir bitirmez de 2016 üçüncü çeyreğini Aralık 2016 tarihinde eksi 1.8 daralma olarak ilan ettiklerini açıkladı.

Bu sürpriz ben dâhil, gelişmelerden haberi olmayan tüm iktisatçılar için büyük bir sürpriz oldu. Keşke üçüncü çeyrek büyümesini ilan etmeden evvel biraz detay bilgi verilse idi ve bir ikaz yapılsa idi. O zaman sürpriz bir durum ortaya çıkmazdı. Şimdi iktisatçılar biraz ev ödevi yaparak nelerin değiştirildiğini öğrenmek zorundalar.

2002 yerine 2012 baz yılı olarak alınıyor ve hesaplar yeniden ve yeni yaklaşımla yapılıyor. En basitinden, bir iki bilgi verilirse, yeni metodoloji ile 2015 yılında büyüme yüzde 4 düzeyinden yüzde 6.1 düzeyine çıktı. Gene 2015 yılında kişi başına yıllık gelir 11014 dolara çıktı. Yani önceki hesaplarda 9134 dolar olan 2015 yılı kişi başına milli geliri, yeni hesaplarda 1884 dolar artışla 11014 dolara çıktı. Daha önce baz olarak kullanılan 2002 yılı veri tabloları değişti ve 2012 yılı baz alındı. Önümüzdeki günlerde nelerin değiştiğini de aktaracağız. Ama benim de biraz ev ödevi yapmam gerekli!