Sanayi üretimi Haziran ayındaki üretim artışı yüzde 1.1 oldu. Piyasada beklentiler yüzde 2 civarında sanayi üretimi artışı yönündeydi. Haziran ayındaki büyüme oranı yılın ilk yarısında Nisan ayıyla birlikte kaydedilen en zayıf sanayi üretimi performansı. Ortalama olarak değerlendirildiğinde Nisan ve Haziran aylarındaki düşük sanayi üretimi performansı sonucunda ikinci çeyrekteki büyüme oranı yüzde 2.9 oldu. Bu oran yılın ilk çeyreğinde yüzde 5.6 olmuştu.

TÜİK tarafından mevsimselliğe ve tatil günlerine göre düzeltilen sanayi üretim endeksi verilerine baktığımızda da son dönemde sanayi üretimindeki düşüş gözümüze çarpıyor. Buna göre Mayıs ayında yüzde 1.7 oranında artan sanayi üretimi Haziran ayında yüzde 1.4 oranında azalmış. Nisan ayında da yüzde 1.1 oranında düşüş vardı. İkinci çeyrek toplamında, yani Nisan-Haziran arasında sanayi üretimi yüzde 0.9, yani binde 9 oranında azalmış.

Sanayi üretimindeki bu tempo kaybı sonucunda ikinci çeyrekte GSYH büyümesi de yavaşlayacak. Ancak yılın ilk yarısındaki toplam performans değerlendirildiğinde GSYH büyümesinin yüzde 4 civarında oluşmasını bekliyoruz. Bu da şu an için Türkiye açısından kötü bir performans sayılmamalı.

Enerji üretimi yüzde 9 arttı

Sanayi üretiminin detaylarına baktığımızda Haziran ayında enerji üretiminin yıllık bazda yüzde 9 arttığını, sermaye üretiminde de yüzde 1 oranında artış olduğunu görüyoruz. Buna karşılık, en keskin düşüş dayanıklı tüketim malı imalatında gerçekleşmiş. Haziran ayında dayanıklı tüketim malı üretimi yıllık bazda yüzde 5.5 oranında gerilemiş. Dayanıksız tüketim malı ve ara malları imalatı da yüzde 0.2, yani binde 0.2 oranında azalarak sanayi üretimi performansını aşağıya çekmiş. Sektörel detaylara baktığımızda, bilgisayar üretiminin yüzde 24 oranındaki artışla tek başına dikkat çektiğini, buna ek olarak da giyim eşyaları imalatı (yüzde 9.3), kağıt ve kağıt ürünleri imalatı (yüzde 7.6) ve motorlu kara taşıtı imalatının (yüzde 6.7) hızlı büyüyen sektörler olduğunu görüyoruz. Negatif tarafta ise deri ve ilgili ürünlerin imalatı yüzde 16.8 oranında, mobilya imalatı yüzde 16.1, medya basımı yüzde 14.4 ve diğer ulaşım araçları imalatı da yüzde 29.1 oranında azalmış.

Sanayi üretiminde yılın ikinci yarısı açısından beklentiler değerlendirilecek olursa Temmuz ayında hem 15 Temmuz nedeniyle hem de kapasite kullanımında son dönemde görülen düşüşler nedeniyle daha keskin bir yavaşlama oldukça muhtemel gözüküyor. Aşağıdaki grafikte imalat sanayiinde kapasite kullanım oranı ve sanayi üretimi performansı birbirine paralel bir şekilde özetleniyor.

Grafikte de görüldüğü üzere, son altı aylık dönemde imalat sanayiinde kapasite kullanımı yüzde 75 civarında yatay bir seyir izlerken, Haziran ve Temmuz aylarında başını aşağıya doğru çevirmiş. Mart ayından bu yana yüzde 75’in üzerinde seyreden kapasite kullanım oranı Temmuz ayında yüzde 74.8 olmuş. Henüz kestiremediğimiz bir şekilde 15 Temmuz’un da etkisi olumsuz olacak. Bunlara ek olarak, Temmuz ayında uzun bayram tatili nedeniyle işgünü sayısında da düşüş söz konusu. Geçen yıl Temmuz’da iş günü sayısı 22 gün iken bu rakam bu yılın Temmuz ayında 18’e gerilemiş. Bütün bu faktörler bir arada değerlendirildiğinde sanayi üretiminde keskin bir düşüş yani yıllık bazda büyümede negatif bir oran görebiliriz. Ancak Ağustos ayından itibaren, 15 Temmuz’un etkilerinin sınırlı oranda kalmasını dileyerek sanayi üretiminin yeniden toparlanmasını umut etmek gerekiyor.