Geçen hafta onbinlerce Polonya vatandaşı sokaklara dökülüp hükümetin açıkladığı yargı konusundaki değişmeleri protesto etmişlerdi. Hükümet Anayasa Mahkemesi'ndeki ve diğer mahkemelerdeki bütün üyeleri dışlayıp tamamen kendi adamlarını mahkemelere aktaracaktı. Böylece hukuk sistemini politik hale getirecekti. Hükümetteki PİS adlı parti tam 220 kentte protesto edilmişti. Parti birçok hukuk kurumu ve mahkemedeki kuralları da değiştirecekti.

Hükümeti kurmuş olan PİS Partisi 2015'te sadece yüzde 37.5 oranında oy alarak seçilmişti. PİS adlı parti 2005 ve 2007 yıllarında da koalisyona üye olmuştu. Polonyalıların yüzde 72 kadarı AB'yi destekliyordu. Bu tüm Avrupa için bile yüksek bir rakamdı. Ama Polonyalıların yüzde 48 kadarı bazı idari yetkilerin AB'den alınıp Polonya Hükümeti'ne verilmesini istiyorlardı.

2015'te işbaşına gelen PİS adlı parti Euroskeptik değildi ama Polonya, AB'nin Almanya gibi ülkelere farklı davrandığını düşünüyordu. Polonya üye olduğundan bu yana da 2 milyon kadar Polonyalı diğer AB ülkelerine göç etmişti. Bu durum son dönemde kentsel değil, geri kalan taşra kökenli vatandaşlarının seçimlerde ağırlık kazanması demekti. Böylece Polonya son dönemde ulusalcı hale gelmişti. (Donald Trump neden bu yılki G-20 toplantısı döneminde Polonya'yı ziyaret etmişti?) Polonya ulusalcılık sonrası, böylece göç de arzu etmez duruma gelmişti.

PİS Başkanı Kaczynski’nin kardeşi daha önce Polonya başkanıydı ama 2010'da bir uçak kazasında vefat etmişti. Kardeş Kaczynski ise 2015'ten bu yana kentsel değil yerel vatandaşlara dayanmaya başlamıştı ve birçok kanunu değiştirmeye çalışıyordu.

Bir ülke AB üyesi olmak için demokratik standartlara sahip olmak, insan hakları ve hukuk kurallarına sadık olmak zorunda idi. Ama ya ülke, üye olduktan sonra kurallarını ve hukuk temellerini değiştirirse ne olacaktı? AB kurallarının 'Article 7' adlı kuralı 1999'da Amsterdam’da gündeme gelmişti. Ülkeye bazı yasaklar uygulanacak ve mesela oy verme haklı kullandırılmayacaktı. Ancak ülke ikaz önlem ve sürelerini geçtikten sonra eğer ciddi şekilde AB kurallarına uymamazlık yapıyorsa da, ancak AB üyelerinin tümünün oyu ülkeyi cezalandırabilirdi.

Ama kendisi de Article 7 ile başı ağrıyan Macar Başbakanı Victor Orban eğer Polonya'ya yasaklar getirilirse, Macaristan’ın karşı oy kullanarak Polonya'yı kurtaracağını açıklamıştı.

Bu sütunda birkaç defa akatardım. Polonya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti ve de Slovakya, AB üyeleri arasında müşterek hareket ederek cezalandırılmaları engelliyorlar. Çünkü bir cezada cezalandırılan ülke dışında, bir diğer ülke karşı çıkarsa, Article 7 uygulanamıyor.

Ama Polonya iyi yolda değil! Diktatörlüğe doğru gidiyor.