Ekim ayında sanayi üretimi yıllık bazda yüzde 0.5 oranında azaldı. Piyasada ortalama yüzde 3-4 civarında büyüme bekleniyordu. Böylece son üç ayda (eylül-ağustos-ekim) ikinci kez negatif büyüme oranı görmüş olduk. Takvim günlerine ve mevsimselliğe göre düzeltilmiş sanayi üretim endeksi de ekimde bir önceki aya göre yüzde 3.1 oranında azaldı. Düzeltilmiş endekste de son üç aylık periyotta ikinci kez keskin düşüş gerçekleşti.
Aşağıdaki grafik sanayi üretiminde görülen trendi ve son dönemde yaşanan dalgalanmaları özetliyor.

Uzun süre sonra ilk kez eksi çıktı

Grafiğin yuvarlak içine aldığımız kısmına bakılırsa, son dönemde dalgalı bir sanayi üretim performansı görüyoruz. Ancak, üç aylık ortalamalara göre ekim ayında büyüme temposunun uzu süre sonra ilk defa eksiye düştüğünü hesaplıyoruz. Eylül ayı itibarıyla yüzde 3.3 olan yıllık büyüme temposu ekim ayında yüzde 0.4’e gerilemiş durumda.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretim endeksinin detaylarına baktığımızda bütün ana kalemlerde ciddi gerileme görüyoruz. Dayanıklı üretim malları imalatında bir ay öncesine göre oldukça keskin (yüzde 6.9 oranında) düşüş var. Dayanıksız tüketim mallarında bu düşüş yüzde 4.3, yatırım malı imalatında yüzde 4 olmuş. Diğer sektörlere katkısı açısından önemli olan ara malı imalatında da yüzde 2.6’lık düşüş var. Üretim temposunun yüzde 3.7 oranında yavaşladığı ve sanayi sektörünün çoğunluğunu oluşturan imalat sanayiinin detaylarında eczacılık ürünleri, bilgisayar ve elektronik, tütün ve mobilya gibi alt sektörlerde üretimin çift basamaklarda azaldığını görüyoruz. Yirmi dört alt sektörden sadece iki sektörde (dericilik ve ana metal sanayiinde) üretim artışı gerçekleşmiş.

Toparlanma yavaş ilerliyor

Sanayi üretimindeki yavaşlamanın nedenlerini düşündüğümüzde hemen ekim ayındaki uzun tatil günleri aklımıza geliyor. Ancak tatil günlerine göre düzeltilmiş endekste görülen düşüşler sadece tatil etkisinin geçerli olmadığını gösteriyor. İkinci olarak kapasite kullanımında son dönemde görülen yavaşlama trendi aklımıza geliyor. Bu durum yukarıdaki grafikte de görülebiliyor. Kasım ayında kapasite kullanımın daha da azaldığını göz önüne alarak yaptığımız ön hesaplamalarda kasım ayında sanayi üretiminin yüzde 6 civarında düşeceğini tahmin ediyoruz. Diğer yandan dış ticaret gelişmelerinde gözlenen yavaşlama trendi de sanayi sektörünü olumsuz etkilemiş durumda. Hatırlanacağı üzere toplam ihracatımız son üç ayda ortalama yüzde 7 oranında azalmıştı. Bu veriler yılın son çeyreğinde zaten yavaş seyreden toparlanma temposunun korunacağına ilişkin şüpheleri artırdı.