Coface dev bir Fransız kredi sigortası ve faktöring şirketi. Dünyanın en büyüklerinden. Yıllık toplantısı çok geniş katılımlıdır, toplantıda 1500 kadar kişi bulunur. Geçtiğimiz günlerde ben de Paris'te Coface yıllık toplantısına katıldım. Bu toplantıda hem dünyanın hem de Avrupa'nın geleceği konusunda çok ilginç sunumlar yapıldı.

Bir cümleyle özetlemek gerekirse Avrupa'nın kafası ekonomik gelecek konusunda çok karışık. Bu toplantıda çok özel bir iktisatçı ile de tanıştım ve çok etkilendiğimi söyleyebilirim. Bugünü ona ayırdım. Birkaç gün evvel yazmıştım. 2007 yılında Coface toplantısına Roubini çağırılmış ve kendisine 10 bin dolar 'honorarium' ödenmiş. 2011 Ocak toplantısı için Roubini tekrar çağırıldığında 150 bin dolar talep ettiğinden Roubini çağırılmamış, Raghuram Rajan çağırılmış.

Dr. Rajan 1963'te Hindistan'da Bhopal'de doğmuş. 1985'te Hindistan'da Delhi'de Indian Institute of Technology'den elektrik mühendisliği, 1987'de Ahmedabat'ta Indian Institurte of Management'dan MBA derecesi ve 1991'de ABD MIT'den Ekonomi Doktorası derecelerini almış. Doktora sonrası Chicago Üniversitesi Booth School'da öğretim üyesi olmuş. 2003-2007 arasında IMF'te araştırma bölümünde baş iktisatçı olarak çalışmış. 2003'te ise en prestijli ekonomi ödüllerinden 'Fischer Black Prize' ödülünü almış. Bu ödül 40 yaş altındaki iktisatçılara verilir.

Rajan, toplantıda yaptığı sunumda ABD'nin 2011 yılında istikrarlı bir şekilde yüzde 3-4 arasında bir hızla büyümeye devam edeceğini belirtti. ABD için bir ikinci dip beklentisi yoktu. Bunda para politikası ve maliye politikasındaki dev 'stimulus' paketlerinin etkisinin büyük olduğunu ekledi. Ayrıca ABD'nin ayakta kalan büyük bankalarının ve şirketlerinin bugün çok sağlıklı durumda olduklarını vurguladı. ABD hane halkının tasarruflarını da hızla arttırdığını bunun da ABD için çok iyi olduğunun altını çizdi.
Ancak birçok konuda endişesi vardı. ABD'nin toparlanması her alanda aynı boyutta değildi. ABD'de birçok yapısal sorun vardı, bunların başında geçmişe göre yüksek işsizlik konusu ve ABD işgücünün beceri eksiği konusundaki ciddi ve ancak uzun vadede reformla çözülebilecek sorunları vardı. Tabii kamu açıkları da çok ciddi boyuttaydı.

ABD'de güçlü verimlilik artışı ve büyük şirket karlılıkları nedeniyle büyüme hızı istihdam artış hızından daha fazlaydı (bu durum Türkiye için de geçerli). ABD'de krizde artan işsizliğin yüksek kalmasının nedeni inşaat sektörünün dip noktayı ancak geçiyor olmasıydı. Bu faktör işsizliğe yüzde 3 kadar ekleme yapıyordu.
ABD için en büyük riskin aynen (Türkiye için olduğu gibi) Avrupa'da çöküş olduğunu belirtti.

Ona göre ABD geçmişte innovasyon ve esneklik üzerine kurulu bir model ile bulunduğu yere gelmişti. Ama şimdi bu özelliklerini kaybediyor gibi görünüyordu. ABD'de şu andaki politik bölünmüşlüğün reform açısından ne büyük engel olduğunu da üzülerek vurguladı. Temel reform politikası olarak ise emek piyasasında aktif reform gereksinmesini bir numaralı gündem maddesi olarak gündeme getirdi. Reel büyüme yavaş tempoda da olsa reel yüzde 3 üzerinde devam edecek ve ikinci dip tehlikesi yok tezini de bir kere daha tekrar etti.   

Rajan hem teknik olarak üst düzey hem de sosyal açıdan doğru tespitleri olan bir iktisatçı. İdeolojik hiç değil! Şöhret kazanınca da, Roubini gibi New York diskolarına düşmedi, işine devam etti! Rajan da Roubini de aslında 'Doğu' insanı. Roubini İran'da doğmuş, Türkiye'de eğitilmiş, İtalya'da da profesyonel eğitimini tamamlamış, New York'a çökmüş. Ama Akdeniz insanı gibi şikayetsever. Hindistan kökenli Rajan ise abartmayı sevmiyor. Tahmin değil, teknik analiz veriyor. Bu nedenle de ikisini de dinlemiş ve konuşmuş bir olarak söylüyorum ki Rajan yere daha sağlam basıyor.
Yarın Coface toplantısı sonrası Avrupa değerlendirmesi yapmaya çalışacağım. Avrupa'da gerçek yangın var!