Arjantin son 30 yıldaki üçüncü ve son 13 yıldaki ikinci iflasını çekti. Birkaç aydan beri Arjantin’in iflas edeceğini ve Venezuela’nın da kötü durumda olduğunu yazmakta idim. Arjantin’de beklenenler 31 Temmuz'da gerçekleşti.

Arjantin 1826 yılında İspanya’dan bağımsızlığını ilan eden bir sömürge ülkesi idi. 1860 yılından başlayarak ve İkinci Dünya Savaşı’na kadar, özellikle 1930 civarında çok miktarda “beyaz” göçmen alan Arjantin’de nüfusun yüzde 97 kadarı İspanyol ve İtalyan kökenli, beyaz ve katolik. 1930 yılı civarında Arjantin dünyanın en zengin 10 ülkesi içinde idi ve kişi başına geliri Kanada’dan yüksekti. Ünlü Nobel’li iktisatçı Paul Samuelson Arjantin’in dünyanın en refah içindeki ekonomilerinden biri haline geleceği tezini ortaya atmış, yıllar sonra da Arjantin ekonomik yönetimi saçmalamaya başlayınca da “yazdıklarının ekonomideki en büyük tahmin yanılgısını oluşturduğunu” beyan etmişti.

Alacaklılarla kavgayı seçtiler...

Bugün Arjantin PPP, yani satın alma gücü paritesi düzeltmesi ile ve 2013 yılı sonunda 771 milyar dolarlık bir GSYİH ve 18 600 dolar kişi başına gelir sahibi. Nüfus 43 milyon kadar. Çalışan sayısı 17.3 milyon civarında. 2001 çöküşü esnasında Arjantin’in kamu borcu/GSYİH oranı olarak yüzde 166 civarına çıkmıştı. 2012 yılında ise Arjantin’in kamu borcu yüzde 45 oranına düşürülmüştü. Ülke de yeniden büyümeye başlamıştı. 2013 yılında Arjantin’in ihracatı 85, ithalatı 71 ve döviz rezervi de 34 milyar dolardı. Bütçe açığı ve cari denge açığı da yoktu, sadece dış borcu vardı.
Ama Arjantin’de 2001-2002 krizi sonrasında iş başına gelen Nestor Kirchner ve onun ölümü sonrası 2007 yılında başa geçen eşi Bayan Christina Kirchner popülizmi devam ettirdiler ve bazı alacaklılarla kavgayı seçtiler. Kirchner ekonomi yönetimini de Marxsist ve oldukça genç Bakan Axel Kicillof’a bıraktı. Bu süreçte devlet bankalardaki döviz mevduatlarını bloke etti.
2001 sonundaki iflasta 100 milyar dolara yakın tahvil borcu olan Arjantin borçlarını ödeyemez hale geldi. 2005 ve 2010'da borç tahvillerini daha yumuşak şartlı tahvillere dönüştürdü. Ancak bu dönüştürülmeye çalışılan ve sadece yüzde 30'unun ödenecek, fakat faizleri ödenmeye devam edilecek bonoların sahiplerinin yüzde 93'ü Arjantin’in şartlarını kabul ederken yüzde 7'si de parasını istedi. Bu yüzde yedi içindeki iki ABD kökenli , NML Capital ve Aurelius Capital adlı iki hedge fund türü kurum, tahvil satış anlaşmasındaki şartı kullanarak 2 yıl evvel ana para ve faizleri tahsil etmek için New York mahkemelerinde dava açtı. Arjantin ise bu kurumların borçlarını ödemeye yanaşmadı. NY Mahkeme Hakimi Thomas Griesa Arjantin’in son Haziran ayında diğer alacaklılara ödeme yapmak için bankalara gönderdiği 530 milyon doların üstünde bir miktara el koydurdu ve Arjantin için “ya herkese aynı anda ödeme yapacaksınız ya da hiç ödeme yapamayacaksınız” kararını verdi. Arjantin temmuz sonuna kadar IMF borçlarını ödeyip, hedge fundların 1.5 milyar dolar civarındaki ana para ve faiz alacağını da ödememeyi seçince Arjantin’in iflası ilan edildi. Bayan Kirchner 2015 Ekim ayında seçime hazırlanıyor. Koalisyon Hükümetinin seçimde ne yapabileceği de merak konusu. Çözümü aslında mümkün bir sorun, inat nedeni ile ülkeyi bir kere daha batırdı.